Rusiya prezidenti Vladimir Putin "Valday" Beynəlxalq Diskussiya Klubunun iclasında Qarabağla bağlı bir sıra məsələlərə toxunub. Putinin sözlərinə görə, Bakı və İrəvan Qarabağda qan tökülməsini dayandırmağı bacarıblar, bir anlıq maraqlardan əl çəkiblər, indi isə bölgədə uzunmüddətli nizamlanma üçün şərait yaratmaq lazımdır:
“Uzunmüddətli nizamlanma üçün şərait yaratmaq lazımdır. Bu isə yalnız o halda mümkündür ki, hər iki tərəf əldə etdiyi razılaşmaları uzunmüddətli olaraq qəbul edəcək və, bunu vurğulamaq istəyirəm, dinc şəkildə birlikdə yaşamağın üstünlüklərini qiymətləndirəcək. İndi ən vacib məsələ sərhəddəki vəziyyəti nəhayət nizamlamaqdır. Əlbəttə ki, Rusiyanın iştirakı olmadan heç nə edilə bilməz. Burada, bəlkə də, hər iki tərəfdən başqa heç kimə ehtiyacımız yoxdur. Niyə? Çox sadə praqmatik məsələlər var. Xəritələr Rusiya ordusunun Baş Qərargahındadır. Sovet respublikaları arasındakı sərhədin sovet dövründə necə olduğunu göstərən xəritələr. Bu sənədlərə əsaslanaraq hər iki tərəf sakitçə oturmalıdır... Orada da qarşılıqlı güzəşt tələb edən məsələlər var. Bunu etmək olar, ya yox? Mümkündür. Ancaq əlbəttə ki, biz çoxtərəfli bir format tapmağın tərəfdarıyıq. Minsk Qrupunun işini gücləndirmək də daxil olmaqla. Biz tərəfdaşlarımızla birlikdə bunun üzərində işləyirik”.
Bu nə ziddiyətli yanaşmadır? Putin bir tərəfdən Rusiyanın iştirakı olmadan heç nə edilə bilməz deyir, o biri tərəfdən Minsk Qrupundan danışır. Minsk Qrupunun işini gücləndirməyə nə ehtiyac var? Ümumiyyətlə, MQ-ni gücləndirmək nə deməkdir?
“Qrupa o zaman etimad göstərə bilərik ki, format dəyişsin və...”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Putinin açıqlamalarında bir-birini təkzib edən fikirlər var: “Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı o dedi ki, Azərbaycan Naxçıvanla normal əlaqəni qurmaqda, kommunikasiyaların açılmasında maraqlıdır. Həmçinin qeyd etdi ki, bu, Ermənistanın qarşısında duran ilkin vəzifələrdən biridir. Ancaq nədənsə, Rusiya prezidentinin açıqlamasında Ermənistanın bu prosesi uzatması ilə bağlı heç bir fikir ifadə olunmadı. 10 noyabr Bəyanatının 9-cu bəndi üç dövlət başçısının imzası ilə bütövlükdə kommunikasiya xətlərinin açılmasını nəzərdə tutur. Artıq bir ilə yaxınlaşır, amma erməni tərəfi sozdən başqa heç bir real addım atmır. Eyni zamanda, Putinin Minsk Qrupu ilə bağlı təzadlı fikirləri bölgədə sülh yaratmaq təşəbbüsü ilə uyğunluq təşkil etmir. Çünki Minsk Qrupu bu münaqişənin həll olunmasında heç bir əməli fəaliyyəti ilə yadda qalmayıb. Azərbaycan cəmiyyətində bu qrupun səfərləri turist səfərləri kimi yadda qalıb. Bu bir faktdır. Əgər doğrudan da Minsk Qrupu münaqişənin sülh yolu ilə həllinə nail olsaydı, biz heç vaxt bu qrupun yarıtmazlığı barəsində danışmazdıq. Minsk Qrupuna o zaman etimad göstərə bilərik ki, format dəyişsin və Türkiyə dövləti qrupun üzvü yox, həmsədlərindən biri olsun. O zaman Minsk Qrupunun fəaliyyəti ilə bağlı məsələlərə baxmaq mümkündür. Rusiyanın iştirakı olmadan heç bir qərar qəbul edə bilməyən dövlət, təbii ki, Ermənistandır. Ermənistanda bütün saytlarda gedən analitik yazılarda ekspertlər vurğulayır ki, Rusiya olmasaydı bizim bir dövlət kimi mövcudluğumuz sual altında ola bilərdi. Bu da bir həqiqətdir. Azərbaycan isə, nəinki bölgədə, eyni zamanda dünyada müstəqil siyasət yürüdən dövlətdir. Putinin bu ifadəsi ki var - Rusiya olmadan bölgədə heç edilə bilməz - bu ifadə məhz Ermənistana aid olan ifadədir. Azərbaycan dövləti elə bir koalisiya yaratmağa nail olub ki, bu koalisiya ilə tək Azərbaycanın deyil, həm də bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunmasına uzunmüddətli zəmanət var”.
Sədr müavini onu da qeyd etdi ki, Rusiya məsələnin daha tez həll olunmasını istəyirsə, səylərini artırmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
