Məlum olduğu kimi, Hindistanın xarici işlər naziri Subramanyam Cayşankar İrəvanda rəsmi səfərdə olub. Bunun Hindistan və Ermənistan arasındakı münasibətlər tarixində ilk yüksək səviyyəli diplomatik ziyarət olduğu bildirilir. Səfər çərçivəsində regional məsələlər, ikitərəfli əlaqələrin gələcək perspektivləri müzakirə olunub. Subramanyam Cayşankarın İrəvanda Baş nazir Nikol Paşinyan, xaric işlər naziri Ararat Mirzəyan, paralemtnin sədri Alen Simonyanla görüşü olub.
Ancaq səfərin yekunları ilə bağlı erməni mediasında bir məyusluq var. Səbəbi onunla bağlıdır ki, Ermənistan Hindistanın İrandan çəkilən magistral yola sərmayə qoyacağını gözləyirdi. Erməni mətbuatı yazır ki, Hindistan xarici işlər naziri bu barədə heç bir vəd verməyib: “İki ölkənin münasibətləri tarixində ilk dəfə olaraq Ermənistana səfər edən Hindistan xarici işlər naziri Subrahmanyam Caişankar İrəvanda Fars körfəzi-Qara dəniz dəhlizinin vacibliyi haqqında danışıb. Ancaq aydın olmadı ki, Hindistan Fars körfəzi-Qara dəniz istiqamətində Ermənistana sərmayə qoymağa hazırdır, yoxsa yalnız İranın liman infrastrukturuna sərmayə qoymaqla kifayətlənərək öz maraqlarını ifadə edir? Üstəlik, bir şey şübhəsizdir ki, Ermənistan ərazisindən Şimal-Cənub yol dəhlizinin inkişafı üçün infrastrukturun tikintisi əhəmiyyətli bir təkana ehtiyac duyur ki, bu da vacib sərmayə tələb edir. Lakin təəssüf ki, hindistanlı nazırlə birgə mətbuat konfransı zamanı, istər magistral və ya magistrallar, istərsə də dəmir yolu şəklində olsun, Hindistanın Ermənistan ərazisindən keçən Fars Körfəzi-Qara dəniz marşrutunun infrastruktur inkişafında əhəmiyyətli rol oynamağa hazır olub-olmadığı ilə bağlı heç nə deyilmədi”.
Görünən odur ki, Ermənistanın sözügedən layihə ilə bağlı Hindistandan sərmayə gözləntisi fiaskoya uğradı.
“Hazır nəqliyat infrastrukturu ola-ola Ermənistandan keçəcək və rentabelliyi qaranlıq olan bir layihəyə sərmayə qoymazlar”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli hesab edir ki, Hindistan Ermənistanla nə qədər yaxın münasibətlərə malik olsa da, rentabelliyi sual altında olan bir layihəyə sərmayə qoymaz: “Əvvəla, Hindistan inkişaf etmiş ölkə deyil. Bu səbəbdən ölkənin iqtisadi imkanları elə də böyük deyil. Əhalinin sayına görə dünyada ikinci olan Hindistanda yoxsul insanlar üstünlük təşkil edir. Başqa bir tərəfdən, Ermənistan ərazisindən keçən Fars Körfəzi-Qara dəniz marşrutu böyük vəsait tələb edir. İran-Ermənistan sərhədi çətin keçilən dağlardır. Belə bir ərazi üzərindən beynəlxalq əhəmiyyətli magistral yol çəkmək böyük vəsait tələb edir. Üstəlik nə Ermənistanın, nə də sanksiya altında olan İranın belə bir imkanı var. Tutaq ki, Hindistan həmin magistral yolla bağlı vəsait ayırdı. Hardan zəmanət var ki, qoyulan vəsaiti geri götürmək mümkün olacaq? Nəzərə almaq lazımdır ki, Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi Azərbaycandan keçir. Yaxın illərdə bu dəhliz tam gücü ilə işə düşəcək. Üstəlik, Şərq-Qərb dəhlizi də Azərbaycandan keçir. O baxımdan, ortada hazır nəqliyat infrastrukturu ola-ola Ermənistandan keçəcək və rentabelliyi qaranlıq olan bir layihəyə sərmayə qoymazlar. Bu məsələdə təkcə siyasi istək yetərli deyil. Hindistan kimi böyük ölkə bütün bunların fərqindədir”.
Bu baxımdan ekspert hesab edir ki, Ermənistan üzərindən keçəcək magistralın maliyyələşdiriləcəyi real görünmür.
Vidadi ORDAHALLI
