İşğaldan azad edilmiş ərazilərə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı istiqamətində Azərbaycan dövləti tərəfindən artıq genişmiqyaslı fəaliyyət həyata keçirilir.
Həmin ərazilərdə həyata keçirilən abadlıq-quruculuq işləri kontekstində Azərbaycan bu yerlərdə ən müasir infrastruktur yaradır. Bundan başqa, azad olunmuş ərazilərdə Prezident İlham Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi və nəzarəti ilə bütün digər zəruri tədbirlər görülür, yaşayış evləri, sosial, yol-nəqliyyat, modern iqtisadi obyektlərin sürətli şəkildə qurulması həyata keçirilir.
Böyük Qayıdışa Zəngilandan start veriləcək
Görülən işlərlə yerində tanış olmaq məqsədilə Prezident İlham Əliyev və birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva azad edilmiş ərazilərə çoxsaylı səfərlər edir. İndi bu səfərlərin əsas xarakterik xüsusiyyətləri görülən işlərlə yerində tanış olmaq, yeni açılışlar etmək, təməlqoyma mərasimlərində iştirakdır. Bütün bunlar işğal dövründə ermənilərin viran qoyduğu Azərbaycan ərazilərinin artıq inkişaf, quruculuq məkanına çevrildiyinin real təzahürləridir. Xatırladaq ki, elə bu günlərdə Prezident İlham Əliyev və birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Zəngilan rayonuna səfər edib. Bu səfər çərçivəsində Dövlət başçısı və Birinci xanım Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə, Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi ilə, Dövlət Sərhəd Xidmətinin Zəngilan rayonunda yerləşən hərbi hissə kompleksində yaradılan şəraitlə tanış olub, “Azərişıq” ASC-nin Zəngilan Rəqəmsal Yarımstansiyasının təməlqoyma mərasimində və “Azərenerji” ASC-nin “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışında iştirak ediblər.
Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində həyata keçirilən “Ağıllı kənd” layihəsinin icrası ilə bağlı 110 hektardan çox ərazidə tikinti işləri aparılır. Bu layihənin təməli 2021-ci ilin aprelində prezident İlham Əliyev tərəfindən qoyulub. Ermənistan sərhədləri yaxınlığında yerləşən bu kənddə ən müasir dünya standartlarına cavab verən layihələrin həyata keçirilməsi, kəndlərarası yeni yolların çəkilməsi Azərbaycanın iqtisadi qüdrətini göstərməklə yanaşı, qonşuluqda yaşayan ermənilər üçün ciddi sıqnaldır. Ermənilər Ağalı kəndi timsalında işğaldan azad olunmuş ərazilərdə ən müasir texnologiyalara əsaslanan quruculuq prosesinə başlanılmasına şahidlik edirlər. Bu o deməkdir ki, ermənilərdən fərqli olaraq, Azərbaycan xalqı dağıntı yox, quruculuq və inkişaf tərəfdarıdır. Bu inkişafdan ermənilərin də faydalana bilməsi üçün Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalı, ölkəmizlə sülh müqaviləsi imzalamalı, münasibətlərini normallaşdırmalıdır. Azərbaycan azad edilmiş ərazilərdə abadlıq-quruculuq işlərini innovativ texnologiyaların tətbiqi ilə həyata keçirir. Zəngilanın 1-ci, 2-ci, 3-cü Ağalı kəndlərini əhatə edən birinci “Ağıllı kənd” pilot layihəsi bunun ən real sübutudur. Layihənin icrası beş komponent üzrə aparılır: yaşayış, istehsal, sosial xidmətlər, “ağıllı kənd təsərrüfatı” və alternativ enerji sahələri. Bu fonda innovativ tikinti materiallarından istifadə olunmaqla tam izolyasiya olunmuş 200 fərdi ekoloji evin, ikimərtəbəli 4 qeyri-yaşayış binasının, 360 şagird yerlik məktəbin və 60 yerlik uşaq bağçasının tikintisi sürətlə davam etdirilir. Öz doğma yurdlarına qayıdacaq insanların məşğulluq probleminin həlli məqsədilə də dövlət tərəfindən zəruri addımlar atılır. Artıq kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı məqsədilə istifadə olunacaq torpaq sahələri müəyyənləşdirilib və lazımi innovativ texnikaların siyahısı hazırlanıb. “Ağıllı kənd təsərrüfatı”nda müasir suvarma sistemlərindən istifadə olunacaq. Zəngilanın nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevrilməsi məqsədilə də dövlət tərəfindən zəruri addımlar atılır. Cari ilin aprel ayında prezident İlham Əliyevin təməlini qoyduğu Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının, Zəngilan ərazisindən keçən avtomobil və dəmir yollarının inşası böyük sürətlə həyata keçirilir. Horadiz-Ağbənd dəmir yolu xəttinın iki il sonra istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Zəngilanda görülən işlər bu rayon sakinlərinin doğma yurdlarına qayıdış prosesini daha da tezləşdirir. Ümumiyyətlə, prezident İlham Əliyevin Zəngilan rayon ictimaiyytinin nümayəndələri ilə görüşündə səsələndiridiyi fikirlərdən belə aydın olur ki, rayon sakinlərinin doğma yurda qayıdışına bu ilin sonundan, gələn ilin əvvəlindən başlana bilər. Sitat: “Aprel ayında Ağalı kəndinin təməli qoyuldu. Bu gün mən buraya gəlməzdən əvvəl işin gedişatı ilə tanış oldum. Artıq bəzi binalar hazırdır və çalışacağıq ki, gələn ilin əvvəli, bəlkə də bu ilin sonu zəngilanlıları Zəngilana köçürməyə başlayaq”.
Qubadlı sakinlərinin də yurd həsrətinə tezliklə son qoyulacaq
Azad edilən digər rayonlara da qayıdış üçün bütün mühüm addəmlar atılır. Bunun daha bir bariz nümunəsi Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Qubadlı rayonuna səfəri fonunda bir daha özünü büruzə verdi.
Xatırladaq ki, bu səfər çərçivəsində Xudafərin-Qubadlı-Laçın avtomobil yolunun 10-cu kilometrliyindən Qubadlı şəhər mərkəzinə gedən Xanlıq-Qubadlı yolunun təməli qoyulub, sistem əhəmiyyətli 110/35/10 kV-luq “Qubadlı” yarımstansiyasının, Qubadlı rayonunda Dövlət Sərhəd Xidmətinin yeni hərbi hissə kompleksinin açılışı olub. Burada rayon ictimaiyyəti ilə görüşündə dövlət başçısı qayıdışla bağlı mühüm anonslar verib: “Bütün kəndlər dağılıb, şəhər dağıdılıb, bir dənə də salamat kənd qalmayıb. Ona görə qubadlılıları buraya yerləşdirmək üçün, əlbəttə ki, çox böyük işlər görüləcək. Burada infrastruktur işləri birinci sıradadır. İndi siz də gələndə gördünüz ki, çox geniş, dördzolaqlı yol çəkilir. Heç vaxt bu ölçüdə yol olmamışdır. Dar bir yol idi Zəngilandan Qubadlıya, Laçına. İndi biz Zəngilandan Qubadlıya, Laçına dördzolaqlı yol çəkirik ki, bu yoldan insanlar rahat istifadə etsinlər. Eyni zamanda, burada istehsal olunacaq məhsulları bazarlara vaxtlı-vaxtında, itkisiz çatdırmaq üçün imkan olsun. Zəngilan hava limanı gələn il istifadəyə veriləcək. Zəngilan, Qubadlı faktiki olaraq bir zonadır, məsafə də çox böyük deyil. Ona görə qubadlılılar da bundan istifadə edəcəklər. Əlbəttə, Qubadlı rayonunun iqtisadi inkişaf planı ayrıca hazırlanmalıdır. Çünki infrastruktur layihələri təsdiq edilib. Sosial infrastrukturla bağlı Baş planda bütün məsələlər əhatə olunacaq - məktəblər, xəstəxanalar və digər sosial obyektlər, yaşayış binaları. Qubadlı şəhərində yaşayış binaları tikiləcək”.
Artıq şəhərin baş planı hazırlanır. Qeyd edək ki, azad edilmiş digər ərazilərdə də Azərbaycan genişmiqyaslı abadlıq-quruculuq işləri həyata keçirir və bu, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurd həsrətinə tezliklə son qoyulacağını, Böyük Qayıdış prosesinin uğurla həyata keçirələcəyini göstərir.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
