Qafqazda “yerli xalq” olduqlarını sübut etmək üçün hər dona girən haylar azərbaycanlıların və gürcülərin maddi-mədəni irsinə qarşı əsassız iddialarından əl çəkmək istəmirlər. Haylar, bir sözlə, bütün Qafqaz irsinə sahib çıxmaq iddiasında olduqlarını ortaya qoyurlar.
Gürcülərin 60-dan artıq dini abidəsinə, kilsə və monastır kompleksinə iddia edən və onları “Qriqorian irsi” adlandıran haylar (erməni) indi də başqa bir əsassız iddia ilə çıxış edirlər. Guya ki, gürcülər sahib olduqları mədəniyyətə, yazıya, əlifbaya, dilə görə haylara minnətdar olmalıdırlar. Hay alimlərinin yeni mifik iddialarına görə, gürcü yazısını, hətta gürcü dilini belə haylar yaradıb (?). Bu azmış kimi, böyük gürcü şairi Şota Rustaveliyə və onun “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” poemasına, eyni şəkildə gürcü musqisinin şah əsəri olan “Suliko”ya da iddia edirlər. Erməni dilçiliyi və ədəbiyyatı haqqında tədqiqatlar aparan Suren Ayvazyan yazır ki, Pyotr Baqrationi də erməni olub, Niko Pirosmani də. Bir sözlə, gürcü mədəniyyəti haylara borcludur.
Hay alimlərinin iddiaları artıq gürcü mütəxəssislərini qıcıqlandırır. Baxmayaraq ki, uzun illər onlar erməni saxtakarlığının bir yerdə dayanacağına ümid ediblər, amma hayların saxtakarlığı daha da genişlənib.
“Haylar Qafqazın canına salınan “qara yara”dır...”
Gürcü əslilli şair-tərcüməçi, ictimai xadim Giya Paçxataşvili “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, “qara yara” kimi Qafqazın canına düşən haylar bu əraziyə köçürüldükdən sonra əsassız iddialar irəli sürməyə başlayıblar. G.Paçxataşvili qeyd etdi ki, yeni köçürüldükləri dövrdə Çar Rusiyasından, sonra isə Sovetlər birliyindən ciddi dəstək alan haylar sonradan da bu mənfur əməllərini davam etdiriblər: “Hayların xislətinə bütün dünya bələddir, sadəcə, onun əməllərini görməzdən gəlirlər. Hayların gürcü mədəni irsinə qarşı irəli sürdüyü iddialar yeni deyil, onlar hər zaman gürcü irsini hədəfə alıblar. Necə ki, illərdir Azərbaycanın mədəni irsinə, abidələrinə, xalçalarına, musiqisinə, mətbəxinə iddia edirlər, eləcə də gürcülərə qarşı bu iddianı irəli sürürlər. Haylar Qafqaza gəlmə olsalar da, özlərini burada “ev sahibi” kimi aparmağa cəhdlər edirlər və bütün Qafqaz irsinə iddia edirlər. Gürcülərin əlifbasını, yazısını, dilini haylar yaratmayıb, onlar necə yarada bilərdilər ki, Qafqaza XIX əsrdə gəliblər? Erməni əlifbası, özlərinin iddia etdiyi kimi, qrabar adlanır. Gürcü əlifbası isə nusxurudir və bu əlifbadan müasir dövrdə də istifadə edilir. Haylar kimdir ki, gürcülər üçün əlifba, yazı və dil mədəniyyəti yaratsınlar, onların iddiaları tamamilə yalandır. Şota Rustaveliyə, onun məşhur “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” əsərinə və “Suliko”ya gəlincə, bunların da haylarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Bunlar gürcü mədəniyyətinin ayrılmaz parçalarıdır. Pyotr Baqratoni isə gürcü əsilli general və prinsdir. Baqratunilərin də haylarla heç bir bağlılığı yoxdur. Pirosmani isə milliyyətcə acardır, türk mənşəli rəssamdır, onun hay adlandırılması gülüncdür. Pir Osmandır adı, Pir və Osman sözlərinin də mənası aydındır. Acarlar da türk mənşəlidir və islam etiqatına tapınırlar. Bir sözlə, hay alimləri haylara qondarma tarix yaratmaq üçün bütün Qafqazın tarixini saxtalaşdırıblar. Haylar Qafqazın canına salınan “qara yara”dır, bunun isə kəsilib atılmaqdan başqa müalicəsi yoxdur”.
G.Paçxataşvilinin sözlərinə görə, gürcü mədəniyyətinə, mədəni irsinə hayların vurduğu zərər o qədər böyükdür ki, onu aradan qaldırmaq üçün illər lazımdır.
İradə SARIYEVA
