Ermənistan hökuməti yeni atom elektrik stansiyasının inşası üçün Rusiyanın mədən şirkəti olan "Geopromining"lə danışıqlar aparır. Bu barədə ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan parlamentdə bildirərək deyib:
"Mis əritmə zavodunun inşası üçün investisiya öhdəlikləri götürən "Geopromining" şirkəti ilə yeni atom elektrik stansiyasının inşası üçün danışıqlara başladıq. Əlbəttə, hökumətin bu prosesdə iştirakı aktiv olmalıdır, çünki atom elektrik stansiyası tamamilə şəxsi təşəbbüs ola bilməz".
Ermənistanın Baş naziri əlavə edib ki, mis əritmə zavodu və yeni nüvə elektrik stansiyasının inşasına 2025-ci ilin iyun ayından əvvəl başlanacaq.
Qeyd edək ki, hazırda “Metsamor” atom elektrik stansiyası Ermənistanda fəaliyyət göstərir. Bu ilin əvvəlində Avropa Komissiyası Ermənistanla tərəfdaşlıq sazişinin 2020-ci ildə icra olunmasına dair hesabatında qeyd edib ki, Ermənistandakı “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyası (AES) quruluşuna görə nüvə təhlükəsizliyinə dair beynəlxalq standartlara uyğun yenidən qurula bilmədiyindən, ən tez bir vaxtda bağlanmalıdır.
Bu səbəbdən də “Metsamor” AES-in bağlanmasına dair yol xəritəsinin tezliklə yaradılmasının vacibliyi qeyd olunur.
Ermənistanın yeni atom elektrik stansitasının inşasına başlaması ekoloji fəlakət mənbəyi sayılmaqla yanaşı, həm də region ölkələri üçün təhlükə mənbəyidir. Bunun qarşısının alınması üçün hansı addımlar atılmalıdır?
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hazırda bütün dünya ölkələri atom elektrik stansiyalarından imtina edir. Almaniya bəyan edib ki, yaxın 10 il ərzində sonuncu atom elektrik stansiyasını da bağlayacaq. Rusiyanın tikdiyi stansiyanın reaktorları ötən əsrin 60-cı illərinin texnologiyası əsasındadır.
“Metsamor” Atom Elektrik Stansiyası 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir və artıq texnoloji cəhətdən ifrat köhnəlib. ”Metsamor” AES 1988-ci ildə baş vermiş güclü zəlzələdən sonra bağlanıb, 1995-ci ildə isə, beynəlxalq birliyin ciddi tənqid və etirazlarına baxmayaraq, yenidən işə salınıb. Hazırda stansiyanın gücü artırılsa da, təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmur. Ermənistanın ərazisi çox kiçikdir. Belə bir ölkədə risqli obyektlərin tikilməsi həm də qonşu ölkələrə təhdiddir. Ermənistana belə bir stansiya lazımdırsa, aparsın İrəvanın yaxınlığında inşa etsin. Rusiyanın texnologiyası əsasında tikilən bir stansiya ilə bağlı bəşəriyyət hələ də əziyyət çəkir. Söhbət Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasından gedir. Metsamorun reaktoru Çernobılla eynilik təşkil edir. Bir daha qeyd edirəm ki, Ermənistan kimi kiçik ölkədə iki atom elektrik stansiyasının olması qeyri-məqbul variantdır. Mən anlaya bilmirəm, təhlükəliliyinə görə bütün dünyanın imtina etdiyi bu tip qurğuları niyə gətirib bizim qulağımızın dibində inşa etdirmək istəyirlər? Region ölkələri buna daha ciddi etiraz etməlidir. Ermənistan əsas gətirir ki, Türkiyə də Rusiya ilə belə stansiyaların tikilməsi üçün müqavilə bağlayıb. Ancaq Türkiyənin ərazisi Ermənistanla müqayisədə çox böyükdür. Ən azından tələb etmək olar ki, “Metsamor”u bağlayıb, onun yerində yeni texnologiya əsasında təzəsini tiksinlər. Buna hardasa dözmək olar. Ümumən isə bu olduqca təhlükəli bir addımdır. Mənə elə gəlir ki, Ermənistan həm də bu amillə ətraf ölkələri şantaj edir ki, ona güzəştlər etsinlər. Həmin ölkə artıq bütün mənalarda bir təhdid obyektinə çevrilib. Təəssüf ki, dünya birliyi də buna dözümlü yanaşır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
