Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi Azərbaycana qarşı əsassız ittihamlarını davam etdirir və beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmaq üçün yanlış informasiyalar yayırlar. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Vaan Unanyan iddia edir ki, guya bir il əvvəl Şuşadakı Qazançı kilsəsi (ermənilər ona Qazançetsots adı verib) Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən “bombalanmaya” məruz qalıb, “dağıdılıb”.
Guya Müqəddəs Xilaskar Qazançetsots Kafedralı zərər çəkib. “Azərbaycan postmüharibə dövründə də Müqəddəs Xilaskar Qazançetsots Kafedralın erməni kimliyini təhrif etmək cəhdlərini davam etdirir” iddiasında olan Ermənistan XİN-in sözçüsü sonra qeyd edir ki, Qarabağda 1500-ə yaxın mədəni abidəni Azərbaycan “özününküləşdirib, yaxud memarlıq quruluşunu dəyişdirib”.
Hər addımbaşı beynəlxalq hüquqa zidd addımlar atan, bütün beynəlxalq konvensiyaları pozaraq cinayətlər törədən Ermənistan öz əməllərini “unudub”. Azərbaycan irsini dağıdıb məhv edərkən, milli indentikliyini silərkən heç Silahlı Münaqişələr zamanı Mədəni İrsin Qorunmasına dair Haaqa Konvensiyasına (1954) və İkinci Protokoluna (1999) və sairə əhəmiyyər vermədi, indi özü o sənədlərdən dəm vurur...
Əlbəttə, Ermənistan XİN-in sözçüsünün bütün bu iddiaları cəfəngiyyatdan və erməni böhtanından başqa bir şey deyil. Ermənistan son 30 ildə Qazançı kilsəsini mənimsəmək üçün saxtakarlıq qalmayıb etməsin, sonda da onun adını dəyişib.
Qasım Hacıyev: “Əslində bu narahatlığın səbəbi ziyarətdən kənarda qalmaqları deyil, səbəb adət etdikləri kimi yenə də Azərbaycanın haqq işlərinə qara yaxmaq, böhtan atmaqdır”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun şöbə müdiri Qasım Hacıyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, Ermənistan saxtakarlıq edir: “Конец формы
Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi mətbuat katibi Vahan Hunanyan bəyanat verib: “Erməni Kilsəsinin keşişləri və davamçıları sərbəst şəkildə Şuşidəki Qazançetsots məbədinə girməlidirlər.”
Vahan Hunanyanın narahatlığının səbəbi tamamilə başqadır. Ermənistanın məğlubiyyətinin acılarına dözə bilməyən qaraguruhçular revanşizmin mümkün olmadığını dərk edərək, indi də abidəpərəstlik ideyası yaradır, azərbaycanlıların haqq işinə mənəvi zərbə vurmaq istəyirlər.
Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Vahan Hunanyanın "Armenpress"də gedən bəyanatında Azərbaycanın Şuşa şəhərinin adını təhrif edərək “Şuşi” adlandırması qəribə olduğu kimi, Azərbaycanın bu doğma ərazilərinə xalqımızı həsrət qoyan ermənilərin Qazançetsots kilsəsinə ziyarəti üçün tələsmələri və çox “narahatlıq keçirmələri” də maraqlıdır. Əslində bu narahatlığın səbəbi ziyarətdən kənarda qalmaqları deyil, səbəb adət etdikləri kimi yenə də Azərbaycanın haqq işlərinə qara yaxmaq, böhtan atmaqdır. Bu yerdə yadıma azərbaycanlıların bir el məsəli düşür: - “Düzəlmişdi hər yarağımız, qalmışdı saqqal darağımız”. Ermənistanın müharibədən ağır vəziyyətdə çıxmasını, iqtisadiyyatda böhranını, sosial-siyasi cəhətdən ağır şəraitlərini təhlil etmək, düşünərək nəticələr çıxarmaq, ölkəni inkişaf yoluna çıxarmaq əvəzinə hər bir sahədə revanşizmlə, lazımsız, vaxtı çatmamış məsələləri ortaya atmaqla baş qatırlar. Ən yaxşısı odur ki, hələlik vəziyyət düzələnə - sülh sazişi bağlanana qədər dözüb, Qazançetsots kilsəsinə getmədən yerlərində oturub allaha şükür, Azərbaycan ordusuna dualar etsinlər. Bunun səbəbini də başa düşməyə çalışınlar.
Beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulduğunu, ümumbəşəri dəyərlərə zidd hərəkətlərin qəti şəkildə qınanması misal çəkən Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinə xatırlatmaq lazımdır ki, hələlik vaxtilə (1441-ci ildə) ermənilərə verilmiş Azərbaycanın tarixi ərazisində yerləşən Eçmiədzini ziyarət etsinlər. Zamanı gələndə Şuşadakı kilsəyə də gələ biləcəklər. Ancaq onu da unutmamalıdırlar ki, Azərbaycanın Qarabağ regionunda mövcud olan abidələr nə erməniyə, nə də Ermənistana məxsus deyil. Necə ki, nə Arsak, nə də Qarabağ ermənilərə aid deyil, bu abidələrin də ermənilərə heç bir aidiyyəti yoxdur.
V.Hunanyan xatırlamır ki, 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində bir dəfə də olun dinc əhalinin yerləşdiyi məskənlərə atəş açmayan Azərbaycan Ordusu kilsəni nişan almazdı, almayıb da. Vaxtilə Azərbaycanın müxtəlif şəhərlərində dəfələrlə müsəlman dini məbədlərində azərbaycanlıların kütləvi qırğınını törədən ermənilərdən fərqli olaraq, bunu azərbaycanlılar heç vaxt etməyib. Əgər Azərbaycan ermənilərin mövcud izlərini itirmək istəsə idi, ermənilərə məxsus kilsəni paytaxt Bakı şəhərində saxlamazdı. Əslində Qarabağda olan xristian məbədlərini də Azərbaycan dövləti, azərbaycanlılar qoruyub saxlayıb. Heç bir abidəni ermənilər kimi saxtalaşdırmayıb, dağıtmayıb. Beynəlxalq təşkilatların konvensiyalarından dəm vuran V.Hunanyan ermənilərin abidələrə qarşı vandalizm aktları törətdiklərini unudur. Öz niyyətini gizlətmədən bu abidəyə ermənilərin ziyarətə gəlməsinə şərait yaradılmasını arzulayan Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Hunanyan unudur ki, bu abidələr Ermənistan hərbi qüvvələrinin işğalı altında olanda çoxu unudulmuşdu. Yalnız bu kilsəni dünya ictimaiyyəti qarşısında nümayiş etdirməklə onlara xristian dininə çox bağlı olduqlarını göstərmək istəyirdilər”.
Faiq İsmayılov: “Ermənistan XİN bilir ki, UNESCO gec-tez bu bölgəyə missiya göndərəcək, onları qabaqlamaq üçün bu cür saxtakar bəyanatlar verir”
AMEA A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı Faiq İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü yalan danışır və bütün dünya Şuşada erməni kilsəsi olmadığını bilməlidir. “Son bir ildə Ermənistan bu cəfəng məsələni dəfələrlə qaldırıb. Şuşada erməni kilsəsi olmayıb. Bu birmənalı olaraq belədir. Ermənistan mətbuatı mütəmadi olaraq saxta dəlillər gətirərək, Şuşa şəhərində "erməni" kilsəsinin azərbaycanlılar tərəfindən "dağıdılacağı" barədə dezinformasiyalar yayır, bu saxtakarlıq azmış kimi indi də Ermənistan XİN-in mətbuat katibi ortaya çıxıb yalanların dozasını bir qədər də artırır. Ermənistan XİN-in mətbuat katibi yalandan şayiə yayır ki, guya “Qazançı” adlı kilsə erməni kilsəsidir. Ermənistan XİN bilir ki, UNESCO gec-tez bu bölgəyə missiya göndərəcək, onları qabaqlamaq üçün bu cür saxtakar bəyanatlar verir. Ermənistan çox yaxşı bilir ki, Azərbaycan silahlı qüvvələri Qazançı kilsəsini dağıtmayıb, kilsəni elə ermənilər özləri dağıdıblar. Bu faktdır. Hətta ondan əvvəl erməni mediası Şuşa şəhərində "Qazançılar" adlandırılan kilsənin 1722-ci ildə mövcud olmuş hansısa başqa bir kilsənin bünövrəsi üzərində Naxçıvanın Qazançı kəndindən gələn ermənilər tərəfindən inşa edilməsi iddiası ilə çıxış edirdi.
