Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, Gürcüstan İran vətəndaşlarının və nəqliyyat vasitələrinin ölkəyə qurudan daxil olmasını qadağan edib və bütün yolları bağlayib.
Siyasi şərhçilər qeyd edir ki, artıq region ölkələri bir-bir İranın siyasətinə etirazını bildirir. Bundan əlavə, bəzi şərhçilərin fikrincə, Gürcüstan bu addımı Azərbaycana və Türkiyəyə dəstək üçün atıb. Yəni bu ehimallar da var. Gürcüstan İranın hər iki ölkəyə qarşı tutduğu siyasi mövqeni bölgə üçün narahatlıq hesab edir. Hətta belə şərhlər də var ki, artıq bölgədə anti-İran koalisiyasi formalaşır. Ekspertlər Gürcüstanın bu addımını təsadüfi saymır.
Gürcüstanın İrana qarşı bu addımı nə ilə izah edilə bilər?
“Qərbin, Tbilisinin İrana təzyiqləri Tehranın Bakıya münasibətində loyallığa gətirib çıxara bilər”
Siyasi şərhçi Aqşin Kərimov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Azərbaycan və Türkiyə Gürcüstanı müttəfiq kimi nəzərdən keçirir: “Hərçənd, əlaqələrin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi üçün Tbilisinin mövqeyi də Bakı-Ankara ikilisinin maraqları ilə uzlaşdırılmalıdır.
Azərbaycanın və Türkiyənin həyata keçirdiyi iqtisadi layihələrdə Gürcüstan tranzit rolunu oynayır, bu isə onun iqtisadi gücünü formalaşdıran amillərdən biridir. Bu səbəbdən Gürcüstan ona düşən paya görə Azərbaycan və Türkiyəyə borclu olduğunu anlayır. Düzdür, Gürcüstan Zəngəzur dəhlizinə tərəddüdlə yanaşır, bununla belə, Bakı-Ankara tandeminin Tbilisini razı salacağı mümkündür.
Üçtərəfli əlaqələrin dərinləşməsi üçün isə üçtərəfli hərbi təlimlər keçirilir, bu təlimlərin məqsədi Gürcüstanı təhlükəsizlik zolağına salmaqdır”.
A.Kərimovun sözlərinə görə, Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan strateji əməkdaşlığı gələcəkdə Gürcüstanı da hansısa təhlükədən sığortalamaq məqsədi güdür. “Təbii ki, tez-tez keçirilən hərbi təlimlərin məqsədi təkcə hansısa antiterror əməliyyatları ilə əlaqəli deyil, bu, gələcəkdə daha uzaq hədəflərə “vurmaq” niyyətlərinin bəyanıdır.
Zamanla Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan birgə hərbi təlimlərinə şahidlik etmişik, indi isə təlimlərin mahiyyəti fərqlidir. Ankara və Bakı Gürcüstanı etibarlı təhlükəsizlik zolağına salmaq istəyir, çünki üç ölkəni müştərək iqtisadi və siyasi maraqlar birləşdirir.
Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan üçbucağı kontekstindən yanaşanda, bəli, düşünə bilərik ki, Tbilisinin İran vətəndaşlarının ölkəyə girişinə qadağa qoyması Bakı-Tehran münasibətlərinin gərginləşməsi ilə bağlıdır.
Bunu Gürcüstanın Azərbaycana siyasi jesti kimi də dəyərləndirmək olar. Ancaq prosesləri qlobal rəqabət kontekstində də “oxumaq” zərurəti ortaya çıxır.
İran altılıq ölkələri ilə (BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvü+Almaniya) nüvə danışıqları üçün masaya əyləşəcək. Qərbin məqsədi İranı danışıqlarda güzəştlərə məcbur etməkdir, əks təqdirdə Tehrana qarşı ritorikada sərtliyin dozası artırılacaq. Təbii ki, bu plan həm də İsrailin beyninin məhsuludur.
ABŞ Prezidentinin Milli təhlükəsizlik üzrə köməkçisi Ceyk Sallivan ABŞ-İsrail Strateji Məsləhət Qrupunun iclasında bildirib ki, diplomatiya İranı nüvə proqramı ilə bağlı Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planına qaytara bilməsə, ABŞ başqa tədbirlər görə bilər.
Nüvə danışıqları fonunda İranın Azərbaycanla və Gürcüstanla gərginlik içində olması diqqət çəkir.
Qlobal kontekstdə düşünə bilərik ki, Qərb regiondakı prosesləri İranın əleyhinə yararlanmaq üçün rıçaq kimi nəzərdən keçirir. Bu təzyiqlərin Azərbaycana xeyri var, o mənada ki, Qərbin, Tbilisinin İrana təzyiqləri Tehranın Bakıya münasibətində loyallığa gətirib çıxara bilər” - deyə A.Kərimov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
