İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə Azırbaycan tərəfindən bu gün genişmiqyaslı abadlıq-quruculuq işləri həyata keçirilməkdədir. Bu yerlərdə inanılmaz sürətlə tikinti-quruculuq, abadlıq işləri aparılır.
Eyni zamanda, azad edilən bütün rayonların əraziləri minalardan və partlamamış mərmilərdən təmizlənir, məntəqələr elektrik enerjisi ilə təchiz olunur, əhəmiyyətli yol-nəqliyyat xətləri, içməli su, sanitar qovşağı və irriqasiya sistemləri bərpa edilir, ev-mənzil yaşayış sahələri yaradılır, hava limanları tikilir. Bu sahələrə yönəldilən sərmayələr bölgədə artıq sosial və iqtisadi canlanmaya səbəb olmaqdadır. Məskunlaşmadan sonra məşğulluğun təminatına da xüsusi diqqət edilir. Bunlar fonunda böyük qayıdışın başlanması ilə Qarabağa, belə demək olarsa, yeni həyat gələcək, perspektivdə bu yerlər beynəlxalq turizm məkanına çevriləcək. Məsələ ilə bağlı Türkiyənin “Anadolu” Agentliyinə müsahibəsində Prezident İlham Əliyev qeyd edir: “Biz müharibə bitər-bitməz vaxt itirmədən dərhal hərəkətə keçdik və bu, dövlətimizin gücünü göstərdi. Çünki bu işləri görmək üçün təkcə pul kifayət etməz. Çünki resurs olmalıdır, kadrlar olmalıdır, heyətlər olmalıdır, texniki imkanlar olmalıdır, səriştə olmalıdır. Biz bütün gücləri səfərbər etdik. Bu və digər məsələləri, məsələn, elektriklə bağlı olan məsələləri bu ilin sonuna qədər bitirəcəyik. Yəni, bütün bölgə elektriklə tam təmin ediləcək. Bildiyiniz kimi, yolların inşası da davam edir və sair. Təbii, biz bunu, ilk növbədə, öz vətəndaşlarımız üçün edirik ki, bu bölgəni yenidən quraq və keçmiş məcburi köçkünlər tezliklə oraya qayıda bilsinlər. Artıq birinci belə pilot kənd layihəsi yəqin ki, bu ilin sonuna, ya gələn ilin əvvəlinə Zəngilan rayonunda hazır olacaqdır”.
Beləliklə, Azərbaycan olduqca mühüm addımlar atır. Bu isə bir çox parametrlır baxımından vacib əhəmiyyət kəsb edir. Həmin parametrlər haqqında danışan Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov öncə diqqəti ona çəkir ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə bərpa və yenidənqurma işləri sürətlə aparılır: “Həm infrastrukturun formalaşması, məskunlaşma ilə bağlı dörd mərhələli yanaşmaya uyğun olaraq, həm də kommunal xidmətlərlə bağlı şəbəkələrin yaradılması, nəqliyyat-logistik xidmətlərin formalaşdırılması həyata keçirilir”. Deputat qeyd edib ki, çox qısa müddətdə Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının inşası, Zəfər yolunun istifadəyə hazır olması, eyni zamanda digər infrastruktur layihələri məskunlaşmanın gözlənildiyindən daha qısa müddətdə həyata keçirilə biləcəyindən xəbər verir: “Təsdiq olunmuş plana əsasən, indiki mərhələdə 600 kilometrdən çox avtomobil yolları salınacaq, bir qismi bərpa olunacaq. Azad olunmuş torpaqlarda aparılan bərpa işləri onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan mövcud maliyyə imkanları, eləcə də iqtisadi resurslardan səmərəli və düzgün istifadə edərək indiki mərhələ üçün müəyyənləşmiş prioritet hədəflərin öhdəsindən uğurla gəlir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan BMT-nin Minilliyin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin icrasına xüsusi töhfə verən ölkələrdəndir. Son hesabat da ondan xəbər verir ki, Azərbaycan dayanıqlı iqtisadi inkişafın formalaşması, xüsusən də ölkəmizdə yoxsulluq, işsizlik səviyyəsinin azaldılması, təhsil, səhiyyə xidmətlərinə əlçatanlığın gücləndirilməsi kimi istiqamətlərdə xüsusi nailiyyətlər əldə edib. Azərbaycan müəyyənləşdirilmiş prioritetlərin reallaşmasında öndə olan ölkələrdəndir. Bütün bu işlər BMT-nin və digər qurumların hesabatlarında öz əksini tapıb. Vətən müharibəsindəki Zəfərimizdən sonra Azərbaycan üçün yeni bir mərhələ başladı. Buraya, azad olunmuş ərazilərimizin iqtisadi baxımdan Azərbaycan iqtisadiyyatına reinteqrasiyasının sürətlənməsi, ölkəmizin BMT və digər aparıcı beynəlxalq təşkilatların müəyyənləşdirdiyi prioritetlər üzrə nəinki regionda, bütövlükdə daha geniş coğrafiyada xüsusi uğurlar əldə etməsi daxildir”.
Hazırda işğaldan azad edilən ərazilərdə infrastrukturun qurulması, tikinti-abadlıq işlərinin aparılması, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafına dəstək göstərilməsi istiqamətində yeni layihələr hazırlanır, icraya yönləndirilir. Xatırladaq ki, Qarabağda quruculuq işlərinin aparılması üçün 2021-ci ilin dövlət büdcəsində 2,2 milyard manat vəsait xərclənməsi nəzərdə tutulub. Bu vəsaitin artıq böyük hissəsi sərf edilib. Bunlar fonunda Qarabağın inkişaf strategiyasında turizm, aqroparklar, aqrobiznes, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, logistika kimi layihələr əsas istiqamətləri təşkil edir. Qarabağ ərazisində yerləşən Kiçik Qafqaz dağları isə tək qızıl yataqları ilə deyil, bir çox faydalı qazıntılarla, təbii ehtiyatlarla zəngindir və bunun zənginliyinin Azərbaycan iqtisadiyyatında xüsusi rolu ola bilər. Ümumiyyətlə, azad olunan ərazilərdə bir çox yataqlar var ki, onların gələcəkdə istismarı Azərbaycanın iqtisadiyyatına daha böyük töhfələr verəcək. Bu yataqlardan biri Zəngilan rayonundakı “Vejnəli “qızıl yatağıdır. Bundan əlavə, Kəlbəcərdəki “Zod” qızıl yatağını və Ağdərədəki “Qızılbulaq” qızıl yataqlarını misal gətirmək olar. Qeyd edək ki, sənaye ehtiyatları təsdiq olunan qızıl ehtiyatlarının həcmi 132,6 tondur. Bunun dünya bazarlarında dəyəri 8 milyard dollar civarındadır ki, bu da kifayət qədər böyük bir rəqəmdir. Bundan əlavə, Qarabağda bir çox təbii ehtiyatlar var ki, tikinti və digər sahələrdə istifadəyə yararlıdır.
Ramil QULİYEV
