Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov iranlı həmkarı Hüseyn Əmir Abdullahian ilə görüşündən sonra keçirilmiş mətbuat konfransı zamanı İranın sərhədlərimiz yaxınlığında keçirdiyi hərbi təlimləri pisləyib, hətta bunu təxribatçı meyllər kimi qeyd edib:
“Cənubi Qafqaz ətrafında cərəyan edən hadisələr kontekstində Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan, İran, Rusiya və Türkiyənin daxil olacağı “3+3” formatının yaradılması təşəbbüsünü müzakirə etdik. İran bu təşəbbüsə müsbət yanaşır, eyni mövqeyi Azərbaycan və Türkiyədə də müşahidə edirik. Hazırda ermənistanlı həmkarlarımızla işləyirik. Hesab edirik ki, yaşadığı problemlərə rəğmən, Gürcüstan da regionun sürətli inkişafı üzrə bu cür konsultasiyalar mexanizminin yaradılmasında öz marağını görə biləcək. Biz burada (regionda) hərbi aktivliyin artırılmasına qarşıyıq. İranlı dostlarımızın bugünlərdə sərhəd yaxınlığında keçirdiyi təlimlərlə bağlı Azərbaycanın da ifadə etdiyi narahatlıqlar mövcuddur”.
Lavrovun reginda keçirilən təlimlər deyəndə məhz Azərbaycanın narahatlığını dilə gətirməsi, şübhəsiz ki, İranın hərbi təlimlərinə bir işarədir. Lavrovun bu bəyanatından hansı nəticələri çıxara bilərik?
Milli Azadlıq Hərəkatının fəallarından olan müstəqil politoloq Bünyamin Qəmbərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyanın bu məsələdə İrana qarşı olmasının bir neçə səbəbi var: “Birinci səbəbi ondadır ki, Rusiya İranın onun iradəsindən kənarda müstəqil addımlar atmasını istəmir. İkincisi, Rusiya Qafqazı özünün maraq dairəsi sayır və bunu heç kimdən gizlətmir. Bütün dünyaya bu barədə aydın mesajlar verir. Gürcüstanın NATO-ya qəbul edilməməsinin başlıca səbəblərindən biri də budur ki, hərbi alyans bu məsələyə görə Rusiya ilə açıq qarşıdurmaya getmək istəmir. Rusiya bunu edirsə, bura hər hansı ölkənin müdaxiləsinə razı olmaz. Demək istəyir ki, İranın özü də bundan pay götürməlidir. Bilirlər ki, bu, Rusiyanın nüfuzuna ciddi təsir edər. Üçüncü səbəb isə Ermənistanla bağlıdır. Həmin ölkənin bütün nəqliyyat sistemi Rusiyanın əlindədir. Ancaq Rusiya bundan pul qazana bilmir. Bunun üçün istəyir ki, nəqliyyat dəhlizləri işləməyə başlasın. Bunun üçün də ona regionda qarşıdurma sərf etmir. Azərbaycan və Türkiyə əsas şərt kimi Zəngəzur dəhlizinin açılmasını gətirir. Əslində, həmin dəhliz həm də Rusiyaya vacibdir. İran bu dəhlizin işləməsinə qarşı çıxır. Moskvanın İrana etirazının bir səbəbi də bununla bağlıdır. Belə olan təqdirdə Rusiya İrana yerini göstərməliydi. Rusiya Moskvada İrana lazım olan şapalağı vurdu. Ən nəhayət, Rusiya bütün gücü ilə çalışır ki, Türkiyə ilə münasibətləri daha da yaxınlaşdırsın. Həmin ölkəni müəyyən qədər ABŞ və NATO-dan aralayıb, özünə yaxınlaşdırmağa çalışır. Belə bir vəziyyətdə İranın Azərbaycana qarşı olması, həm də Türkiyəyə qarşı olmaq anlamına gəlir. Rusiya bütün bu amilləri nəzərə aldığı üçün İrana açıq mətnlə xəbərdarlıq etdi. Artıq bölgədə yaranan reallıqlar Rusiyanı İrandan daha çox Türkiyə-Azərbaycan tandem ilə birgə hərəkətə stimullaşdırır. Düşünürəm ki, İran bu xəbərdarlıqdan özünə lazım olan nəticələri çıxaracaq. Hazırda İranın vəziyyəti pisdir. Onun özünə qarşı yeni bir cəbhə açması yalnız Tehrana ziyan edə bilər. Mən hələ İranın daxilindəki milli çoxluğun hər an hərəkətə keçə biləcəyindən danışmıram”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
