Rusiyanın Ukrayna ilə sərhəddə yenidən böyük sayda hərbi texnika cəmləməsinə Qərbdə, o cümlədən ABŞ-da sərt reaksiya verilməkdədir. Buna cavab olaraq ABŞ Qara dənizə böyük sayda hərbi qüvvələr cəmləşdirib və bu da Kreml tərəfindən sərt etirazla qarşılanır.
Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov qeyd edir: “Amerika gəmiləri öz bazalarından minlərlə mil uzaqlıqda Qara dənizdə nə edirlər? Bütün bunların naviqasiya azadlığı üçün olduğunu deyən hər hansı bir açıqlama faydasızdır. Bu, odla oynamaqdır". Moskvanın Vyanadakı hərbi təhlükəsizlik və silahlanmaya nəzarət üzrə danışıqlarda nümayəndə heyətinin rəhbəri Konstantin Qavrilov isə bildirir ki, Ukrayna ilə sərhəddə Rusiya qoşunlarının sayını artırdığını iddia edən ABŞ-ın informasiya təbliğatının məqsədi öz gəmilərini hiyləgərcəsinə Qara dənizə keçirməkdir: "Biz görürük ki, bu fırıldaqçı antirusiya kampaniyasının məqsədi ABŞ gəmilərini Qara dənizə gətirməkdir. Oktyabrın 30-dan "Porter" idarə olunan raket silahları olan esmines bu zonadadır. Noyabrın 3-ü "Con Lenthall" tankeri Qara dənizə daxil oldu. Bundan bir gün sonra "Mount Uitney" komanda gəmisi Qara dənizə girdi. Noyabrın 6-da ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus iki B-1B strateji bombardmançı təyyarəsi Qara dəniz üzərində Rusiya sərhədi boyunca 30 kilometr məsafədə uçdu". Belçikanın “Verde” təşkilatının eksperti Lyudo de Brabander də qeyd edir ki, NATO üzvlərinin Krım ətrafında və Qara dənizin şimal-şərqində mövcudluğu provokasiya xarakterlidir və hərbi gərginliyi artırmağa yönəlib: “Bu göstərir ki, NATO sülhlə həll yolu axtarmaq əvəzinə hərbi gərginliyi artırmaq istəyir. Qara dəniz regionunda manevrlər və hərbi fəaliyyətə NATO-nun Şərqi Avropaya genişlənməsi kimi baxmaq gərəkdir. Bu yay Ukrayna və NATO Qara dənizdə təlim keçirdi. Bu kimi güc nümayişi aktları son dərəcə təhlükəlidir”. Baş verənlərlə bağlı Rusiyanın “RİA Novosti” portalı yazır ki, amerikalılar, deyəsən, Qara dənizdə uzun müddət məskunlaşmaq qərarına gəliblər və Vaşinqtonda regiondakı hərbi gücünü kəskin şəkildə artırmaq üçün Montre Konvensiyasına yenidən baxmağa çağırırlar: “Rusiya Müdafiə Nazirliyi ABŞ-ın ölkənin sərhədləri yaxınlığında planlaşdırılmamış manevrlərini sabitliyi pozan amil hesab edir: "Məqsədlərdən biri Ukrayna ərazisinin hərbi mənimsənilməsidir. Təlimdə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə yanaşı, taktiki, patrul və strateji aviasiya, həmçinin Bolqarıstan, Gürcüstan, Rumıniya, Türkiyə və Ukrayna silahlı qüvvələrinin kontingentlərinin də iştirakının planlaşdırıldığı nəzərə alınaraq, Kiyevin cənub-şərqdə hərbi həll hazırlandığı təqdirdə iddia edilən hərbi əməliyyatlar səhnəsini öyrəndiyi bildirilir".
ABŞ gəmilərinin Qara dənizə gəlişindən əvvəl bir sıra media "basqını" baş verdi. Oktyabrın sonunda nüfuzlu "Politico" nəşri "sensasiya" dərc etdi: Kreml Ukrayna ilə sərhədə qoşun toplayır, açıq-aşkar genişmiqyaslı işğal planı hazırlayır. Təsdiq olaraq Yelnya ərazisində hərbi texnikanın peyk şəkilləri dərc olunub. Düzdür, Smolensk vilayətindəki bu şəhərdən Ukraynaya 250 kilometrdən çox məsafənin olduğunu bildirməyi unudublar. Digər Qərb mediası dərhal təxribat dolu xəbəri yayıb. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Mariya Zaxarova bütün bunları saxta kampaniya adlandırıb. Ancaq Qərbdə anti-Rusiya ritorikasının çarxı çoxdan işə düşüb və onu dayandıracaq heç kim yoxdur. Bu yaxınlarda ABŞ-ın respublikaçı konqresmenləri Mayk Rocers və Mayk Turner Ukraynaya ölümcül silahlar qoymaq və "təcavüzü saxlamaq və dəf etmək" üçün Qara dənizə döyüş gəmiləri göndərmək zərurətini bəyan ediblər.
