“Sputnik Armenia”nın yaydığı məlumata görə, Ermənistan parlamentində keçirilən qapalı iclasda Qarabağla bağlı bəyanat qəbul edilməyib. Qeyd edilənə görə, bəyanat “Ermənistan” və “Şərəf duyuram” müxalifət fraksiyaları tərəfindən hazırlanıb.
Bəyanat yalnız xarici deyil, həm də daxili siyasətə aid olub. Eyni zamanda bəyanatda Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə ifadələr yer alıb. Lakin Ermənistan parlamenti Azərbaycan və Türkiyə əleyhinə bəyanatı qəbul etməyib. Hakim “Vətəndaş müqaviləsi” fraksiyasının rəhbəri Ayk Kondjoryan bildirib ki, bəyanat qəbul edilməyib. İclasda əsasən Azərbaycan-Ermənistan sərhədlərinin demarkasiyası məsələsi də müzakirəyə çıxarılıb. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan iclasda bildirib ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin demarkasiyası və delimitasiyası prosesi hüquqi əsası olan sovet xəritələri əsasında aparılmalıdır.
Görünən odur ki, Ermənistanda Azərbaycanla mümkün qədər sülh davranışlarının tərəfdarı olanların mövqeyi getdikcə güclənir. Azərbaycanla sülh davranışı tərəfdarlarının çoxalması nə ilə əlaqədardır, bu, Ermənistan cəmiyyətində gedən proseslərin, daxili ovqatın, erməni cəmiyyətinin təsirinin nəticəsidir, yoxsa xaricdən Ermənistana edilən təsirlərin, ya beynəlxalq miqyasda Ermənistanı Azərbaycana qarşı qızışdırmaq istəyənlərin mövqeyinin getdikcə zəifləməsinin göstəricisidir? Bəlkə erməni cəmiyyətinin özü artıq düzəlir, öz çirkin niyyətlərindən əl çəkir, baş verənlər də bunun nəticəsidir? Yaxud Ermənistanı Azərbaycana qarşı müharibəyə sövq edənlərin mövqeyi, təsir gücü artıq zəifləyir? Ermənistanı idarə edən dövlətlərin - məsələn, Rusiya kimi - təsirləri daha da güclənir və bu ölkəni yola gətirirlər, Ermənistanda Azərbaycanla sülh davranışı tərəfdarlarının artmasında bu variantların hansı daha çox rol oynayır?
“...Bu məsələdən də belə qənaətə gəlmək olar ki, artıq saatların əqrəbləri İrəvana tərəf deyil, Bakıya tərəf işləyir”
Siyasi şərhçi Rövşən Rəsulov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Nikol Paşinyan bir neçə dəfə müxalifətlə masa arxasına oturub müzakirə aparmağa hazır olduğunu desə də, “Hayastan” və “Şərəf duyuram” kimi bloklar yalnız onun istefa məsələsini müzakirə etmək üçün müzakirə masasına otura biləcəklərini bəyan edirlər. “Bu günlərdə isə Nikol Paşinyanın Azərbaycanla sərhədlərin demarkasiya və delimitasiyası ilə bağlı fikirləri isə Qarabağ klanının üzvlərini daha da hiddətləndirib. Xatırladım ki, erməni baş nazir Azərbaycanla dövlət sərhədlərinin müəyyən edilməsi prosesinin məhz Rusiya prezidenti Vladimir Putinin 1920-ci illərin xəritəsi əsasında aparılması təklifini dəstəkləməsi və buna hazır olması ilə bağlı çıxış edib və bu çıxışdan sonra Qarabağın işğalında əsas rol oynamış revanşçı qüvvələr, xüsusilə Robert Köçəryan, Seyran Ohanyan və başqaları Paşinyanın bağlı qapılar arxasında dialoq təklifini yalnız o istefa verəcəyi halda dəyərləndirəcəklərini bəyan ediblər.
Lakin bəri başdan deyə bilərik ki, erməni baş nazir revanşçı Qarabağ klanının üzvlərinin onun təklifinə qarşı irəli sürdükləri şərtə öz şərti ilə cavab verib. “Müxalifət üçtərəfli bəyanatın geri çağırılması və ləğv edilməsi prosesini həyata keçirəcəklərini rəsmən bəyan edəcəksə, mən istefa verməyə hazıram”, deyən Paşinyan müxalifəti çıxılmaz vəziyyətə, hətta daha dəqiq desək, seytnota salıb. Çünki o yaxşı bilir ki, müxalifət Ermənistanı tamamilə məhv olmaqdan qurtaran üçtərəfli bəyanatın qüvvədən düşməsi istiqamətində hər hansı addım atmağa cürət etməyəcək. Sənəddə Azərbaycan Prezidenti ilə yanaşı, Rusiyanın dövlət başçısının da imzası var və Ermənistan nəyəsə cəhd edərsə, bu zaman həmin ölkənin bir dövlət olaraq xəritədə qalmaq şansları “0” həddinə düşəcək, yəni xəritədən silinəcək. Bütün bunlardan sonra Qarabağ klanının revanşçı qüvvələri gərəkli cavabı tapa bilməyib və görünür, bundan sonra da tapa bilməyəcəklər. Düzdür, hələlik nə Rusiya, nə də Ermənistan mümkün üçtərəfli görüşlə bağlı rəsmi məlumat verməyib, lakin bu yaxınlarda Vladimir Putinin 1920-ci ilin xəritəsinin Rusiya Müdafiə Nazirliyinin Baş qərargahında olduğunu deməsi, onun ardınca isə Nikol Paşinyanın həmin xəritə əsasında sərhədlərin müəyyən edilməsi ilə bağlı fikirlərini səsləndirməsi artıq dolayısı ilə sübut edir ki, Qarabağ məsələsi, demək olar ki, tamamilə həll edilib və növbə Xankəndinin sahibi olan Azərbaycanın yurusdiksiyası altına keçməsi məsələsindədir”.
