Prezident İlham Əliyev son günlər İran rəsmilərinin Azərbaycana münasibətdə nümayiş etdirdiyi davranışlara münasibət bildirib. Dövlət başçısı oktyabrın 7-də İtaliyanın “La Repubblica” qəzetinə müsahibəsində bununla bağlı sualları cavablandırıb. Prezident İranın addımlarını bəhanə kimi qiymətləndirib:
“Bilirsiniz, bu bəhanədir. Baş verənlərin səbəbi bizim bəzi digər ölkələrlə olan münasibətimiz deyil, çünki xarici siyasətimiz çox açıqdır, şəffafdır, sabit və dediyim kimi, müstəqildir. Heç bir digər ölkə Azərbaycanın qərarlarına təsir edə bilməz və ya buna çalışmalı deyil. Qərarlar burada - Bakıda Azərbaycanın milli maraqları əsasında mənim tərəfimdən verilir. Əgər kimsə süni bəhanədən istifadə etməyə çalışaraq Azərbaycanı digər ölkə ilə münasibətlərinin olmasında günahlandırıbsa, bu cəhdlər boşa çıxıb. Bu düzgün yol deyil və gətirib dalana çıxaracaq. Baş verənlərin səbəbi çox sadədir. Azərbaycan öz sərhədlərinə hörmətlə yanaşılmasını istəyir. Qarabağın azad edilməsindən sonra biz Ermənistanla öz sərhədimizə çıxdıq. Biz öz sərhədimizə gəlib, orada yerləşdik. Ermənistanın bəzi şəhərləri arasındakı yol Azərbaycanın ərazisindən keçir. Bu yoldan Qarabağa, bizim ərazimizə malların qeyri-qanuni daşınmasında istifadə olunduğunu görməyə başladıq. Bu qəbuledilməzdir. Biz öz sərhədlərimizə hörmətlə yanaşılmasını tələb edirik. Biz hər hansı digər ölkənin sərhədini qeyri-qanuni olaraq pozmuruq. Beləliklə, mesajımız çox sadə idi - dayandırın bunu! Biz ictimaiyyətə açıqlamadan çox dostcasına bildirdik ki, bunu dayandırsınlar. Çünki bu düzgün deyil. Biz həmin yollara nəzarət edirik və görürük ki, aldatmağın, “bunun baş vermədiyini” söyləməyin yeri yoxdur. Əfsuslar olsun ki, bu xəbərdarlığa adekvat cavab verilmədi. Sonra biz ikinci addımı atmalı olduq. Biz diplomatik nota hazırladıq, səfiri dəvət etdik və bunu ictimaiyyətə açıqladıq ki, bunu dayandıraq. Amma əslində bu, daha pis forma aldı, İrandan Qarabağa gedən yük maşınlarının sayı artdı. Bu addımı biz zərbə, bilərəkdən hörmətsizlik kimi saydıq. Sonra biz tamamilə qanuni hesab edilən başqa tədbirləri gördük və bu, qonşu ölkədə böyük qarışıqlığa, lazımsız hərəkətlərə səbəb oldu. Yersiz bəyanatlar verildi, hədələr edildi, sərhədimizə yaxın hərbi təlimlər keçirildi. Müəmmalı idi ki, ilk dəfə hərbi təlimlərin planlı tədbir olduğu deyildi. Sonra isə deyildi ki, bizə nəyi isə nümayiş etdirmək üçün edildi. Heç kəs öz iradəsini bizim üzərimizə qoya bilməz. Biz bütün ölkələrlə və ilk növbədə qonşularımızla dost münasibətlərə malik olmaq istəyirik. Bir çox hallarda mən Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri haqqında danışanda, - əslində bunların hamısı çap edilib, – demişəm ki, bizim prioritetimiz qonşu ölkələrlə münasibətlərdir. Səkkiz il ərzində işlədiyimiz əvvəlki İran hökuməti ilə biz münasibətlərimizi ən yüksək mümkün səviyyəyə qaldıra bildik. Mənim həmkarım cənab Həsən Ruhani ilə ondan artıq görüşüm olub. Bütün həmin görüşlər məhsuldar olub. Biz enerji, nəqliyyat, mədəni inkişaf, təhlükəsizlik sahələrində bir çox sazişləri imzalamışıq və icra etmişik. Münasibətlərimiz, əslində dostluq və yaxşı qonşuluq rəmzinə çevrilmişdir. İranın yeni hökuməti, yeni Prezidenti seçiləndə biz nə etdik? Biz onun inauqurasiyasına parlament sədrinin və