Postmüharibə dövründə Azərbaycan üçün prioritet məsələlərdən biri də Ermənistanla sərhədlərin müəyyən edilməsidir. Azərbaycan bu xüsusda artıq İrəvana müvafiq təkliflərini ünvanlayıb. Hələlik Ermənistan prosesi ləngidir. Amma Qafqazda sabitlik üçün, Azərbaycandan başqa, regionda maraqlı qüvvələr, o cümlədən Rusiya, Türkiyə, bir sıra Qərb ölkələri də sərhədlərin müəyyən edilməsinin vacibliyini önə çəkir.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin İnformasiya və mətbuat departamenti direktorunun müavini Aleksey Zaytsev yenidən bu məsələyə toxunaraq aşağıdakıları bildirib: “Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin bəzi hissələrində insident problemlərinin dayanıqlı və uzunmüddətli həllini Ermənistan və Azərbaycan arasında dövlət sərhədlərinin delimitasiyası üzrə komissiyanın yaradılmasında, daha sonra bütün sərhəd boyu demarkasiya aparılmasında görür. Moskva müvafiq danışıqlar prosesinin başlanmasının təmin edilməsi üzrə təklifləri formalaşdıraraq İrəvana və Bakıya verib. Tərəfdaşların reaksiyasını gözləyirik”. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşünün mümkünlüyü barədə sualı cavablandıran A.Zaytsev qeyd edib ki, ATƏT-in Minsk Qrupu tərəfindən yeni danışıqların təşkili ciddi hazırlıq tələb edir: “Rusiya həmişə bunu əsas götürüb ki, müntəzəm dialoq, xüsusən yüksək və ali səviyyədə dialoq problemli məsələlərin həlli üçün qarşılıqlı anlaşmanın əldə olunmasına və konstruktiv mühitin dəstəklənməsinə kömək edir. Məhz Rusiya prezidentinin Azərbaycan və Ermənistan liderləri ilə müntəzəm əlaqələri sayəsində Qarabağda qan tökülməsinin qarşısını alan və regionda dinc həyatın əsasını qoyan 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatı imzalamaq mümkün oldu”. Aleksey Zaytsev Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin mümkün yeni görüşündə sərhədlərin müəyyən edilməsi kimi məsələnin də diqqət mərkəzində yer almasını mümkün hesab edir.
Sərhədlərin müəyyən edilməsi ilə bağlı Rusiya prezidenti Vladimir Putin tərəfindən də çağırış edilib. Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov bu xüsusda bildirib: “Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Soçidə keçirilən görüşdə Suriya, Əfqanıstan, Liviya və Qarabağla bağlı məsələləri müzakirə edib. Tərəflər görüş zamanı regional problemlərə xüsusi diqqət ayırıb. Rusiya tərəfi bildirib ki, Azərbaycan və Ermənistan sərhədlərin delimitasiyası və nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı kompromisli həll axtarmalıdır”. Daha əvvəl Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova Gorus-Qafan avtomobil yolundakı vəziyyətdən danışarkən Ermənistan-Azərbaycan sərhədində delimitasiya və demarkasiya prosesinin başlamasının vacibliyini vurğulamışdı: “Azərbaycan, Rusiya, Ermənistan liderlərinin üçtərəfli bəyanatlarına uyğun olaraq Rusiya Federasiyası regionda nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin açılması istiqamətində səylərini davam etdirəcək. Qarabağ ətrafındakı mövcud vəziyyət Azərbaycanla Ermənistan arasında sərhədin delimitasiyasına dair işlərin tezliklə başlanmasını, daha sonra isə sərhədin demarkasiyası zərurətini ortaya qoyur”. Ukraynanın “Kiyevo-Mogilyanskaya akademiya” milli institutunun britaniyalı professoru Taras Kuzio hesab edir ki, indiki halda Ermənistan Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası və sülh müqaviləsinin imzalanmasına razılıq versə, həm Azərbaycan, həm də Türkiyə ilə sərhədlər yenidən açılacaq, bu isə ona iqtisadi baxımdan böyük imkanlar yaradacaq: “Ermənistan keçmiş müttəfiq ölkələrin sərhədini Azərbaycanla beynəlxalq sərhəd qismində, o cümlədən Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi qəbul etsəydi, iqtisadi artım və ticarət artımı böyük qazanc gətirərdi. Son 3 onillik ərzində Ermənistan yalnız Rusiya və İranla ticarətə bel bağlayıb, bu isə korrupsiya, staqnasiya və əhalinin ölkəni tərk etməsinə aparan faciəyə səbəb olub. 5 milyon ermənidən 2 milyonu Rusiyada yaşayır”.
Qeyd edək ki, qardaş Türkiyə də Ermənistanın Azərbaycanla sərhədlərini müəyyənləşdirməsini vacib hesab edir. Türkiyənin Xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bununla bağlı qeyd edir: “Nikol Paşinyan son günlərdə pozitiv mesajlar verdi. Ölkəmizin prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan da ona müsbət qarşılıq verdi. Ancaq biz bundan sonra atılacaq addımlar mövzusunda Azərbaycanla bərabər hərəkət edirik. Bizim arzumuz münasibətlərin normallaşmasıdır. Əlbəttə ki, Ermənistanın da bu mövzuda addım atması lazımdır. Azərbaycanın Ermənistana bir sülh müqaviləsi təklifi oldu. Hesab edirəm ki, bununla da bağlı müzakirələrin başlanması faydalı olardı. Aydındır ki, biz bu mövzuda Azərbaycanla koordinasiyalı şəkildə addımlar atacağıq və şərtlərə əməl olunarsa, həm Azərbaycan, həm də Türkiyə sərhədləri aça, münasibətləri normallaşdıra bilər. Ancaq Ermənistanın bu mövzuda sadəcə sözdə deyil, nəticə verən və görünən əməli addımlar atması lazımdır".
Samirə SƏFƏROVA
