Azərbaycan, Rusiya, Ermənistan liderləri arasında ötən il noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanata əsasən, Qarabağda qalan erməni silahlı qüvvələri bu ərazini tərk etməlidir. Amma indiyə qədər İrəvan bu öhdəliyinə əməl etməyib. Bununla belə, Ermənistandan Qarabağa hərbi çağırışçılar göndərilmir, burada qalan erməni qüvvələri tədricən ərazidən çıxdığından onların sayı azalır.
Beləliklə, Ermənistanın hərbi mövcudluğu Qarabağdan çıxarılır, amma proses tədricən inkişaf edir. Bu fonda yayılan digər məlumata əsasən, özünü hələ də qondarma “DQR prezidenti” adlandıran Araik Arutyunyan Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətində olan Azərbaycan ərazisində qalan qanunsuz silahlı birləşmələri buraxmağa hazırlaşır. Bu məlumat Ermənistan parlamentində Qarabağdan olan erməni köçkünlərin problemlərinin müzakirəsi zamanı açıqlanıb. Müzakirələr parlamentin İnsan haqları və ictimai məsələlər üzrə daimi Komissiyası tərəfindən təşkil edilib. Araikin “DQR ordusunu” buraxmağa hazırlaşdığını isə özünü “Şuşadan qaçqın düşmüş erməni əhalisi” adlı QHT şurasının üzvü kimi təqdim edən Aşot Arutyunyan bildirib. Aşot Arutyunyan Araik Arutyunyanla bu haqda söhbət etdiyini də bildirib: “Mən ondan soruşdum: “kim sənə bu haqqı verib?”, cavab verdi ki, “azərbaycanlılar tələb edir”. Xatırladaq ki, darmadağın edilmiş erməni ordusunun təxminən 10-15 minlik qalıqları 44 günlük müharibənin başa çatmasından sonra Rusiya sülhməramlılarının məsuliyyət zonasında qalıb. Bu qanunsuz silahlı birləşmələr bir neçə dəfə təxribatlar törədib və Azərbaycan tərəfi həmin dəstələrin tərk-silah edilməsini tələb edir. Bu, yekun sülh müqaviləsinin imzalanması üçün də vacibdir. Erməni tərəfinin məlumatları Azərbaycanın bu tələblərinə artıq riayət edilməkdə olduğunu göstərir. Erməni ordusunun Qarabağda qalan hissəsi buranı tərk edir. Xatırladaq ki, Ermənistan ordusunun qalıqları ilə yanaşı, sadə erməniər də Qarabağı tərk edir. Bunu da ermənilər özləri təsdiq edir. Elə bu günlərdə erməni siyasi şərhçi Samvel Ohanesyan məsələ ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib:”Qarabağda yaşayan ermənilər, demək olar ki, hər gün rus sühməramlılarına yaxınlaşaraq köçmək üçün müraciət edirlər. Onlar Qarabağda yaşamaq istəmirlər. Ermənilər deyir ki, bu torpaqlarda onları məcburi saxlayırlar. Biz Qarabağda yaşayan ermənilərlə mütəmadi söhbətlər edirik. Onların sayı hər gün azalır. Hamı Qarabağı tərk etmək barədə düşünür. Bu bizim üçün əsl faciədir. Belə çıxır ki, yaxın vaxtlarda Azərbaycan əsgəri bir güllə belə atmadan sakitcə Xankəndiyə yerləşəcək. Biz Bakıya heç bir söz də deyə bilməyəcəyik, çünki bölgədə olan sülməramlılar da təsdiq edəcək ki, ermənilər bu torpaqlardan könüllü olaraq çıxıb. Bu, faciənin birinci mərhələsidir. İkinci mərhələ bu insanların Qarabağdan çıxdıqdan sonra hara üz tutması olacaq. İnanın ki, onlar heç Ermənistanda belə yaşamaq, yerləşmək istəmir – Rusiyaya və yaxud Qərb ölkələrinə üz tutacaqlar”.
Ermənistanın aparıcı nəşrlərindən biri sayılan “Qolos Armenii” qəzeti isə yazır ki, istər Qarabağda qalan, istərsə də Ermənistanda olan ordu bölmələri acınacaqlı bir vəziyyətdədir. Bu səbəbdən ruslar olmadan onlar, çətin ki, Azərbaycana hansısa formada müqavimət göstərsinlər. Qəzet Ermənistan ordusunda sosial böhrandan, sərhədlərin təhlükəsizliyinin acınacaqlı vəziyyətindən geniş material dərc edib. Azərbaycanla sərhəddəki erməni postlarında hərbçilərin çətin şəraitdə xidmət etdiklərindən bəhs edən qəzet, “Burada heç it də yaşamaz!” sərlövhəli yazısında ordunun acınacaqlı vəziyyətində hakimiyyəti günahlandırır. Nəşr orduya olan bu etinasızlığı yaxın zamanlarda Verin Şorjanın, Qara Gölün yaxınlığındakı İşxanasar və Uxtasar zirvələrinin, eləcə də Gorus-Qafan yolunun tamamilə Azərbaycana verillməsi ilə əlaqələndirir. Erməni ordusunun qışa hazırlığının, təchizatının ən aşağı, Azərbaycan ordusunun isə çox yüksək səviyyədə olduğunu yazan qəzet hökumətin xalqı növbəti dəfə aldatdığını bildirib. Qeyd edilir ki, bu şəraitdə Qarabağda qalan erməni ordusunun tezliklə buradan çıxarılması tamamilə gözlənilən haldır.
Ermənistanın “Joxovurd” nəşri də bildirir ki, erməni ordusu məhv edilir: “Elə bu səbəbdən ac qalmış hakimiyyət dövründə Ermənistan ordusunda yeni cinayət növləri inkişaf edir. Məlum olur ki, müxtəlif hərbi hissələrdə və ya döyüş mövqelərində əsgəri yatmış vəziyyətdə tutanlar onun bu əməlini ört-basdır etmək üçün bir çox hallarda konkret məbləğ, 8-10 min dram tələb edirlər. Hüquq-mühafizə orqanlarında yatmış əsgərlərdən pul tələb etmək hallarını istintaq obyektinə çeviriblər. Üstəlik, bunlar geniş şəkildə yayılıb, nəticədə pulu vaxtında verə bilməyənlərin öldürülməsi hallarının sayı artıb”. Nəşr yazır ki, yaranmış vəziyyətdə erməni ordusunda xidmət etməkdən yayınanların sayı sürətlə azalır: “Bu vəziyyət Ermənistanın təhlükəsizliyi üçün getdikcə daha ciddi təhdidlər yaradır. Təbii ki, bu halda Ermənistana hələ də düşmən mövqedə olanlar güc müstəvisində təzyiqləri artıracaq. Təsadüfi deyil ki, sərhəd mübahisələrində indi güzəştə gedən, Azərbaycanın dedikləri ilə razılaşan məhz Ermənistandır”.
Samirə SƏFƏROVA