Baş nazirin müavininin rəhbərliyi ilə böyük nümayəndə heyətini göndərdik. Onlar mənim dostluq mesajımı birbaşa İran Prezidentinə çatdırdılar. Eyni zamanda, digər çatdırılan mesaj və mən bunu xüsusi olaraq əvvəlcə bildirdim, belə idi: “Xahiş edirik, Qarabağda İran biznesmenləri tərəfindən aparılan qeyri-qanuni biznes fəaliyyətinə diqqət yetirin”. Biz İran hökumətini ittiham etmək mövqeyində deyildik. Biz anladıq ki, bunu bəzi özəl şirkətlər edir. Lakin biz bunun dayandırılmasını xahiş etdik. Cavab olaraq nə baş verdiyini hər kəs görür. Nəticədə nəyə nail olduq? Bir daha söyləyim ki, heç bir yaxşı şey baş vermədi. Buna görə biz, ilk növbədə, İsrailin azad olunmuş torpaqlara gətirilməsi ilə bağlı Azərbaycana yönələn bütün ittihamları rədd edirik. Bu tamamilə cəfəngiyyatdır. Bu, sadəcə, Azərbaycanı qaralamaq məqsədilə daxili auditoriyaya yönəlmiş bəhanədir. Hər kəs gedib görə bilər ki, orada heç həyat yoxdur. Hər bir şey dağıdılıb. İkincisi isə, biz digərlərinə etdiyimiz hörmətin özümüzə də olmasını tələb edirik”.
Göründüyü kimi, Prezident İranın keçmiş rəhbərliyi dönəmində münasibətlərin yaxşı olduğunu xüsusi qeyd edir. Buradan belə nəticə çıxarmaq olarmı ki, iki qonşu ölkə arasında münasibətlərin gərginləşməsinin başlıca səbəbi İranın yeni rəhbərliyu ilə bağlıdır?
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Prezident İranın keçmiş rəhbəri zamanı münasibətlərin normal səviyyədə olduğunu bildirməklə, hazırda münasibətin bu səviyyəyə gəlməsində həmin ölkənin yeni rəhbərliyinin rolunun olduğunu xüsusi vurğulamaq istəyir: “Biz bu fərqi İranda baş verən son hadisələrin xronologiyasından da izləyə bilərik. Ruhani hakimiyyətinin son günləri Qarabağ zəfərinə təsadüf etdi. Həmin vaxt İran Qarabağda qazanılan qələbənin nəticələrini təqdir etdiyini bildirdi. Ardınca hakimiyyətə Rəisi gəldi. Elə onun hakimiyyətə gəlişinin ilk dönəmində ermənilərə İrandan göndərilən qanunsuz yüklərin intensivliyi artdı. Azərbaycan müxtəlif kanallarla İran rəhbərliyinə öz etirazını çatdırdı. Təsir etmədi. Hətta biz İranın səfirinə rəsmi etiraz notamızı da təqdim etdik. İşlər daha da dalana dirəndi. Üstəlik, İran bir qədər də azğınlaşaraq, gizli deyil, açıq nömrələrlə, öz ölkəsinin bayrağı altında separatçılara yük daşımağa başladı. Bundan sonra isə bizi dünyanın gözündən salan bəyanatlar verdi. Bununla həm də çalışdı ki, daxilində yaşayan azərbaycanlıların gözündən müstəqil dövlətimizi salsın. Soydaşlarımızı çıxarıb öz dilimizdə bizi tənqid etdirir. Ərdəbildən olan deputat çıxıb İran parlamentində azərbaycan dilində danışıb, bizi hədələyib. Soruşan lazımdır, indiyə qədər niyə parlamentdə azərbaycan dilində danışmırdın? Deməli, bütün bu ssenarilər yeni İran hakimiyyətinin işidir. Bu kimi fitnəkar siyasətlə soydaşlarmızı bizdən incik sala bilməzlər. Çünki onlar etnik azlıq yox, çoxluqdurlar. Həmin ölkənin əsl sahibidirlər. Yaxşı olardı ki, İranın yeni rəhbərliyi öz siyasətinə korrektə etsin. Onsuz da bütün dünya ölkələri ilə gərgin münasibəti olan İrana yaxın qonşuları olan müsəlman ölkələri ilə belə davranmaq yalnız ziyan gətirə bilər. Azərbaycan Prezidenti qəti olaraq bəyan etdi ki, bizim xarici siyasət kursumuz diqtə ilə deyil, öz istəyimizlə reallaşır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
