Sabiq prezident Robert Köçəryanın rəhbəri olduğu "Ermənistan" bloku hakimiyyətə qarşı aksiyalarını yeniləməyə qərar verib. Məsələ ilə bağlı “Daşnaksütyun” Partiyasının nümayəndəsi İşxan Saqatelyan İrəvan meriyasına xəbərdarlıq məktubu ünvanlayıb. Mitinqlər 9 və 10 noyabr tarixlərində, saat 18-dən 20:30-a qədər Azadlıq meydanında keçiriləcək.
Qeyd edək ki, 44 günlük savaşın nəticəsi olaraq Ermənistan Baş naziri ötən ilin 10 noyabrında kapitulyasiyaya imza atıb. Erməni müxalifətinin İrəvanın kapitulyasiyasının ildönümündə mitinqlərə başlaması təsadüf hesab edilmir. Ermənistanın “Qraparak” qəzetinin yazdığına əsasən, noyabrın 9-da Moskvada Azərbaycan və Ermənistan arasında iki yeni sənəd imzalanacaq: "Gözlənilir ki, son anda fors-major hal baş verməzsə, sənədləri Rusiya prezidenti Vladimir Putinin vasitəçiliyi və iştirakı ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan imzalayacaq”. Qeyd olunur ki, sənədlərdən biri Azərbaycan və Ermənistanın dövlət sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyasına aiddir. Bu sənədə əsasən, rəsmi Bakı və İrəvan SSRİ Müdafiə Nazirliyi Baş Qərargahının 1920-ci il xəritələrinə əsaslanaraq bir-birinin sərhədlərini və ərazi bütövlüyünü tanıyır. Digər sənəd regionda kommunikasiya əlaqələrinin, xüsusilə dəhliz-yolların açılmasının detallarından, eləcə də Azərbaycanla Naxçıvan arasında birbaşa əlaqənin qurulmasından bəhs edir. Məlumatda bildirilib ki, sənədin imzalanması üçün 9 noyabr tarixinin seçilməsi təsadüfi deyil. Belə ki, 2020-ci ilin məhz bu günü Azərbaycan prezidenti və Ermənistanın baş naziri arasında Rusiya prezidentinin vasitəçiliyi ilə hərbi əməliyyatların dayandırılması haqqında üçtərəfli bəyanat imzalanıb.
Elə bu günlərdə Vladimir Putin “Valday” beynəlxalq klubunun iclasında çıxışında sərhədlərlə bağlı konkret açıqlamalar verib: “İndi ən vacib məsələ sərhəddəki vəziyyəti nəhayət nizamlamaqdır. Əlbəttə ki, Rusiyanın iştirakı olmadan heç nə edilə bilməz. Burada, bəlkə də, hər iki tərəfdən başqa heç kimə ehtiyacımız yoxdur. Niyə? Çox sadə praqmatik məsələlər var. Xəritələr Rusiya ordusunun Baş Qərargahındadır. Sovet respublikaları arasındakı sərhədin sovet dövründə necə olduğunu göstərən xəritələr. Bu sənədlərə əsaslanaraq hər iki tərəf sakitçə oturmalıdır... Orada da qarşılıqlı güzəşt tələb edən məsələlər var. Bunu etmək olar, ya yox? Mümkündür. Ancaq əlbəttə ki, biz çoxtərəfli bir format tapmağın tərəfdarıyıq. Minsk Qrupunun işini gücləndirmək də daxil olmaqla. Biz tərəfdaşlarımızla birlikdə bunun üzərində işləyirik”. Xatırladaq ki, Azərbaycan da sərhədlərin məhz Rusiya ordusunun Baş Qərargahında olan sovet xəritələri əsasında müəyyən edilməsini istəyir. Lakin Azərbaycan və Ermənistan arasında sərhəd və ərazi bütövlüyünü tanımaq kimi mühüm məsələnin həll edildiyi bir vaxtda erməni müxalifəti buna əngəl olmaq istəyir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi müxalif "Ermənistan" bloku mitinqə hazırlaşır. Blok hesab edir ki, indiki hakimiyyət xalqa xidmət etmir. Müxalifətin mitinq keçirmək istəyi baş nazir Nikol Paşinyanın Azərbaycanla bağlı tutduğu mövqe ilə bağlıdır. Blokun planlarını “Ermənistan” fraksiyasının rəhbəri Seyran Ohanyan təqdim edib: “Aşkar və hansısa kölgə prosesləri gedir, onun qarşısını almaq bizim ümumi işimiz olmalıdır. Bu hakimiyyət erməni xalqının və dövlətçiliyimizin maraqlarına xidmət etmir”. Blokun sədr müavini İşxan Saqatelyan isə hazırkı hakimiyyətin Ermənistanın yeni ərazilərini Azərbaycana verəcəyindən narahat olduqlarını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Paşinyanın vəd etdiyi sülh erası Ermənistanın həyati maraqlarının ziyanına başa çatacaq və onlar Zəngəzur dəhlizini "başqa mətləblə" qəbul edəcəklər: “Biz inanırıq ki, baş verənlər yeni təslim sazişi olacaq, yəni Ermənistan yeni güzəştlərə gedəcək. Bunun qarşısını almaq üçün ümumerməni qüvvələr tərəfindən milli müqavimət formalaşdırılmalıdır ki, bütün dünyaya, o cümlədən indiki şər hakimiyyətinə ölkəmizdə müqavimət olduğunu, xalqımızın bu proseslə razılaşmadığını və mübarizəyə çıxdığını göstərək". Blok nümayəndəsi bildirib ki, mitinq ərəfəsində ölkədə siyasi qüvvələr, ekspertlər və politoloqlarla müzakirələrə başlayıblar. Onlar “türkləşməyə yox, ermənilərin Qarabağdan qovulmasına yox!” şüarları altında milli müqavimət təşkil edirlər. Müxalifətin Ermənistanın dövlətçiliyi üçün ölümcül hesab etdiyi Paşinyanın planlarına qarşı necə çıxacaqlarını soruşan jurnalistə cavab olaraq Saqatelyan deyib ki, xalqa təhlükələr barədə danışıb, onun həlli yollarını təklif edəcəklər: “Biz insanlara hökumətin bu yolla getdiyini izah edəcəyik və biz bu yolu təklif edirik, hörmətli Ermənistan Respublikasının vətəndaşları. Biz həm də insanlara bu adamın (Nikol Paşinyan) növbəti dəfə onları aldatdığını başa salmaq vəzifəsi ilə üz-üzəyik”.
