Bakı və İrəvanı mehriban qonşuluq jesti çərçivəsində ziyarət edə bilərəm. Bu sözləri İran XİN rəhbəri Hüseyn Əmir Abdullahian Rossiya-24 kanalına müsahibəsində deyib.
O bildirib ki, qonşularla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi İranın yeni hökumətinin başlıca prioritetlərindən biridir:
“Azərbaycan və Ermənistan bizim yaxşı qonşularımızdır və biz onlardan biri ilə digərinə qarşı ola bilmərik. Bizim xarici siyasətimiz balanslaşdırılmışdır. İki gün əvvəl erməni həmkarım Tehrana gəldi. Yaxşı olardı ki, azərbaycanlı həmkarım da İranı ziyarət edərdi”.
O, fürsət edən kimi Bakı və İrəvanı ziyarət edəcəyini vurğulayıb.
Qeyd edək ki, Moskvaya səfər edənə qədər Abdullahianın Bakıya qarşı ağır ittihamlar səsləndirməsi, Lavrovla görüşdən sonra isə bu cür açıqlaması diqqət çəkib. İran əvvəl İsrail amilini əsas gətirib bizdən incikliyini ifadə edirdisə, hazırda bu münasibətlərə Ermənistan -Azərbaycan əlaqələri prizmasından yanaşmaq istəyir. Xüsusilə də onun Azərbaycan XİN rəhbərini ölkəsinə dəvət tonu bir qədər diplomatik etiketə uyğun gəlmir. Azərbaycan XİN rəhbəri bu tonda edilən dəvəti qəbul etməlidirmi?
Azərbaycan Sosialist Partiyasının sədri Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İran son vaxtlar ümumiyyətlə bütün siyasi etiket qaydaıarını aşır: “Məhz bu xarici işlər naziri bizim ölkəni hədələyirdi. İndi isə tam başqa məzmunda açıqlama verir. Bizimlə münasibətə Ermənistan kontekstindən yanaşır. Hər iki ölkəyə eyni rakursdan qiymət verir. İslam ölkəsi ola-ola, məscidləri təhqir edən, dağıdan işğalçı bir ölkə ilə bizə eyni gözlə baxdığını deyir. Ancaq özü bizimlə İsrailin əlaqəsini qısqanır, bunu qonşuluğa zidd addım kimi dəyərləndirir. Əslində səbəb başqadır. 44 günlük İkinci Qarabağ savaşının nəticələri bölgədə tamamilə yeni konfiqurasiyalar yaradıb. Artıq heç nə öncəki kimi deyil və olmayacaq. Azərbaycanın qələbəsi ilə yeni reallıqlar formalaşdırılmaqdadır. Yeni reallıqlar isə bəzi qonşu ölkələrin, xüsusən də İranın strateji maraqlarına cavab vermir. Əslində, savaşın ilk günündən başlayaraq tərəfləri sülhə dəvət etməklə Tehran savaşın nəticələrini və regionda yeni reallıqların yarana biləcəyini hesablayırdı. İranı ən çox qorxudan isə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı yaranacaq vəziyyətdir. Azərbaycan, faktiki olaraq, Tehranla da dostluq əlaqələrini möhkəmləndirmək üçün bütün addımları atıb. Təəssüf ki, son zamanlar Tehran münasibətləri “soyuq savaş” müstəvisinə transfer etməyə çalışır.
Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Zəngəzur dəhlizi yalnız regional deyil, beynəlxalq əməkdaşlıq üçün də prinsipial rol oynaya bilər. İranın XİN rəhbərinin bu dəvəti də etiketə sığmır. Özü də bizə Ermənistanı misal göstərməklə ümumiyyətlə əndazəni aşmış olur. Dövlətlərarası münasibıtlərdə belə dəvət olmur. Bu gün isə İran öz sərhədlərinə Azərbaycan tərəfdən təhlükə olduğunu iddia edir. İranın Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian Moskvada rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla görüşdə bunu növbəti dəfə bəyan edib. Diplomata yaraşmayan, dedi-qodu səviyyəsindən o yana keçməyən açıqlaması iranlı nazirin əsl mahiyyətini ortaya qoyur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