Montre 1936-cı il Konvensiyasına əsasən, Qara dənizdə olmayan istənilən dövlətin hərbi gəmilərinin sülh dövründə ümumi tonnajı 30 min tondan çox ola bilməz. ABŞ-ın Qara dənizdə cəmləşdirdiyi Altıncı Donanmanın hazırkı qruplaşması bu limitə çətinliklə uyğun gəlir. Məhz qanuni məhdudiyyətlərə görə amerikalılar bugünə qədər əsas zərbə qüvvəsini - 80 min ton su tonnajlı atom təyyarə daşıyıcılarını Bosfor boğazından keçirməyib. Vaşinqton rəsmiləri çox yaxşı başa düşürlər ki, ən müasir üç gəmi belə, çətin ki, Krımda yerləşdirilən güclü növlərarası qrupun dəstəyini alan Rusiya Qara dəniz donanmasının öhdəsindən gələ bilsin. Amerikalıların Montre Konvensiyasını birmənalı şəkildə pozmağa cəsarət etmələri mümkün deyil - ən azı sülh dövründə. Bununla belə, başqa variantlar da var. Belə ki, konqresmenlərin diqqətlə oxuduğu Vaşinqtonun nüfuzlu "The Hill" qəzetində Hərbi Dəniz Qüvvələrinin leytenantı Brayan Harrinqtonun "Amerika və NATO Qara dənizdə Rusiyanın hökmranlığına müqavimət göstərməlidir" məqaləsi dərc olunub. Müəllif etiraf edib ki, Krımda və Qara dəniz donanmasının gəmilərində yerləşdirilmiş "Bastion" və "Kalibr" raket sistemləri, həmçinin ciddi aviasiya qruplaşması Moskvaya qondarma giriş qadağası zonası ilə (Anti-Access/Area Denial, A2AD) geniş ərazini əhatə etməyə imkan verir. Bununla da Pentaqon birbaşa silahlı münaqişə zamanı Amerika qoşunlarının əsassız yüksək itki verəcəyi bölgələri nəzərdə tutur. A2AD-i yalnız atəş vasitələrinin xeyli miqdarda və texnoloji üstünlük sayəsində nüfuz etmək mümkündür. Harrinqton Montre Konvensiyasının məhdudiyyətlərindən yan keçməyi təklif edib. Güclü hərbi donanmaya malik olan Şimali Atlantika Alyansının üzvü olan hər bir ölkə Qara dənizə iki və ya üç vımpel göndərsin. Onun fikrincə, bu cür birləşmə praktiki olaraq yenilməz olacaqdır. Ancaq beynəlxalq müqavilələrə bu qədər etinasızlıq diqqətdən kənarda qalmayacaq. Rusiya bunu birbaşa regional müharibəyə hazırlıq kimi qiymətləndirəcək. Müdafiə naziri Sergey Şoyqu bildirib: "Onlar bu cür yoxlamalarda və belə gedişatda tək deyillər. Məncə, bundan sonra onlar bizim qonşularımız olan Gürcüstan və Ukrayna donanması ilə təlimlər keçirəcəklər. Biz də təlimlər keçiririk və keçirəcəyik". Həqiqətən də, Qərb ölkələrinin hərbi-dəniz manevrlərinə cavab olaraq Rusiya hər dəfə özlərinə aid olanları təşkil edir. Belə ki, "Admiral Essen" freqatı Qara dəniz donanmasının gəmilərinin bazasını təyyarə və raket zərbələrindən mühafizə etmək üçün təlimlər keçirib. Vımpel bütün təlim hədəflərini müşayiət edərək zenit vasitələri ilə onları uğurla məhv edib. Bundan əlavə, sualtı qayıq əleyhinə qüvvələr olan "Yeysk" və "Kasımov" gəmiləri Qara dənizə çıxıb. Qara dəniz sualtı qayıqlarının döyüş fəaliyyəti gizli saxlanılır. Ancaq şübhə yoxdur ki, Cənub Hərbi Dairəsinə aid olan altı 636.3 "Varşavyanka" layihəsinin dizel-elektrik sualtı qayıqlarının ekipajları gecə-gündüz silahlarını cingildətməyə çalışan hər kəsi izləyir”.
Tahir TAĞIYEV
