Uzun müddətdir ki, Ermənistanda ictimai rəyə hesablnmış rus sülhməramlıların Qarabağda 5 yox, daha artıq müddətə qalacağı fikrini əsaslandırmağa çalışırlar. Bir neçə gün əvvəl Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının Baş katibi Armen Qriqoryan açıqlama verib ki, rusiyalı sülhməramlı kontingenti 2020-ci il 10 noyabr razılaşmasında nəzərdə tutulduğundan daha uzun müddətə Qarabağda qalacaq.
Bunun ardınca, erməni mediası və siyasətçiləri bu fikirləri əsaslandırmaq üçün tam başqa bir mövzunu gündəmə buraxdılar. Böyük narahatlıqla iddia edirlər ki, güya Türkiyə dönməz şəkildə Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı təsir zonasına və ya Qərbdə deyildiyi kimi, məsuliyyət zonasına girib: “Bu gün obyektiv reallıq ondan ibarətdir ki, Ermənistanla sərhəddə hərbi qüvvələrini və Qarabağda sülhməramlı qüvvələrini yerləşdirən Rusiyadan başqa istənilən digər ölkə, o cümlədən ATƏT-in Minsk Qrupunun digər iki həmsədri (ABŞ və Fransa) Ermənistan-Azərbaycan sərhədində və ya Qarabağda qoşun yerləşdirməyə tamamilə hazır deyil. Əks halda, təxminən 6 ay əvvəl Nikol Paşinyan tərəfindən səslənən gəlib sərhədimizdə dayanmaq çağırışına, heç olmasa, bir dənə cavab verilərdi. Ənənəvi olaraq bu bölgədə Türkiyənin iştahını cilovlayan və düşmənçilik törədəcəyi təqdirdə onu hədələyən dövlət Rusiya Federasiyası idi. Rusiya kontingenti Ermənistanı tərk edərsə, burada türk qoşunları yerləşdiriləcək, başqa variant görünmür. Yalnız onu başa düşmək qalır ki, nədən 44 günlük müharibədə Rusiyanın vasitəçilik missiyaları mütəmadi olaraq uğursuzluğa düçar oldu və döyüşlər yalnız Azərbaycana əlverişli coğrafi şəraitdə dayandırıldı?"
Erməni ictimai rəyini Türkiyə ordusu ilə təhdid etmək nəyə hesablanıb?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ermənilər Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin Xankəndi və ətraf bölgədə əbədi qalmasının vacibliyini sübuta yetirməyə çalışırlar: “Əvvəlcə bir sualın cavabını tapmalıyıq: sülhməramlıların qalması daha çox kimə sərf edir? Bu sualın cavabı sadədir. Təbiidir ki, ermənilərə və ruslara. Bu səbəbdən də tez-tez belə mövzular dövriyəyə buraxılır ki, həmin kontingentin vacibliyi yaddaşlardan silinməsin. Görürlər ki, qanunla bunun əsaslandırmasını biz bilirik. Bu səbəbdən indi də xof yaratmaq yolunu tutublar ki, amanın günüdür, sülhməramlılar getsə, türklər dolacaq bura. Bu xofun yaradılması Rusiya ilə Ermənistanın ortaq maraqlarına xidmət edir. Ancaq biz bilirik ki, sülhməramlıların fəaliyyəti 5 il üçün nəzərdə tutulub. Bu baxımdan da, onların qalıb-qalmamasında başlıca söz sahibi Azərbaycandır. Həmin müddətin bitməsinə 6 ay qalanda Azərbaycan öz mövqeyini bildirmək haqqına sahibdir. Nəhayət onu da vurğulamaq lazımdır ki, sülhməramlıların humanitar missiyadan çox siyasi maraqlara xidmət etdiyini tarix çoxdan təsdiqləyib. Bir neçə nümunə göstərək: 1974-cü ildən Suriya ilə İsrail arasındakı Holan təpələrində, 1991-ci ildən Qərbi Saxarada, 2013-cü ildən Malidə, 1964-cü ildən Kipr adasında və s. münaqişəli bölgələrdə BMT-nin sülhməramlıları yerləşdirilib.
SSRİ dağılandan sonra onun maraqlarını Rusiya daşımağa başladı. Rusiya sülhməramlıları daha çox MDB ərazisində fəaliyyət göstərir. 2020-ci ildən isə RF hərbçiləri Yaxın Şərq, Cənubi Sudan, Mərkəzi Afrika Respublikası, Qərbi Saxara, Konqo Demokratik Respublikası, Sudan, Kosovo və Kipr adasında yerləşdirilib. İndiyədək sülhməramlıların yerləşdirildiyi ərazilərdə heç bir münaqişə həll edilməyib. Belə görünür ki, həmin missiya münaqişəni həll etmək üçün deyil, onu dondurmaq üçün əraziyə gətirilir. Hər halda, sülhməramlılar reallıqda adlarına uyğun olmayan nəticə göstəriblər. Bu baxımdan Rusiya sülhməramlılarının Azərbaycanda, Qarabağda missiyasını adına uyğun yerinə yetirməsi ilk ola bilərdi. Ancaq təəssüf ki, onların fəaliyyətində ciddi nöqsanlar var. Türkiyə isə Azərbaycanla qardaş ölkədir. Biz istədiyimiz vaxt onları öz ölkəmizə dəvət edə bilərik”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
