Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bəşəriyyətin taleyinin hazırda İkinci Dünya müharibəsində qalib gələn və BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan ölkələrin dar dairəsindən asılı olması fikri ilə razılaşmadığını deyib.
Putin Valday Beynəlxalq Klubunun iclasının moderatorunun sualını cavablandırarkən Ərdoğanın bu cür bəyanatının səbəbini anladığını deyib: "Görünür, o hesab edir ki, Türkiyə də Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü ola bilər. Ancaq bu məsələni Rusiya həll etmir. Bu məsələlər konsensus əsasında həll edilir”. Putin bir sıra ölkələrin BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri siyahısına salınması məsələsinin qaldırılmasını ədalətli sayır. "Burada müxtəlif həll yolları mümkündür", - deyə Putin bildirib.
Xatırladaq ki, Ərdoğan Anqola parlamentində çıxışı zamanı bildirib ki, bəşəriyyətin taleyini İkinci Dünya müharibəsində qalib gələn bir “ovuc” ölkənin mərhəmətinə buraxmaq olmaz. Türkiyə lideri qlobal sistemdə davam edən bərabərsizliklərdən danışarkən, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan beş ölkəni nəzərdə tutaraq "dünyanın beşdən böyük olduğunu" bildirib.
Göründüyü kimi, Putin Ərdoğanın fikrinə bir qədər ironik yanaşıb. Bu məsələdə Ərdoğan haqlıdır, yoxsa Putin?
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bütövlükdə yenidən qurulması məsələsi uzun illərdi səslənir: “Hətta 2000-ci illərdə BMT-də islahatların zəruriliyi ilə bağlı toplantılar olub, sammitlər keçirilib. Söhbət 2000-ci və 2005-ci illərdə keçirilən sammitlərdən gedir. Ancaq islahatların aparılması qeyri-mümkün olub. Səbəb də aydındır. Çünki BMT İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranıb. Daha çox, müharibə qaliblərinin təşkilatıdır və orda da söz sahibi həmin dövlətlərdi. Bunu heç gizlətmirlər də, açıq şəkildə deyirlər ki, etiraz edənlər gərək həmin müharibədə aktiv şəkildə iştirak edəydilər. Anlamaq istəmirlər ki, dünyanın bu cür düzəni qeyri-məqbuldur və uzun müddət davam edə bilməz. Ərdoğan da bunu dərk edən dövlət adamlarından biridir. Aktiv şəkildə tələb edir ki, dünya düzəni yenidən qurulsun. Məntiqlə söyləyir ki, dünyada baş verən proseslər bu beş dövlətin maraqlarına uyğunlaşdırıla bilməz. Bu səbəbdən də təklif edir ki, Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin sayı artırılsın. Təbiidir ki, Türkiyə burada söz sahibi ola bilər. Çünki həmin ölkə dünyanın iqtisadiyyatı güclü olan 20 ölkəsi sırasındadır, regionun söz sahibidir, müsəlman ölkələri içərisində geniş nüfuza malikdir. Belə bir ölkənin haqqıdır ki, BMT TŞ-də təmsil olunsun. Eyni zamanda Almaniya, Yaponiya, Hindistan və Pakistan kimi nüfuzlu ölkələrin də BMT TŞ-də təmsil olunmaq kimi haqqı var. Bu, həm də günün tələbidir. Təəssüf ki, bunu yalnız Ərdoğan dilə gətirir. Bu da ona düşmənlər qazandırır. Yeri gəlmişkən, Lavrov da onu dəstəklədi. Putinin sözlərində də sırf onun əleyinə fikir yoxdur. Güman edirəm ki, Putin Ərdoğanın haqlı olduğunu da dərk edir. Yeri gəlmişkən, TŞ-nin bu quruluşu Rusiyanın da xeyrinə deyil. Əksər hallarda yalnız Çin onu müdafiə edir, bəzən isə heç etmir də. Rusiyanın özü də islahatların keçirilməsində maraqlıdır. Həm də başqa ölkələrin ora daxil olmasına bir qədər ehtiyatla yanaşır. Reallıq budur ki, qurumun tərkibi genişlənməlidir. Dünyada baş verən prosesləri belə idarə etmək və bunun da fonunda BMT-nin nüfuzunu qoruyub saxlamaq qeyri-mümkündür. Bu baxımdan da hesab edirəm ki, digər nüfuzlu ölkələrin başçıları da Ərdoğanı dəstəkləməli olacaqlar. Yalnız həmin anda qurumda islahatın keçirilməsi labüdləşəcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
