Qarabağda Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin məsuliyyət zonasında qalan ermənilərin böyük problemlər məngənəsində boğulması heç kimə sirr deyil. Rusiya media orqanlarının bu yaxınlarda Xankəndidə keçirdiyi rəy sorğusu da burada yaşayan ermənilərin böyük ümidsizlik içərisində olduğu reallığını bir daha ortaya qoydu.
Sorğuda iştirak edən respondentlərin mütləq əksəriyyəti Ermənistanın onlara ümid yeri olmadığını ifadə etdi. Sosial-iqtisadi problemlər içərisində boğulan Xankəndi erməniləri Ermənistana da pənah gətirməyin mənasız olduğunu etiraf edirlər, çünki orada da ağır sosial-iqtisadi problemlər hökm sürməkdədir.
Son vaxtlar sosial şəbəkələrin erməni seqmentində dolaşan məlumatlardan bəlli olur ki, Xankəndi erməniləri yeganə çıxış yolunu bu torpaqları birdəfəlik tərk edib xarici ölkələrə sığınmaqda görürlər. Belə fikirlər səslənir ki, İrəvandan təyyarələrə minib müxtəlif ölkələrə miqrasiya edən ermənilərin böyük bir qismi də müharibəyə qədər Qarabağda yaşayanlardır. Müharibədən sonra sülhməramlıların müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərindəki erməni əhalinin sayının sürətlə azalması da bu həqiqəti təsdiq edir. Təbii ki, Qarabağ ermənilərinin hazırkı səfalətdən çıxış yolu Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edib arzu etdikləri layiqli həyatla təmin olunmaqdan keçir. Bu seçimin alternativi yoxdur. Qarabağ ermənilərini mövcud ağır vəziyyətdən yalnız Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etmək xilas edə bilər. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycan yaxın tezlikdə Qarabağ üzərində nəzarəti tam ələ alacaq. Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” blokundan olan deputatı Tiqran Abramyan bu fonda bildirib ki, yaxın vaxtlarda Şuşanın ətraf kəndləri və Laçın şəhəri Azərbaycana veriləcək. O, sərhədlərin delimitasiya və demarkasiya prosesindən danışarkən qeyd edib ki, bu məsələlər toponimlə deyil, xəritələrlə həllini tapır. Deputat əsas problemin Azərbaycan-Ermənistan sərhədi ilə yox, Qarabağla bağlı olduğunu bildirib: “Ermənistan hökuməti yaxın üç ildə aparılacaq danışıqlarda təminat verə bilmir ki, hansı əraziləri güzəştə gedəcək və ya getməyəcək. Bununla bağlı prinsipial mövqeyi də yoxdur. Azərbaycan-Ermənistan sərhədini müəyyən etmək əsas problem deyil. Əsas məsələ Şuşaətrafı kəndlər və Laçın şəhəridir. Belə davam edərsə, yaxın zamanlarda Şuşanın ətrafındakı kəndlər və Laçın şəhəri Azərbaycana veriləcək”. Deputat daha sonra əlavə edib ki, Ermənistan hakimiyyəti artıq Qarabağla bağlı heç bir iş görmür: “Ermənistan hökuməti bizə deyir ki, Qarabağla bağlı sualları onlara ünvanlamayaq. Açıq şəkildə deyirlər ki, Qarabağla bağlı məsələləri onlardan soruşmayaq. Onlar artıq bu problemlə bağlı heç bir iş görmək istəmirlər və sakitcə əllərini hər şeydən çəkiblər. Humanitar yardım məsələsindən başqa heç bir mövzuda məsuliyyəti üzərlərinə götürmürlər”.