O zaman belə bir sual yaranır, əgər kilsə ermənilər tərəfindən tikilirdisə, niyə erməni qriqorian kilsəsi memarlığı üslubunda tikilmirdi? Axı, əslində ermənilərin Cənubi Qafqaza gəlişi I Pyotrun 1724-cü il noyabrın 10-da rəsmiləşdirilən fərmanından sonra başlanmışdı. 1828-ci il Türkmənçay sülh müqaviləsinin nəticəsi olaraq 40000 erməni, 1829-cu ilin Ədirnə sülhünün nəticələrinə görə Osmanlı İmperiyası ərazilərində yaşayan 90000 erməni Azərbaycanın Naxçıvan, İrəvan və Qarabağ xanlıqları ərazilərində məskunlaşdırıldı.
Bu onu deməyə əsas verir ki, o dövrə qədər Şuşada erməni kilsəsinin mövcudluğu mümkün deyildi. Bu və ya digər tarixi həqiqətlər ermənilərin yalan danışdıqlarını sübut edir".
F.İsmayılov qeyd edib ki, Şuşa şəhərində keçən əsrin sonlarına qədər erməni kilsəsi mövcud olmayıb.
Şuşada rus pravoslav kilsəsinin yaranma tarixindən danışan mütəxəssis əlavə edib ki, 1805-ci ildə Qarabağ xanlığını devirməyə nail olan çar hökuməti, digər bölgələrimizlə bərabər, öz mənzil-qərargahını Şuşa şəhərində də yaratdı...
F.İsmayılov onu da dedi ki, Şuşa şəhərindəki Qazançı adlandırılan rus pravoslav kilsəsinin 1887-ci ildə belə inşa edildiyi barədə arxiv sənədləri mövcuddur. “Sonrakı illərdə daha bir dəyişikliyə məruz qalan rus kilsəsi mahiyyət etibarı ilə rus pravoslav kilsə memarlığının bütün qaydalarını özündə qoruyub saxlamışdır. Belə ki, kilsənin mərkəzi hissəsindəki qübbə sökülərək bir neçə metr hündürləşdirildi. Formalardakı fərq müqayisə edilərkən bu memarlıq üslubunun erməni qriqorian kilsəsinə məxsus olmadığı aydın şəkildə görünür.
Tədqiqatçı ekspertin bildirdiyinə görə, Qarabağda erməni kilsəsinin fəaliyyəti Erməni Qriqorian Kilsəsinin rəhbəri II Vazgen tərəfindən Parqev Martinosyanın 1989-cu ildə Dağlıq Qarabağ bölgəsinə arxiyepiskop təyin edilməsindən sonra başlamışdır. Bu fakt göstərir ki, Şuşada erməni Qriqorian kilsəsi olmayıb. Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən bütün kilsələr 1930-cu ildə SSRİ hökumət rəhbərlərinin göstərişi ilə qapadılıb və bəzilərindən yem anbarı kimi istifadə olunub. SSRİ hökumətinin bu qərarından sonra Şuşadakı rus kilsələri də baxımsız və istifadəsiz qalıb. Kilsələrin təkrar fəaliyyəti Mixail Qorbaçovun rəhbərliyi dövründə mümkün olub. 1989-cu ildə Qarabağda erməni yeparxiyasının yaradılması və Qarabağda yaşayan ermənilərin artan millətçilik tələbləri fonunda kilsələrin erməniləşdirilməsinə və aktiv olmayan kilsələrin belə işlək vəziyyətə gətirilməsi siyasəti aparıldı, bu məqsəd üçün xarici ölkələrdə yaşayan ermənilərin maddi imkanlarından istifadə olunmağa başladı...”
O vurğuladı ki, ermənilər Şuşadakı Qazançı rus kilsəsinin 1995-2000-ci ildə memarlıq quruluşunu dəyişdirərək erməni qriqorian kilsəsinə çeviriblər.
İradə SARIYEVA
