Bu gün Cənubi Qafqazda sülh və sabitliyin təmin edilməsində Azərbaycan-Türkiyə tandeminin həlledici rola malik olduğu artıq dünya miqyasında qəbul edilən həqiqətdir. O da faktdır ki, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında əlaqələrdə atılan hər addım regional əməkdaşlığın inkişafına, təhlükəsizliyin güclənməsinə xidmət edir. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad edilməsi isə iki dövlətin əlaqələrinin genişlənməsinə müsbət təsir göstərib. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın son bir ildə Azərbaycana üçüncü dəfə səfəri bunu təsdiqləyir.
Hadisələrin real inkişaf axarı göstərir ki, qarşıdakı dövr ərzində də Azərbaycan-Türkiyə tandeminin regionda mövqeyi daha güclü hala gələcək, proseslərin yönləndirilməsində zəruri əhəmiyyət kəsb edəcək. Bunu Ukrayna Milli Strateji Tədqiqatlar İnstitutunun eksperti, politoloq Nikolay Zamikula da xüsusi olaraq vurğulayır. Ekspert diqqəti ilk növbədə ona yönəldir ki, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində keçirilən tədbirlər həmin ərazilərin bərpası tarixində mühüm rəmzi məqamdır: “Füzuli aeroportunun rəsmən açılışı bu istiqamətdə qazanılmış uğurları bir daha vurğulayır. Belə bir layihənin qısa müddətdə - praktiki olaraq 8-9 ay ərzində reallaşması işğaldan azad edilmiş regionların reinteqrasiyası məsələlərinin həllinə Azərbaycan yanaşmasının yaxşı illüstrasiyasıdır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun təməlinin qoyulması da mühüm məqamdır. Gələcəkdə bu yol Zəngəzur dəhlizindən keçməklə Azərbaycanın şərq regionlarını Naxçıvan və Türkiyə ilə birləşdirəcək nəqliyyat marşrutunun bir elementi olmalıdır. Bu layihə üzərində işlərin başlanması Bakının bu istiqaməti bərpa etmək niyyətinin ciddi olmasından xəbər verir. Digər regional aktorların bu layihəyə əngəl törətmək cəhdlərinə baxmayaraq, Azərbaycan həmin aktorların mövqeyinə görə öz mənafelərinin ziyanına hərəkət etməyə hazırlaşmadığını nümayiş etdirir. Belə bir mühüm məqamda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla bu mərasimlərdə birgə iştirak etməsi faktı çox mətləblərdən xəbər verir. Bu, ilk növbədə Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının çox yüksək səviyyədə olmasını, münaqişədən sonrakı dövrdə Cənubi Qafqazın firavanlaşması üzərində birgə işləməyə hazır olduqlarını əyani şəkildə nümayiş etdirir. Mahiyyət etibarilə Azərbaycan ərazisində infrastrukturun bərpası müəyyən mənada yeni yanaşmanın rəmzidir. Belə yanaşma daha geniş regional kontekstə də tətbiq edilə bilər. Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Ağbənd avtomobil yolunun təməlini qoymaqla yeni Cənubi Qafqazın təməli üzərində birgə işləməyə hazır olduqlarını göstərirlər”.
Bundan əvvəl dövlət başçılarının Şuşada baş tutan görüşündə tarixi Şuşa Bəyannaməsi imzalanıb. Onların Füzulidə baş tutan görüşü həm də Şuşa Bəyannaməsinin müddəalarının uğurla həyata keçirilməsinin sübutudur. Ümumiyyətlə, beynəlxalq miqyasda mövcud yanaşmaya əsasən, dərin tarixi kökə malik Azərbaycan-Türkiyə dostluq və qardaşlığı dünyada birlik, güc nümunəsidir. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılış mərasimi, dövlət başçıları tərəfindən hava limanının rəmzi açılışını bildirən lentin kəsilməsi və hava limanının rəmzi açarlarının hər iki dövlət başçısına təqdim olunması da məhz iki qardaşın bir-birinə göstərdiyi yüksək diqqət və dəyərin ölçüsüdür. İkincisi ondan ibarətdir ki, qardaş dövlətlərin prezidentləri Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun təməlini qoymaqla, həm də Zəngəzur dəhlizinin əsasını qoymuş oldular. Bu da, öz növbəsində Naxçıvan, oradan isə Türkiyə ilə avtomobil nəqliyyatı ilə birləşməyimizi təmin edəcək. Bu hadisə olduqca əhəmiyyətli təməlqoyma mərasimi olmaqla mənəvi və iqtisadi perspektivləri ehtiva edir. Zəngilan rayonunda “Dost Aqropark”ın təməlinin qoyulması, dövlət başçılarının burada ilk çinar ağacı əkməsi, Anadolu Agentliyinin Vətən müharibəsini özündə əks etdirən fotosərgisi ilə tanışlıq, Ərdoğanın ön sözünü yazdığı və Anadolu Agentliyi tərəfindən hazırlanan “Qarabağ Zəfəri” kitabını Azərbaycan dövlət başçısına təqdim etməsi, digər bütün fəaliyyətlər sarsılmaz birliyi göstərən amillərdəndir. Səfər çərçivəsində açılış və təməlqoyma mərasimləri, eyni zamanda görülən işlərlə tanışlıq böyük rəmzi məna daşıyır. Azərbaycan-Türkiyə birliyinin fonunda dövlət başçılarının göstərdiyi səylər bütün Türk dünyası üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir. Bu mənada, iki dövlət arasında əməkdaşlıq, həyata keçirilən layihələr regional və beynəlxalq miqyasda böyük önəm daşıyır.
İndi Ermənistanın da Azərbaycan-Türkiyə birliyi ilə daha çox hesablaşması zəruri məqamdır. Hadisələr sübut edir ki, Ermənistan uzun illərdir regionda fəlakətlərlə nəticələnən siyasət yürüdüb. Rəsmi İrəvanın yürütdüyü dağıdıcı siyasət regionun təhlükəsizliyini 30 ildir təhdid edir. Azərbaycan ərazilərində faciəvi durum yaranması fonunda rəsmi Bakının həyata keçirdiyi quruculuq missiyası regional əməkdaşlıqdan başqa yolun olmadığını bir daha təsdiqləyib. Azərbaycanın apardığı quruculuq işləri regionun yeni şərait yaratdığını beynəlxalq ictimaiyyətə göstərdi. Türkiyə ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlıq isə regional inkişafa yeni təkan verir. Bundan istifadə edəcəyi təqdirdə, Ermənistan da inkişaf yoluna çıxa bilər.
Samirə SƏFƏROVA
