“İran regionda sabitliyi bir çox cəhətdən pozan qüvvədir”. Bunu ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuat katibi Ned Prays brifinq zamanı İranın Azərbaycana qarşı bəyanatları barədə sualı cavablandırarkən deyib.
O bildirib ki, ABŞ-ın İranın regional fəaliyyəti ilə bağlı mövqeyi dəyişməz qalır: “Söhbət İranın regional fəaliyyətindən gedirsə, biz bu məsələdə çox açıq şəkildə mövqeyimizi bildirmişik və bu mövqedə qalırıq. İran regionda sabitliyi bir çox cəhətdən pozan subyektdir”.
O da məlumdur ki, son həftələr Tehran və Bakı arasında münasibətlər durmadan pisləşib. Buna sərhədin hər iki tərəfində hərbi təlimlər, həmçinin İsrailin hərbi iştirakı ilə bağlı ittihamlar səbəb olub ki, Azərbaycan bu ittihamları qəti şəkildə inkar edir. Vaşinqton İran ətrafında bu yaxınlarda baş verən hadisələri susqunluqla müşahidə edir. Bəzi hallarda bunu onunla əlaqələndirirlər ki, Bayden administrasiysı Tehranla 2015-ci il tarixli nüvə sövdələşməsinə qayıtmağa çalışır.
Bütün hallarda Dövlət Departamenti rəsmisinin məlum açıqlamasını Azərbaycana dəstək saymaq olarmı?
“Lakin regional məsələdə irəli sürülən ittihama gəldikdə isə, onun sözlərində həqiqətin yer aldığını inkar etmək olmaz”
Məsələyə münasibət bildirən “Səs” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Ned Praysın İranı regional sabitliyi pozan subyekt kimi qiymətləndirməsini ilk öncə ABŞ-İran münasibətləri kontekstindən dəyərləndirmək daha doğru olardı. Çünki ABŞ-la İran arasında mövcud olan məlum münasibətlərinin ümumiyyətlə, qəbuledilməzlik tendensiyası üzərində nümayiş olunması da kimsəyə sirr deyil. Lakin regional məsələdə irəli sürülən ittihama gəldikdə isə, Ned Praysın sözlərində həqiqətin yer aldığını inkar etmək olmaz. Fakt budur ki, İranın siyasi dairələri regional faktorda, xüsusilə Cənubi Qafqaz bölgəsində dəyişilən geosiyasi mühitə öz təsirlərini göstərməyə cəhd edir. Ancaq bu təsirlər heç də sülhün, sabitliyin bərqərar olmasına şərait yaratmır, yəni mənfi təsirlərdir. Xüsusilə, rəsmi Bakının regiondakı artan nüfuzu, eləcə də qonşu dövlətlərlə yüksək səviyyəyə hesablanmış balanslı siyasət tətbiq etməsi təəssüf ki, Tehran tərəfindən olduğu kimi qəbul olunmur. Uzun illər Ermənistanın Azərbaycana qarşı yürütdüyü işğalçılıq siyasətinə göz yuman, hətta təcavüzkar dövlətə hər cür yardımlar edərək işğal prosesinin uzanmasına şərait yaradan İran İslam Respublikasının müsəlman qonşusu olan Azərbaycana qarşı fərqli mövqe nümayiş etdirməsi əlbəttə ki, qəbulolunmaz bir vəziyyət idi. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonrakı dövrdə İranın nümayiş etdirdiyi regional siyasəti də məhz belə deməyə, bu cür qənaətə gəlməyə kifayət qədər zəmin yaradır. Gəlin sözügedən mövzuda Azərbaycanın mövqeyi ilə İranın mövqeyini müqayisə edək. Ümumiyyətlə, Azərbaycanın nəinki öz qonşuları-Rusiya, Türkiyə, Gürcüstan və s. ilə, həm də öz sərhədlərindən minlərlə kilometr uzaqlarda yerləşən digər çoxsaylı dövlətlərlə qurduğu diplomatik münasibətlər sübut edir ki, Bakı daim həm regional, həm də qlobal sabitliyin, sülhün və inkişafın yanındadır və hər zaman öz prinsiplərinə sadiqdir. Ancaq əfsuslar olsun ki, İran və bu gün də dəstəkləməyə davam etdiyi Ermənistan Bakının bu siqnallarını qəbul etmirlər. O baxımdan hesab edirəm ki, Dövlət Departamentinin mətbuat katibinin bəyanatı yalnız İrana yönəlmiş ittihamlar deyil. Bu, həm də regionda İranla birgə sabitliyi pozan tərəflərə da göndərilmiş bir mesajdır. Ancaq bütövlükdə, Ned Praysın bəyanatını birbaşa Azərbaycana dəstək kimi qeyd olunmasını da düşünmürəm. Hesab edirəm ki, amerikalı rəsminin bəyanatı ABŞ-İran münasibətlərinin xarakterinin də ifadəsidir”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, İran bölgədə yaranan yeni reallıqları qəbul etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
