Ermənistanda koronavirus ciddi fəsadlar törətməkdə davam edir. Mxitar Heratsi adına İrəvan Dövlət Tibb Universitetinin Epidemiologiya kafedrasının dosenti Meri Ter-Stepanyan erməni mediasına açıqlamasında deyib ki, pandemiya üzündən ölkədə ölüm hallarının sayı durmadan artır.
O, pandemiyanın beşinci dalğasının gedişatını şərh edərkən səhiyyənin acınacaqlı duruma düşməsindən də söz açıb: “Ermənistan koronavirusdan ölüm hallarına görə regionda lider ölkə sayılır. Bu fakt isə "Delta" ştammının aqressivliyini bir daha sübut edir. Hamilə qadınların vəziyyəti ilə bağlı durum da olduqca narahatedicidir. İndi onlar xəstəxanalarda əvvəlkindən daha çoxdur. Mütəxəssis deyir ki, may ayına qədər hamilə qadınlar risq qrupuna daxil edilmirdi. Lakin "Delta" ştammının yayılması fonunda vəziyyət dəyişdi. Hamiləliyin erkən dövründə koronavirus infeksiyası erkən doğuşa səbəb ola bilər”.
O da məlum olub ki, dünyada gündəlik infeksiya artımı ilə bağlı orta rəqəm 3-5 faiz arasındadır. Ermənistanda isə bu rəqəm 16 faizə çatır: “Biz koronavirus infeksiyasının yayılmasının kifayət qədər aktiv bir mərhələsindəyik. Xəstəxanalar həddindən artıq yüklənib. Vəziyyət düzəlməyəcəyi təqdirdə insanlar peşəkar tibbi yardım almadan evdə öləcək”.
Görünən odur ki, pandemiya ilə bağlı Ermənistanda olduqca kritik vəziyyət yaranıb. Maraqlıdır, əhalisi az olan bir ölkədə yoluxmanın bu cür yüksək səviyyədə olması nədən irəli gəlir? Tibbi nöqteyi-nəzərdən bu, Ermənistana nə vəd edir?
“Əhalinin depressiyaya qapılması da orqanizmin xəstəliklərə müqavimətini zəiflədən amillərdən biridir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən Tibb Universitetinin Farmakologiya kafedrası dosenti, tanınmış həkim Aydın Əliyevin fikrincə, bütün bunlar Ermənistana fəlakət vəd edir: “Belə göstəricinin tibbi nöqteyi-nəzərdən cavabları məlumdur. Məsələ ondadır ki, insan bədəninin xəstəliklərə, infeksiyalara, viruslara, ümumi xəstəliklərə dözüm sistemi var. Buna müdafiə, immun sistemi deyilir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının yanaşmasına görə, immun sisteminin 70 faizi mədə-bağırsaq, 30 faizi isə sinir sisteminin fəaliyyətindən asılıdır. Yəni qəbul edilən qidaların, suyun keyfiyyəti birbaşa immunitetə öz təsirini göstərir. Ermənistan yoxsul bir ölkədir. Adətən yoxsul ölkələrdə keyfiyyətli qidalanmanın səviyyəsi aşağı olur. Bu da pandemiya və digər yoluxucu xəstəliklərin daha sürətlə yayılmasına şərait yaradır. Üstəlik, ermənilər sonradan Cənubi Qafqaza köçürüldüyü üçün onların immun sistemi bu torpağa uyğun deyil. Pandemiyanın Ermənistanda belə katastrofik səviyyədə yayılmasının bir səbəbi də bununla bağlıdır. Süni qida ilə qidalanan uşaqla ana südü ilə qidalanan uşaq arasında sağlamlıq baxımından böyük fərq olur. Çünki ana südü yerli qida deməkdir. Ermənistan uzun illərdir xarici yardımlar hesabına yaşayır. Bu sistem də get-gedə pozulur. Bir sözlə, aclıq və səfalət erməni cəmiyyətinin immun sistemini zəiflətdiyi üçün pandemiya orada tuğyan edir. Həmçinin, müharibədə uduzduqları üçün cəmiyyətdə böyük depressiya yaranıb. Bu da orqanizmin xəstəliklərə müqavimətini zəiflədən amillərdən biridir”.
Bütün bunlardan çıxış edərək, tanınmış həkim hesab edir ki, Ermənistanda pandemiyanın yayılma miqyası daha da genişlənəcək.
Vidadi ORDAHALLI