Amma Ermənistanda indi diqqət ona yönəldilir ki, Qarabağla yanaşı, Azərbaycan sərhəd zonasında da sovet xəritələrinə əsasən özünün hesab etdiyi əraziləri geri qaytaracaq və əslində, bu prosesə srart verilib. Bu ölkə parlamentində müxalif “Ermənistan” fraksiyasından millət vəkili Vage Akopyan qeyd edilən məsələ ilə bağlı maraqlı açıqlama verib: “Artıq Şikaox (Şıxovuz) kəndi yaxınlığındakı yüksəklik də tezliklə Azərbaycana təhvil veriləcək”. O bildirib ki, kənd yaxınlığındakı yüksəkliyin yaxın vaxtlarda Azərbaycana təhvil veriləcəyi barədə səhih məlumatlara malikdir. Erməni politoloq Armen Baqdasaryan isə xatırladır ki, Azərbaycan rəhbəri qalib mövqeyindən çıxış edir və istədiyini alır. Baqdasaryan Azərbaycan prezidentinin regional məsələləri MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında qaldırmasından və ümumiyyətlə, İlham Əliyevin müxtəlif platformalardan maksimum istifadə etməsindən narahatlığını da dilə gətirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla Ermənistan arasında problemi üçtərəfli bəyanat tənzimləyir: “Ancaq məsələ ondadır ki, Paşinyanın təklif etdikləri Azərbaycana lazım deyil. Paşinyan mina xəritələrini verməyi, delimitasiya və demarkasiya prosesini başlatmağı, kommunikasiyaları açmağı və atəşkəs rejiminin qorunması üçün nəzarəti gücləndirməyi təklif edir. Bakının isə ilk növbədə hədəfi Zəngəzur dəhlizidir və bunu almaq istəyir”. Baqdasaryan deyib ki, 44 günlük müharibədən bəri heç nə dəyişməyib, Bakının mövqeyi də ciddi şəkildə müttəfiqləri tərəfindən dəstəklənir: “Xüsusilə yada salın ki, müharibə vaxtı heç bir beynəlxalq təşkilat, heç bir dövlət Azərbaycanı ittiham etmədi. Bakı bilir ki, ərazi bütövlüyü məsələsində beynəlxalq aləm onu dəstəkləyir və bundan “status” məsələsində istifadə edir”. Bu vəziyyətdə “Azatutyun” radiosu isə yenidən Zəngəzur vilayətindən Ağdağın Azərbaycanın nəzarətinə keçməsinə dair məsələni gündəmə gətirib: “Ağdağın Azərbaycanın nəzarətinə keçməsinə dair rəsmən təsdiqlənmiş məlumatların yoxluğuna baxmayaraq, “Azatutyun” radiosunun kameraları həmin yüksəklikdə Ermənistan və Azərbaycanın bayraqları ilə yanaşı, Rusiya bayrağının da olduğunu qeydə alıb.
Həmin yüksəkliyə ən yaxın məntəqə olan Aqarakdan çəkilmiş videoda orada hərbçilərin olub-olmaması, bayraqlar arasında nə qədər məsafənin olması bilinmir. Ermənilərin Pela adlandırdığı Ağdağ yüksəkliyinin 2 kilometrliyində yerləşən kəndin sakinləri “Azatutyun”a deyiblər ki, yüksəklikdə Azərbaycan mövqeləri hələ dekabr ayından görünüb. Sakinlər bundan sonra hər hansı mövqe dəyişikliyinin olub-olmadığını bilmədiklərini deyiblər. Amma sakinlər bunu da bildiriblər ki, bu aylar ərzində burada hər hansı insidentin şahidi olmayıblar. Sakinlərdən biri deyib: “Atəş səsləri olur. Atırlar, amma bizə yox. Hardan biləsən niyə atırlar”.
Başqa bir kənd sakini isə bildirib: “Narahatlıq həmişə var. Gəlib “burnumuzun ucunda” dayanıblar. Təhlükəsizlik təminatı olsa, yaxşı olardı. Mən deyə bilmərəm ki, atəş səsləri eşitmişəm...Heç bir dəyişiklik olmayıb. Hər şey 25 dekabrdan bəri olduğu
kimidir. Biz üç ay postda idik. Sonra bizi əvəz etdilər. Heç bir səs-səmir eşitməmişəm”.
Samirə SƏFƏROVA
