Avropa İttifaqı delimitasiya prosesində iştirak etmək və hər iki tərəfi razılığa gətirməklə bağlı niyyətini ifadə etdi və biz belə təşəbbüsləri dəstəkləyirik. Lakin bildiyimə görə, Ermənistan tərəddüd edir. Ermənistan Avropa İttifaqının təklifini qəbul edib-etməyəcəyi ilə bağlı qərar verməyib.
Məlum olduğu kimi, bunu Prezident İlham Əliyev İspaniyanın EFE informasiya agentliyinə müsahibəsi zamanı deyib.
Ölkə başçısı qeyd edib ki, sözügedən mövzular bizim rəsmilər və Avropa İttifaqı nümayəndələri arasında çoxsaylı təmaslarda müzakirə edilir: “Bundan əlavə, cari ilin yayında Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti cənab Şarl Mişelin Azərbaycana səfəri zamanı biz vəziyyəti geniş müzakirə etdik və fəal şəkildə çalışmaqla bağlı birgə niyyətimizi ifadə etdik. Avropa İttifaqı yenidənqurma və dinc mühitin yaradılması kimi müxtəlif sahələrdə təcrübəyə malikdir. Beləliklə, Avropa İttifaqı delimitasiya prosesində iştirak etmək və hər iki tərəfi razılığa gətirməklə bağlı niyyətini ifadə etdi və biz belə təşəbbüsləri dəstəkləyirik. Lakin bildiyimə görə, Ermənistan tərəddüd edir. Ermənistan Avropa İttifaqının təklifini qəbul edib-etməyəcəyi ilə bağlı qərar verməyib. Azərbaycanın mövqeyi isə olduqca açıqdır. Biz işləməyə hazırıq və müxtəlif səviyyəli dövlət rəsmilərimiz Avropa İttifaqı ilə təmasdadır. Avropa İttifaqı bizə delimitasiya, kommunikasiyaların açılması və postmüharibə dövründə inkişaf məsələlərində yardım edə bilər”.
O da məlumdur ki, müharibədən sonra Azərbaycan və Ermənistan arasında danışıqların aparılmasında əsas moderator Rusiyadır. Rusiya tərəflər arasında bir sıra məsələlərlə bağlı təmasların qurulmasında fəal iştirak edir. O baxımdan, Avroittifaqın delimitasiya danışıqlarında iştirakı Rusiyanın qıcıqlanmasına səbəb ola bilərmi? Bunun perspektivi varmı?
“Lazım gəldikdə, onu neft-qaz diplomatiyası ilə təhdid edə bilir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Rusiya ATƏT-in Minsk Qrupunun Azərbaycan və Ermənistan arasında danışıqların davam etdirilməsi ilə bagli mövqeyinə anlayışla yanaşır. Prinsipcə, danışıqların bərpa edilməsinin əleyhinə çıxış etmir. Çünki bölgədə yeni geosiyasi reallıqlar yaranıb. 44 günlük savaşdan sonra, görünür, bu reallıqlar Rusiyanı daha çox məmnun edir. Çünki Rusiya faktiki olaraq Cənubi Qafqazın daha bir ölkəsində hərbi mövcudluğunu bərpa edərək, burada nüfuz dairəsini genişləndirə və möhkəmləndirə bilib. Rusiyanın Aİ ilə munasibətlərində hər şey Kremlin istədiyi kimi olmasa da (Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyalar), Moskva səylərini artırır. Hazırda Rusiya Avroatlantik məkanda ABŞ və Aİ arasında munasibətlərdə yaranan bəzi təzadların fərqindədir. ABŞ və Böyuk Britaniyanın birgə fəaliyyəti, Almaniya və Fransanın anqlosakslardan olan narazılığı artıb. Rusiya bu narazılığın mahiyyətinə varır və öz növbəsində tərəflər arasında münasibətlərin daha da pisləşməsini istəyir. Xüsusilə son vaxtlar yaşanan hadisələr konteksində bu daha çox diqqəti cəlb edir. Belə ki, ABŞ-ın Avstraliya ilə yaxınlaşaraq Fransa və Avstraliya arasında əldə edilmiş hərbi sazişi heçə endirməsi çox ciddi narazılıq yaradıb. Nəticə etibarı ilə Fransanın 66 milyardlıq bir layihədən kənarda qalması, ABŞ və Britaniyanın NATO-dan kənarda Avstraliya ilə hərbi ittifaqın yaradılması ilə baglı apardıqları muzakirələr Berlin və Parisi xeyli narazı salıb. Öz növbəsində, ABŞ-ın bütün səylərinə və hətta təzyiqlərinə baxmayaraq, Aİ-nin “Şimal Axını 2” layihəsini axıradək əngəlləməməsi də tərəflər arasında münasibətlərə müəyyən nifaq toxumları əkib. Odur ki, Rusiya Aİ-nin Cənubi Qafqazda fəallaşması ilə bağlı hərəkətlərinə qarşı kəskin reaksiya verməyəcək. Çünki Rusiya bu gun Aİ məkanının enerji təhlükəsizliyində şəksiz hökmran mövqelərə malikdir. Lazım gəldikdə, onu neft-qaz diplomatiyası ilə təhdid edə bilir”.
Politoloq hesab edir ki, Aİ-nin delimitasiya proseslərinə müdaxiləsinə digər regional dövlət olan İranın da etiraz etməyəcəyini nəzərə alsaq, bu layihədə Aİ-nin vasitəçi tərəf olaraq çıxış etmək imkanları yuksəkdir.
Vidadi ORDAHALLI