Onun sözlərinə görə, müxtəlif qüvvələrlə müzakirələrə başlayıblar, artıq Karin Tonoyanın rəhbərlik etdiyi qüvvə, Ermənistanın üçüncü prezidenti Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi Respublika Partiyası və “Ata Vətən” partiyasının lideri Artur Vanetsyanın nümayəndələri ilə görüşüblər. Görüşlərin siyahısında Vətəni Xilasetmə Hərəkatına qoşulan, müharibədən sonra hakimiyyətə qarşı küçə mübarizəsi aparan qüvvələr də var: “Ölkəmizdəki vəziyyəti müzakirə etmək və mövcud vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq üçün müxtəlif qüvvələrlə görüşlərə açığıq”. Saqatelyan Nikol Paşinyanın hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması məsələsinin də onların gündəmində olduğunu bildirib. Hakim fraksiya üzvü Qaqik Melkonyan isə deyib ki, Nikol Paşinyan öz komandasını ərazi güzəştlərinə getmək niyyətində olmadığına inandırıb: “Biz dünən baş nazirlə görüşdük, belə bir qorxu yoxdur, heç kim yeni ərazilərdən imtina etmək fikrində deyil. Əgər biz sülh istəyiriksə, bu o deməkdirmi ki, biz ərazilərdən imtina edirik? Müharibə istəyiriksə, əraziləri alırıqmı? Sadəcə maraqlıdır, onlar müharibə istəyirlər, yoxsa sülh?”. “Ermənistan” blokunun qarşıdan gələn mitinqinə gəlincə, iqtidaryönlü deputat bildirib ki, onun heç bir qorxusu yoxdur, müxalifət hakimiyyəti ələ keçirmək istəyir, amma bacarmayacaq, parlamentdə uğur qazana bilməyib, indi yenidən küçələrə qayıdır: “Onların yeri küçədir, qoy küçələrə çıxıb küçələrdə döyüşsünlər, heç kim onların yanında durmayacaq, güc istəyirlər, güc onların əlində deyil”.
ABŞ-ın Azərbaycandakı keçmiş səfiri, ATƏT-in Minsk Qrupundakı keçmiş amerikalı həmsədr Metyu Brayza da hesab edir ki, erməni müxalifəti heç nəyə nail ola bilməyəcək: “Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin noyabr ayında Moskvada bir araya gələcəyini öyrənmək məni çox sevindirdi. Çünki 10 noyabr atəşkəs bəyanatının vacib elementi - Ermənistanla Azərbaycan və Ermənistanla Türkiyə arasındakı nəqliyyat əlaqələrinin yenidən açılması hələ ki, reallaşmayıb”. Brayzanın sözlərinə görə, erməni xalqı 10 noyabr bəyannaməsinin gətirəcəyi infrastruktur faydalardan əsasən xəbərsizdir: “Bəyannamənin icrası yeni iş yerləri yaradacaq, iqtisadi artımı təmin edəcək, Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə yeni əlaqələr qurması bu ölkənin regional iqtisadiyyata yenidən inteqrasiya etməsinə imkan yaradacaq, nəqliyyat infrastrukturu və investisiyalar böyük faydalar gətirəcək. Amma Ermənistan siyasəti son vaxtlara qədər erməni siyasi liderin bölgədəki bütün tranzit əlaqələrinin yenidən açılmasını tələb edən 10 noyabr atəşkəs bəyanatının son bəndindən faydalanmasına və ya onu qəbul etməsinə mane olurdu”. Diplomatın fikrincə, Nikol Paşinyan seçkilərdə qalib gəldikdən sonra özünü daha aydın ifadə edir: “O, artıq Azərbaycanla Ermənistan arasında beynəlxalq sərhədin müəyyənləşdirilməsinin və Ermənistanın həm Azərbaycan, həm də Türkiyə ilə münasibətlərini yaxşılaşdırmasının vaxtı çatdığını dilə gətirir. Düşünürəm, bu çox vacib irəliləyişlər toplusudur və ümid edirəm ki, Moskvada prezident Putinlə görüş zamanı baş nazir Paşinyan bu müsbət mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək. Bilirəm, prezident Əliyev bu nəqliyyat əlaqələrini bərpa etmək və təkcə Azərbaycana deyil, Ermənistana da investisiyaların yatırılması ilə məşğul olmaq istəyir ki, azərbaycanlılar və ermənilər bir daha qonşu kimi normal yaşaya bilsinlər”.
Nahid SALAYEV
