Məlum olduğu kimi, 14 oktyabr 2021-ci il tarixində Minsk şəhərində keçirilən MDB Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasında iştirakı çərçivəsində Rusiyanın təşəbbüsü ilə Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla görüşü baş tutub. Görüşdə Ceyhun Bayramov Azərbaycanın bölgədə mövcud olan münaqişə sonrası vəziyyət və iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılması ilə bağlı mövqeyini səsləndirib.
Nazir 10 noyabr 2020-ci il və 11 yanvar 2021-ci il tarixlərində imzalanmış üçtərəfli bəyanatların tam icra edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Bundan başqa, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət əsasında Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasına hazır olduğumuz ifadə edilib. Bu xüsusda, Azərbaycanın Ermənistanla sərhədlərinin delimitasiyası prosesi üzrə danışıqlara başlanılmasının əhəmiyyət kəsb etdiyi vurğulanıb. Həmçinin regionda bütün nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması üzrə razılaşmaların yerinə yetirilməsinin vacibliyi qeyd edilib. Ceyhun Bayramov azad edilmiş ərazilərdə insan həyatına birbaşa təhdid olan mina təhlükəsi mövzusunu qeyd edərək, bu xüsusda Ermənistan tərəfindən dəqiq mina xəritələrinin təqdim edilməsinin zəruriliyini bildirib. O, Ermənistanla sərhədlərin delimitasiyası prosesi üzrə danışıqlara başlanılması kimi məsələlərdən də danışıb: “Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi, ərzi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət əsasında Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasına hazırdır”. Bu fonda Azərbaycan üçün maraq doğuran əsas məsələlərdən biri 10 noyabr 2020-ci il və 11 yanvar 2021-ci il tarixlərində imzalanmış üçtərəfli bəyanatların tam icra edilməsidir. Belə görünür ki, bu məsələ Rusiyanın da maraq dairəsində yer alır. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da bunu zəruri hesab edir. Rusiya Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenko da məsələyə eyni prizmadan yanaşır: “Rusiya Azərbaycanla Ermənistan arasında Qarabağdakı vəziyyətin tənzimlənməsi, qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin qurulması və kommunikasiyaların blokadadan çıxarılması haqqında sazişin yerinə yetirilməsinə ümid edir. Razılaşmanın yerinə yetirilməsini, iqtisadi əlaqələr qurulması və kommunikasiyaların blokadadan çıxarılmasını istəyirik". Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova isə bildirib: “Moskva Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin üçtərəfli razılaşmasının bütün bəndlərinə ciddi şəkildə riayət edilməsinin tərəfdarıdır.
Hesab edirik ki, bununla Bakı-İrəvan münasibətlərinin normallaşdırılması üçün lazımi şərait yaradılacaq”. Rusiya Dövlət Dumasının Beynəlxalq Əlaqələr Komitəsinin sədri Leonid Slutski də Qarabağ münaqişəsinin həllindən sonra üçtərəfli bəyanatların tam icra edilməsinin mühüm önəm daşıdığını qeyd edir: “Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Qarabağ problemini həll edərək tarixə düşüb. O, atası Heydər Əliyevin işini davam etdirərək, Qarabağ problemini həll etməklə tarixə düşüb. Yanılmaq lazım deyil. Bu ərazilərin tarixindən özlərini məlumatlı hesab edənlər anlamalıdır ki, burada bir həqiqət var, o da hazırki mövcud vəziyyətdir. Burada əsas rol Azərbaycan prezidentinindir, hansı ki, o, addımbaaddım bugünkü günə gəlib çıxıb, Heydər Əliyevin vəsiyyətini yerinə yetirib. Tarixi həqiqət birdir və bu həqiqət zəfər çaldı. İlham Əliyev Qarabağ münaqişəsini həll edərək öz xalqının və dünya tarixinə düşdü. İndi çox əziyyətlər çəkən torpağın sakinlərinin çox mürəkkəb olan rifah problemini həll etmək vacibdir. Bilirik ki, İlham Əliyev ən müasir prezidentdir, o, həmin ərazilərdə gələcək qurur və bu, onda mütləq alınacaq. Bu vəzifə praktiki olaraq həlledilməz idi. Lakin bugünkü Azərbaycan bir çox həlledilməz vəzifələrin öhdəsindən gəlib. Ölkə yoxsulluqla mübarizədə qalib gəlib, postsovet məkanında iqtisadiyyatı ən çox inkişaf edən ölkəyə çevrilib. Sözsüz ki, Azərbaycan indi qarşısına qoyduğu vəzifələrin də öhdəsindən gələcək”. Leonid Slutski Azərbaycanın Rusiyanın strateji tərəfdaşı olduğunu xüsusilə qeyd edib: “Bu gün Azərbaycan Rusiyanın postsovet məkanında ən etibarlı tərəfdaşıdır”. Beləliklə, Moskvanın mövqeyi bundan ibarətdir ki, regionda iqtisadi-ticarət əlaqələri və nəqliyyat marşrutlarının bərpa olunması iştirakçı ölkələrin, o cümlədən də Ermənistanın inkişafı üçün yeni imkanlar yaradacaq. Bununla Rusiya kommunikasiya xətlərinin bərpasında maraqlı tərəf olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Rusiyanın sərgilədiyi bu yanaşma postmüharibə dövründə Azərbaycanın mövqeləri ilə üst-üstə düşür. Zəngəzur dəhlizinin və digər nəqliyyat marşrutlarının işə düşməsi isə Azərbaycanın regionda geosiyasi, geoiqtisadi mövqelərinin daha da güclənməsinə gətirib çıxaracaq. Sözügedən nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi Azərbaycanın sülhə verdiyi vacib töhfələrdəndir və bu, dünya miqyasında da yüksək qiymətləndirilir. Bu mənada, Ermənistanda istər revanşist, istərsə də digər qüvvələrin kommunikasiya xətlərinin bərpasına, o cümlədən Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsinə maneə yaratması mümkünsüz hesab edilir.
Tahir TAĞIYEV
