Böyük Britaniya İcmalar Palatasındakı erməni lobbi qrupu 2020-ci ilin noyabr ayından, yəni Ermənistanın II Qarabağ savaşında uduzmasından sonra qondarma soyqırım təşəbbüslərini yenidən gündəmə gətirib.
Yaşadığımz günlərdə - 2021-ci ilin oktyabr-noyabr aylarında Leyboristlər və Mühafizəkarlar partiyalarında yer tutan erməni lobbiçiləri Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə olan iki müzakirə təşkil ediblər. Müzakirələrdən biri məhz Şuşanın azad edilməsi və müharibənin bitməsi günlərinə təyin olunub, yəni 9-10 noyabr tarixlərinə. Noyabrın 9-da Böyük Britaniya parlamentinin İcmalar Palatası “erməni soyqırımı”nın tanınması ilə bağlı qanun layihəsini müzakirəyə çıxarıb. Sözügedən qanun layihəsi Böyük Britaniya parlamentinin üzvü Tim Lotton tərəfindən təqdim edilib. Leyboristlər Partiyasının üzvü Con Spelların iştirakı ilə hazırlanmış və “1915-ci il erməni soyqırımı”nı tanımağa yönəlmiş qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. Layihə 2021-ci il dekabrın 10-da İcmalar Palatasında da müzakirəyə çıxarılacaq. Bu isə düz bir il əvvəl Türkiyə Prezidentinin də iştirakı ilə Bakıda Zəfər paradının keçirildiyi tarixdir. Maraqlıdır ki, bununla paralel olaraq Beynəlxalq Araşdırmaçı Jurnalistlər Konsorsiumu (ICIJ) və OCCPR-in (Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiya araşdırmaları layihəsi) hesabatları təqdim olunur. Həmin hesabatlarda şəxsən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə qarşı da əsassız qarayaxma kampaniyası aparılır. Bu iki hadisə arasında hansısa əlaqə varmı və burada erməni lobbisinin rolunu necə dəyərləndirmək olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Britaniya parlamentində müxtəlif vaxtlarda bir neçə dəfə “erməni soyqırımı”nın tanınması ilə bağlı qanun layihəsini müzakirə edilməyə cəhdlər olunub: “Böyük Britaniya Parlamentinin Lordlar Palatası bir neçə dəfə İngiltərədəki erməni diasporunun erməni soyqırımının tanınması və aprelin 24-nün soyqırım qurbanlarının xatirəsini anma günü elan edilməsi məsələsilə bağlı təklifini qəbul etməkdən imtina edib.
Azərbaycanda siyasət izləyicilərinin yaxşı tanıdığı Baronessa Karolin Koks yüzlərlə belə müzakirənin təşəbbüskarı olub və bu təşəbbüslər aprel ayına təsadüf edib. Qondarma soyqırımın ildönümü günlərini “erməni soyqırımı” nı tanıtmaq üçün cəhdlər edib. Amma yalançı tarixin canlı şahidi olmuş Böyük Britaniya və onun dövlət arxivlərində Osmanlı tarixinin bütün dövlləri üçün, xüsusi ilə də 1915-ci ilin real hadisələrinə dair arxiv sənədləri mövcuddur. Məhz Böyük Britaniyanın Kral kitabxanasındakı arxiv sənədləri hesabına erməni soyqırımını əsas inkar edənlərdən biri ABŞ Prinston Universitetinin professoru Heath Louri geniş araşdırma aparıb və bu araşdırma bu gün yalançı erməni “soyqırımının” ifşası üçün əsas faktoloji material hesab olunur.
Bu gün üçün Böyük Britaniya İcmalar Palatasındakı erməni lobbi qrupu və adı daha çox Rusiyaya rəğbətlə məşhurlaşan Leyboristlər və Mühavizəkarlar partiyalarının adları kənar sifarişlərin icraçısı qismində hallanan üzvləri Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə olan iki müzakirə təşkil edib.
Müzakirələrdən biri Şuşanın azad edilməsi və müharibənin bitməsi günlərinə təyin olundu. Noyabrın 9-da Böyük Britaniya parlamentinin İcmalar Palatasında erməni soyqırımının tanınması ilə bağlı qanun layihəsi müzakirəyə çıxarıldı. Sözügedən qanun layihəsini deputat, Böyük Britaniya parlamentinin üzvü Tim Lotton təqdim edib. Diğəri isə Vətən müharibəsində Qələbəyə həsr olunmuş Zəfər paradının ildönümü günü keçiriləcək. Leyboristlər Partiyasının üzvü Con Spelların təşəbbüsü ilə Britaniya parlamentinə 1915-ci il “erməni soyqırımını” tanıyan qanun layihəsi təqdim edilib və 2021-ci il dekabrın 10-da İcmalar Palatasında müzakirəyə çıxarılacaq. Göründüyü kimi, Azərbaycanın qələbəsi üçün ələmatdar günlərə təyin olunmuş bu müzakirələr təsadüfi deyil. Con Spelların müəllifi olduğu, dekabrın 10 da İcmalar Palatasında müzakirəyə çıxarılacaq layihədə əsas məqamlardan biri də Britaniya kəşfiyyatının rəhbəri Riçard Murun Türkiyə xüsusi xidmət orqanları ilə yaxın təmasları haqqındadır. Bu xüsusda qabardılan əsas məqam İngiltərənin Türkiyədə eks səfiri olmuş Britaniya kəşfiyyatının cari rəhbərinin Vətən müharibəsinin əvvəli və sonrası Türkiyəyə etdiyi səfərlərlə bağlıdir. Bu və bir neçə diğər məqam bu dinləmələrin sifarişçisinin erməni lobbi qrupu olması qənaətinə gətirir.
Amma diqqəti çəkən diğər əsas məqam bu qanun layihələrinin təbliğatı üçün istifadə olunan alət və vasitələrdir. Məsələn, hər iki dinləmə haqqında məlumatlar Böyük Britaniyanın Erməni Milli Komitəsi ilə paralel Rusiyanın Avropa Birliyi və ABŞ sanksiyalarına məruz qalan media şəbəkələrdə paylaşılıb.
Hər iki qanun layihəsinin müəlliflərinin fəaliyyəti haqqında kiçik analiz etməklə, layihələrin Mərkəzi Asiya – Avropa arasındakı nəqliyyat xətləri uğrunda mübarizədə alət olaraq istifadə olunması qənaətinə gələ bilərik. Bununla paralel olaraq, Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiya Araşdırmaları Layihəsinin Azərbaycana və ölkə rəhbərliyinə yönəlik saxta araşdırmalarının tirajlanması prosesin eyni mərkəzdən idarə edilməsinə bir sübutdur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
