Azərbaycan XİN-in rəsmi nümayəndəsi Leyla Abdullayevanın İran xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahianın Livan telekanalına müsahibəsi zamanı ölkəmizin ünvanına səsləndirdiyi böhtanlara sərt cavabının ardınca İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Səid Xətibzadə ənənəvi həftəlik brifinqində Azərbaycanla münasibətlərdə hazırda baş verənləri şərh edib.
İran rəsmisi növbəti dəfə Bakıya “İsrailin regionda iştirakı ilə bağlı” xəbərdarlıq edib: “Tehran öz təhlükəsizliyi ilə bağlı zarafat etmir və bunu hamı bilir. İsrail hara girsə, ora özü ilə qeyri-stabillik və terrorçuluq gətirir. Biz bu haqda Bakıya bildirmişik. İsrail regionda qeyri-sabitlik yaratmaq istəyir. Tehran və Bakı üçüncü şəxslərin onların münasibətlərinə qarışmaması üçün ehtiyatlı olmalıdır.
Bakı hökuməti ilə münasibətlərimiz normal şəkildə davam edir. Üçüncü şəxslərin bu münasibətləri pozmasına imkan verməməliyik. Normal olmayan situasiya bu münasibətləri pozmağa çalışmaqdır”.
Səid Xətibzadə bildirib ki, İran Azərbaycanla qonşuluq münasibətlərinə malikdir və Tehran “ikitərəfli münasibətlərə olan etimadını və qonşuluq hisslərini nəzərə alaraq” öz narahatlıqlarını Azərbaycan tərəfinə çatdırıb:
“Bakıdakı dostlarımız da deyiblər ki, bizim bu narahatlığımızı aradan qaldıracaqlar. Bəzi məqamlar və mövzularla bağlı Azərbaycan tərəfindən gözləntilərimiz var idi ki, həyata keçirilməyib. Bizim Azərbaycanla rəftarımız qardaşca olub".
S.Xətibzadə İran hava məkanının Naxçıvana hərbi yük aparan təyyarələr üçün bağlanılması ilə bağlı xəbərlərə də münasibət bildirib: "Biz hava məkanımızı Azərbaycanın üzünə heç vaxt bağlamamışıq. Quru yollar da açıqdır, mübadilə və get-gəl var. İki tərəf üçüncü qüvvələrin əlaqələrə mənfi təsir göstərməsinə icazə verməməlidir”.
İran rəsmisinin bəyanatında yenə də hədə notları var. Hətta demək olar ki, təhdidin “doza”sını bir qədər də artıraraq, “İran öz təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələdə zarafat etmir”, kimi ifadələrə yer verirlər. Bu ritorikanı necə dəyərləndirmək olar?
Təhlükəsizlik üzrə ekspert Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İran rəsmisinin son brifiqdə səsləndirdiyi fikirlərdə hədə ilə yanaşı “qardaşlıqdan”, dostluqdan danışılan məqamlar da var. Bundan əvvəl də İran rəsmilərindən bəziləri Azərbaycana münasibətdə “dostluq, qonşuluq, qardaşlıq” kimi ifadələrə yer verib. Amma təxminən eyni vaxtda başqa rəsmilər, yaxud generallar və din xadimləri Azərbaycanın ünvanına əsassız ittihamlar, təhdidlər yağdırıblar. İranla Azərbaycan arasında yaşanan gərginlik dünyanın diqqət mərkəzindədir. Əlbəttə, bu təsadüfi deyil. 44 günlük müharibədən sonra yaşadığımız bölgədə ciddi geosiyasi dəyişikliklər baş verib. Bu dəyişikliklər isə bütövlükdə dünyanın siyasi, iqtisadi və hərbi mənzərəsini fərqli bir istiqamətə yönləndirir. Elə bu səbəbdən də dünyanın güc mərkəzləri bu prosesi yaxından izləyir.
Bu təhlillərdən belə qənaətə gəlinir ki, İran tərəfindən Azərbaycana qarşı səsləndirilən misilsiz və sivil dünyada qəbul olunmayan təhdidlərin ciddi əsası yoxdur.
İslam respublikasının rəsmi nümayəndələri iki ölkənin ənənəvi ehtiyatlı münasibətlərindəki bu dəfə sərhədə qoşun yığmaqla nəticələnən gərginliyini onunla izah edirlər ki, qonşu dövlətin sionist qurumun (İranda İsrail dövlətini rəsmən bu cür adlandırırlar) hərbi bazaları üçün platsdarma çevrilməsi ilə barışa bilməzlər. Baxmayaraq ki, Prezident İlham Əliyev rəsmi Tehranın ittihamlarını qətiyyətlə rədd edərək, Azərbaycanda əcnəbi hərbi birliklərin fiziki mövcudluğu ilə bağlı konkret sübutlar tələb edib. İran həmin sübutları təqdim etmək əvəzinə, qəzəbli ritorikalarını get-gedə daha qıcıqlandırıcı intonasiya ilə davam etdirməkdədir.
Bununla əlaqədar sadə suallar yaranır: məgər İran rəhbərləri Azərbaycanla İsrailin hələ ötən əsrin 90-cı illərində başlayan strateji əməkdaşlığının miqyasından xəbərsizdilər?
Məgər İslam inqilabı keşikçiləri Korpusunun kəşfiyyatının rəhbərliyi ali ruhani lider Əli Xamneiyə məruzə etməyiblər ki, hələ 2011-ci ildə Azərbaycan İsrail texnologiyaları ilə müasir PUA-ların istehsalına başlayıb?
Məgər İran kəşfiyyatının rəhbərləri Tehran hökumətini İsrail hökumətinin ən nüfuzlu üzvlərinin və Baş nazirinin Azərbaycana səfərləri barədə məlumatlandırmayıb? Əlbəttə, məlumatlıdırlar.
Elə isə niyə məhz indi, 2021-ci ilin ikinci yarısında İran Bakı ilə Təl-Əvivin strateji əməkdaşlığından şimal qonşusuyla münasibətləri kəskin şəkildə gərginləşdirmək üçün bəhanə kimi istifadə etmək qərarına gəlib? İran diplomatiyasının bu ultimativ ritorikasının səbəbi bəllidir - Azərbaycanın bölgədə öz gücü hesabına yaratdığı reallıqları həzm edə bilməmək. Azərbaycan müstəqil ölkə kimi istədiyi dövlətlə əməkdaşlıq edə bilər. Bunun üçün kimdənsə icazə almağa borclu deyil. Yaxşı olardı ki, İran rəsmiləri səsləndirdikləri yaxın qonşu, qardaş ölkə ifadələrini sözlə deyil, əməlləri ilə sübut etsinlər. Bu şəkildə qonşuluq münasibəti qurula bilməz”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
