Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Fransaya səfərindən sonra jurnalistlərin suallarını cavablandırıb. O media mənsublarının suallarını cavablandırarkən Qarabağ nizamlanması mövzusuna da toxunub.
Lavrovun sözlərinə görə, bir neçə gün əvvəl üç həmsədr Parisdə Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri ilə görüşüb: “Hamı Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən 2020-ci il noyabrın 9-da əldə edilmiş razılaşmanı dəstəkləyib. Biz Rusiya sülhməramlı kontingentinin fəaliyyətində, bir sıra humanitar məsələlərin həllində irəliləyişi qeyd etdik. Biz daha çox iş görülməli olan bir sıra sahələri müzakirə etdik. Bu mənada, həmsədrlərin fəaliyyəti tezliklə humanitar məsələlərin həllinə, regionun erməni və azərbaycanlı icmalarının öz aralarında etimad mühitinin yaradılmasına şərait yaradılmasına, gündəlik məsələlərin konstruktiv kompromislər ruhunda həllinə yönələcək”.
Maraqlıdır, Lavrovun bu açıqlamasından belə görünürmü ki, Rusiya da Minsk Qrupunun fəaliyyətini ancaq humanitar məsələ ilə məhdudlaşdlrmağa meyl edir? Yəni siyasi məsələ MQ-nin işi deyil demək istəyir?
“Bunun vasitəsilə bölgəyə, xüsusilə müstəqil siyasət yeridən rəsmi Bakıya təsir imkanlarını saxlamaq istəyirlər”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “ATƏT-in Minsk Qrupu munaqişə tərəfləri arasında vasitəçilik etmək, münaqişənin beynəlxalq huquq normaları çərçivəsində həllinə nail olmaq məqsədilə yaradılan siyasi institutdur. Tərəfləri barışdıra biləcək təklif və layihələrlə çixiş etmək onun səlahiyyətlərinə aiddir. Əslində tərəflər arasında hər hansı humanitar xarakterli problemlərin həlli bu institutun missiyasına ail deyil. Digər tərəfdən, humanitar xarakterli problemlər dedikdə, nədənsə, Rusiya da daxil olmaqla, ATƏT-in Minsk Qrupundakı digər iki həmsədr dövlət bu məsələyə birtərəfli yanaşır. Yəni əsasən Qarabagın erməni icmasının humanitar mahiyyət kəsb edən problemlərinin həllinə çalışırlar. Bu isə yolverilməzdir. Minsk Qrupu əsasən Ermənistanın millətçi dairələrinin çağırışlarına "həssaslıqla"yanaşır. Halbuki, təcavuz nəticəsində öz doğma yurd-yuvalarından didərgin duşmuş 750 mindən yuxarı məcburi köçkün var. Üstəlik, Ermənistandan 230 mindən yuxari etnik azərbaycanlı qovulub. Əslində ATƏT-in Minsk Qrupu Azərbaycanın 44 günlük savaşda əldə etdiyi qələbə nəticəsində bölgədə yaranmış yeni geosiyasi reallıqları nəzərə almalıdır. Digər tərəfdən, bölgədə sülh və dayanıqlı sabitliyə töhfə verəcək Moskva razılaşmalarının yerinə yetirilməsi üçün diplomatik səylərini gücləndirməlidir. Ancaq biz bunu görmürük. Ona görə ki, digər iki həmsədr dövlət bu saziş nəticəsində Rusiyanın bölgədə güclənən mövqeyi və artan nüfuzundan məmnun qalmayıb. Ona görə də əsasən Ermənistanla işləmək, ona siyasi və maliyyə dəstəyi verməklə Cənubi Qafqazda nüfuz dairəsi uğrunda mübarizədə verdikləri itkiləri kompensasiya etmək istəyirlər. Rusiya isə ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətini humanitar fəaliyyət dairəsi kimi daraltmaqla bölgədə Qərbi razı salacaq yeni geosiyasi dəyişikliklərdən sığortalanmaq istəyir. Ancaq humanitar problemlərin həllinə dəstək adı ilə hər iki tərəf Qarabağ separatçı rejimini ayaqda saxlamağa çalışır. Əslində onun vasitəsilə bölgəyə, xüsusilə müstəqil siyasət yeridən rəsmi Bakıya təsir imkanlarını saxlamaq istəyirlər. Ancaq Azərbaycan üçün bu münaqişə, ölkə Prezidentinin təbirincə desək, bitib. Qarabağdakı separatçı rejimin hələlik nəzarəti altinda qalan ərazilərdə də dövlət müstəqilliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpa olunması vaxt məsələsidir”.
Politoloq hesab edir ki, Türkiyənin regionda artan nüfuz və imkanları, habelə Azərbaycanın dövlət olaraq iqtisadi gücü, maliyyə imkanları, ordunun hərbi qüdrəti bunu təmin edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