O, həmçinin qeyd etdi ki, habelə, üçtərəfli bəyanatda regiondakı bütün nəqliyyat və kommunikasiyaların açılması məsələsində də Paşinyan geriyə addım atır. R.Rəsulovun sözlərinə görə, onun parlamentdəki çıxışı zamanı irəli sürdüyü fikirləri də bu cür qənaətə gəlməyə zəmin yaradır. “ O deyib ki, vaxtilə mövcud olmuş dəmir və avtomobil yolları müəyyən növbəliliklə açılmalıdır və bu yollar region ölkələri üçün əlçatan olmalı, yükdaşımalara və sərnişindaşımalara xidmət etməlidir. İndi bu yolların marşrutları müzakirə olunur. Artıq bu reallıq da sübut edir ki, diqtə Azərbaycanındır və Paşinyan ona qarşı çıxan müxalifətin nə tələb etməsindən asılı olmayaraq, artıq mövcud qərarları icra edəcək, onun başqa yolu da yoxdur”- deyə R.Rəsulov qeyd etdi.
R.Rəsulov bildirdi ki, biz bu məsələdə Ermənistan parlamentindəki müxalifət bloklarının Azərbaycanın əleyhinə və ümumiyyətlə Qarabağla bağlı təşəbbüs sənədlərinin qəbul olunmaması amilinə də toxuna bilərik. “Həmçinin, Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması kontekstini də buraya əlavə edə bilərik. Bu kimi faktorların təhlilini apararkən həm də bir nəticə hasil edə bilərik: yadınızdadırsa, bir müddət əvvəl Nikol Paşinyan “Artsaxsız Ermənistan yoxdur” tezisini ortaya ataraq Moskva səfərinə qədər vaxt udmağa çalışmışdı. Yəni hələ də ümid edirdi ki, Kremldə öz inadkarlığını nümayiş etdirməklə, ən azından, müəyyən üstünlüklər əldə edə bilər. Amma onun Rusiya ümidləri də doğrulmadı. Putin ona başa saldı ki, üçtərəfli bəyanat artıq imzalanıb və burada yaxasını kənara çəkə bilməz. O cümlədən, ortada Kremlin də imzalı reputasiyası var və Putin heç vaxt istəməz ki, Paşinyanın maraqlarına görə onu itirsin. Bax, bu məsələdən də belə qənaətə gəlmək olar ki, artıq saatların əqrəbləri İrəvana tərəf deyil, Bakıya tərəf işləyir.
Bəli, ola bilsin ki, mümkün üçtərəfli görüşlərdə hər hansı bəyannamələr imzalansın, ya da hər hansı formatlı sənədlər hazırlansın və orada nəyin necə olacağı barədə qərarlardan da çox şey asılı ola bilər. Düşünürəm ki, Moskva İrəvana öncə daha əvvəlki öhdəlikləri yerinə yetirməyi tapşırıb, sonrakı iddiaları isə saxlayıb növbəti mərhələlərə, daha doğrusu, gözlənilən növbəti bəyanatdan gəlinəcək nəticələrə. Amma bir faktı da unutmaq olmaz ki, Bakı və eləcə də daim onun yanında dayanan Ankara qətiyyətini qoruyub-saxlayır. Təkcə Şərqi Zəngəzurdan başlayan dəhlizin açılması istiqamətində başadılan irimiqyaslı işlər də göstərir ki, bizim dayanmağa qətiyyən niyyətimiz yoxdur. İrəvan da bunu yaxşı bilir və dərk edir. Amma “bəlkə də...” utopiyasını təskinlik kimi əllərində saxlayırlar. Xəyal etmək isə ziyanlı deyil, sadəcə, həmin xəyalın gerçəkliyə çevrilib-çevrilməməsi sual altında qalır. Azərbaycan illərdir planlaşdırdığı, qarşısına qoyduğu məqsədlərinə nail olub və yerdə qalan planların da icrası üçün müəyyən zamanlara ehtiyac var. Bu faktdır və həmin faktın müqabilində Ermənistanın nəyəsə ümid etməsi xəyaldan başqa heç nə deyil.
Bütün bunları Nikol da yaxşı başa düşür. Əgər parlamentdə ona ünvanlanan təklifləri qəbul edib müzkirələrə başlasaydı, anidən bütün proseslər dəyişə bilərdi, ona isə hakimiyyət lazımdır, ən azından, Qarabağ məğlubiyyətindən sonra adekvat düşünüb ölkəsinin çulunu sudan quru çıxarmaq üçün. Paşinyanın buna nə qədər nail olub-olmayacağını isə yaxınlarda zaman özü göstərəcək”- deyə R.Rəsulov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
