“Türk macərası davam edərsə və Azərbaycan Respublikasının yöndəmsiz davranışı olarsa, Naxçıvanı və Dağlıq Qarabağı əsas torpaqları olan İrana qaytaracağıq”. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, bunu İran parlamentinin milli təhlükəsizlik komissiyasının üzvü Mahmod Ahmadi Begiş deyib.
İran parlament təmsilçisinin dili ilə yeni bir həyasızlıq sərgiləyir və Azərbaycan ərazilərinə, əzəli torpaqlarımıza qarşı əsassız iddia irəli sürür. İranın bu cəfəng iddialarda bulunması əslində gözlənilməz deyildi, çünki zaman-zaman fars-molla rejimi müxtəlif formalarda bu iddianı ortaya qoyub. İranla Azərbaycan arasında son günlər müşahidə edilən soyuq münasibətləri daha da soyudan, buzlaşdıran elə İran təmsilçiləridir. İranın bəzi deputatları, ayətullahları iki ölkə arasındakı münasibətlərin daha da gərginləşməsi üçün canfəşanlıq edirlər.
AVCİYA-nın vitse–prezidenti, tarix elmləri doktoru, professor, siyasi şərhçi Məhərrəm Zülfüqarlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu məsələnin ciddi izaha ehtiyacı var. “İranda və başqa ölkələrdə olan bəzi siyasilər adətən münasibətləri kəskinləşdirmək, qonşu ölkələrlə münasibətləri düşmənçilik həddinə çatdırmaq üçün faktları saxtalaşdırmaqla məşğuldular. İran parlamentinin komissiya üzvü də faktları saxtalaşdırır, tarixi həqiqətlərə çamur atır. İndi çox təəssüf ki, üçüncü bir qüvvə Azərbaycan-İran münasibətlərini gərginləşdirməkdə maraqlıdır. Buna da İranın bəzi siyasiləri, deputatları, din xadimləri dəstək verir. Onların bu mövqeyinə yalnız təəssüf etmək olar.
İran parlamentinin komissiya üzvünün iddiasına gəlincə, bu cəfəngiyyatdır və heç bir tarixi əsası yoxdur. Yadda saxlamaq lazımdır ki, Azərbaycanla indiki İran İslam Respublikasının əhalisinin uzun müddəti əhatə edən müştərək tarixi var. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev hələ 2006-2007-ci illərdə İrana qarşı təhlükə olanda, Amerika İranı müharibə ilə hədələyəndə böyük bir jest edib İranı müdafiə etmişdi. Prezidentin fikirləri belə idi ki, bir ölkənin başqa bir ölkə ilə problemi varsa onun həll yeri Azərbaycan ərazisi deyil. Yəni bununla İlham Əliyev bildirmişdi ki, əgər Amerika İrana qarşı müharibəyə başlayacaqsa biz öz ərazilərimizdən qonşu dövlətə qarşı istifadə edilməsinə icazə verməyəcəyik. Bax bu Azərbaycan dövlətinin səmimi mövqeyi, bu isə İran parlametinin kimlərinsə sifarişini yerinə yetirən, qızışdırıcı mövqe tutan komissiya üzvünün mövqeyi. O kimlərinsə, hansı qüvvələrinsə sifarişini yerinə yetirmək məqsədilə bu cür cəfəngiyyatlar, nağıllar danışır. Məsləhət görərdim ki, Naxçıvana, Qarabağa və Azərbaycanın başqa ərazilərinə qarşı sərsəm iddialar irəli sürənlər açıb tarixi oxusunlar. Görsünlər ki, bu müştərək tarixdə kimin daha çox rolu olub və bu ərazilər haradan idarə olunub”.
M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, indiki İran ərazində mövcud olmuş Səfəvilər, Əfşarlar, Qacarlar və başqa dövlətlərin indi İranda qızışdırıcı mövqe sərgiləyən din adamlarının, siyasilərin milliyyətinə dəxli yoxdur, onlar Azərbaycan-türk dövlətidir... O, hesab edir ki, Azərbaycan dövlətlərinin ərazisi indiki İran ərazisindən də böyük idi və Şimali Qafqaza qədər olan böyük bir ərazi Səfəvilər, Əfşarlar tərəfindən idarə olunmuşdu: “Bu Azərbaycanın şərəfli tarixidir. Sadəcə olaraq Birinci və İkinci Rusiya-Qacar (İran adı sonradan Pəhləvilərin hakimiyyətə gəlməsindən sonra leksikona daxil olub - M.Z) müharibəsindən sonra “Gülüstan” və “Türkmənçay” müqaviləsi ilə Rusiya Şimali Azərbaycan ərazisini işğal etdi. Bundan sonra Azərbaycan xalqı özündə güc tapıb mübarizə aparıb Birinci Rus imperiyasından azad olub 23 ay sürən Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətini yaradıb. Sonra yenidən XI ordunun işğalı ilə Azərbaycanda Sovet rejimi başlayıb. Milli mücadilə, Milli Azadlıq Hərəkatı yolu ilə Azərbaycan xalqı yenidən 1991-ci ilin oktyabrın 18-də dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Azərbaycan İran münasibətləri də bundan sonra normal vəziyyətdə oldu, iki qonşu dövlət bir-birinin ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşdığını bəyan etdi. İran İslam Konfransı ölkəsi kimi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü daim tanıyıb. İndi deyilən o fikirlərə münasibət bildirək. Əgər biz azərbaycanlı olaraq Azərbaycan sülalələrinin idarə etdiyi ərazilərə iddia etmiriksə, BMT tərəfindən qəbul edilən sərhədləri tanıyıb qəbul ediriksə və bununla da qonşu dövlətlərlə münasibətlərdə səmimiyyət göstəririksə İran rəsmiləri də bu cür davranış göstərməlidir. Qaldı kimsə kiminsə, hanısa qüvvənin sifarişi ilə nə edirsə bu həmin ölkənin öz problemidir. Mənə elə gəlir ki, İran rəsmiləri münasibətləri qızışdırmağa, pozmağa çalışan şəxslərin çıxışlarına diqqət etməli, bu cür sərsəm iddiaların qarşısını almalıdır. Çünki bu nə İranın, nə də Azərbaycanın xeyrinədir, regionda marağı olan digər qüvvələrin xeyrinədir. İndiki dövrdə hər iki tərəf münasibətlərin normallaşmasına çalışmalıdır” - deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
