İkinci Qarabağ müharibəsi bitəndən sonra Azərbaycan və Ermənistan rəhbərləri regionda kommunikasiyaların bərpası, quru yolla dəhliz açılması kimi məsələlərdən bəhs edərkən birdən-birə ritorikanın sərtləşdiyi müşahidə edildi. Nikol Paşinyansa bildirdi ki, o zaman "Ermənistan da eyni məntiqlə "Naxçıvan dəhlizi"ndən söz aça bilər.
Prezident İlham Əliyev isə deyib ki, Ermənistan istəsə də, istəməsə də Zəngəzur dəhlizi açılacaq: "İstəməsə, zorla həll edəcəyik”.
Azərbaycan tərəfi 10 noyabr razılaşmasında Zəngəzur dəhlizindən bəhs olunduğunu bəyan edir. Ermənistan isə bu məsələdə tələskən davranmır, hətta deyir ki, sənəddə söhbət dəhlizdən yox, yolun açılmasından gedir. Qeyd edək ki, SSRİ dönəmində Mehridən Naxçıvana işlək yol olub. Maraqlıdır, hazırda barəsində söhbətin gedən Zəngəzur dəhlizinin həmin yoldan xüsusi özəlliyi nədir?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan yolla dəhliz arasında prinsipial fərq gördüyünü açıq bəyan edir: “Azərbaycan Zəngəzur dəhlizindən dəmiryolu və avtomobil yolunun çəkilməsini istəyir.
Bu yol həm Azərbaycanının böyük hissəsini Naxçıvanla əlaqələndirəcək, həm də Naxçıvan üzərindən Azərbaycan Türkiyə ilə birbaşa dəmiryolu və avtomobil yolu ilə əlaqə quracaq.
Qarabağ münaqişəsindən əvvəl bu dəhliz isitfadə olunub, amma münaqişədən sonra Naxçıvanla quru əlaqəsi, ancaq İran ərazisindən keçməklə olub.
Zəngəzur dəhlizi məsələsinin 10 noyabr tarixli Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan prezidentlərinin imzaladığı Üçtərəfli Bəyanata salınıb.
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan isə deyir ki, üçtərəfli bəyanatda Zəngəzur dəhlizi barədə heç bir söz yoxdur, orada söhbət regionda blokadanın ləğv edilməsindən gedir. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra bölgədə kommunikasiyaların açılması barədə danışan Ermənistan rəsmiləri deyir ki,
Ermənistan ərazisində suveren dəhliz ola bilməz. Ermənistan yolla dəhlizin fərqində tutduğu mövqe ora kimin nəzarət edəcəyi ilə bağlıdır. Bəyan edirlər ki, yollar açılsa belə, Ermənistanın "suveren nəzarətində" olacaq. Onların sözlərinə görə, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistanı təmsil edən Baş nazir müavinləri səviyyəsində dəhliz məsələsi yox, bütün yol infrastrukturunun blokdan çıxarılması müzakirə olunub. Ermənistan bilir ki, dəhliz olanda ora nəzarəti, Laçında olduğu kimi, sülhməramlılar yerinə yetirməlidir. Ermənistan isə istəyir ki, bütün nəzarət öz əlində olsun. Təbiidir ki, bunların hamısı prosesi uzatmaq məqsədini daşıyır. Razılaşmada aydın şəkildə dəhlizdən söz açılıb və Ermənistan onunla bağlı üzərinə öhdəlik götürüb. Onlar anlayır ki, kommunikasiyaların açılması daha çox Ermənistana fayda verəcək. Sadəcə, daha çox güzəşt əldə etmək üçün belə davranış ortaya qoyurlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
