“Bir neçə il bundan əvvəl Almaniya Araz çayını çirkləndirməyə son qoymaq üçün təmizləmə qurğuları tikdirməyi Ermənistana təklif etsə də, bu məsələ indiyədək həll olunmur”. Bunu Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri Volfqanq Maniq mətbuata açıqlamasında sərhəddən axan Oxçuçayın (Araz çayının sol qolu-İ.S) Ermənistan tərəfindən çirkləndirlməsinə münasibət bildirərkən deyib.
O bildirib ki, nəticədə İrəvanın bütün çirkab suları Arazı zəhərləməyə davam edir. Almaniyalı diplomat, həmçinin, ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində məlumat mübadiləsi və ekspertlərin cəlb olunması üçün Azərbaycan və Ermənistan vətəndaş cəmiyyətlərini xüsusi platformada birləşdirmək istədiklərini söyləyib: “Bunu Almaniya Federal Xarici İşlər Nazirliyi, Federal Ətraf Mühit, Təbiətin Mühafizəsi, Nüvə Təhlükəsizliyi Nazirliyi ilə müzakirə etmişik, çayların çirklənməsinə son qoymaq üçün fəalların və qurumların birgə əməkdaşlıq etdiyini görürük”.
Xatırladaq ki, bu ilin iyul ayında zəngilanlı məcburi köçkünlər Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri V.Maniqə müraciət edərək, Ermənistanda mədənçilik fəaliyyəti ilə məşğul olan Almaniyanın “Cronimet” şirkətindən ekoloji tələbləri pozduğuna görə şikayət ediblər.
Almaniya səfirinin bəyan etdiyi bu məsələ doğrudan da Ermənistana güclü bir zərbədir və Azərbaycanın illərdir bu məsələdə haqlı olduğunu göstərir. Almaniya səfirinin bu bəyanatı gələcəkdə bizim “Cronimet” şirkətinə qarşı qaldıracağımız beynəlxalq məhkəmə hüquq müstəvisindəki iddianın təmin olunmasında böyük dəstək rolu oynayacaq.
“Bütün bu faktlar sənədləşdirilib beynəlxalq məhkəməyə təqdim edildikdən sonra...”
Bilogiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadıq Qarayev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Ermənistanın müxtəlif xarici ölkələrə məxsus şirkətləri öz çirkin əməllərinə, ekoloji cinayətlərinə cəlb etdiyini artıq təkcə biz demirik, bunu xarici ölkələrin yüksək səviyyəli təmsilçiləri də deyir. S.Qarayevin sözlərinə görə, Ermənistanın Oxuçayı zəhərləməsi ekoloji terrordur və bu terrora rəvac verdiyi üçün Ermənistan da, onunla şərik olan xarici şirkətlər də beynəlxalq hüquq müstəvisində cəzalandırılmalıdır. “Bu olduca ciddi məsələdir və buna birmənalı şəkildə beynəlxalq məhkəmələr qiymət verməlidir. Almaniya səfirinin Ermənistanın ekoloji terror cinayətlərinə görə məsuliyyət daşıdığını vurğulaması müsbət haldır. Əlbəttə, bizim toplayıb beynəlxalq məhkəmələrə təqdim edəcəyimiz bu sənədlərə Almaniyanın ölkəmizdəki səfirinin rəsmi qeydlərini də əlavə etməliyik. Bu faktlar əsasında beynəlxalq məhkəmə müstəvisində həm Ermənistana, həm də bu şirkətə qarşı iddia qaldırmaq tam mümkündür. Almaniya səfiri çox aydın şəkildə Ermənistanın Araz çayında ekoloji terrorla məşğul olduğunu bəyan edir. Səfir də təsdiqləyir ki, Oxçuçay Ermənistan tərəfindən kəskin çirkləndirilməyə məruz qalır”.
S.Qarayev hesab edir ki, beynəlxalq təşkilatların Araz çayının Ermənistan tərəfindən kəskin çirkləndirilməsinə, ekoloji terror hədəfinə çevrilməsinə az da olsa şübhəsi varsa, bunun müəyyən edilməsi çətin deyil. Alimin sözlərinə görə, Araz çayının Türkiyə ərazisindən axan hissəsindən, Naxçıvan hissəsindən və bir də Zəngilan hissəsindən nümunə götürsünlər, müqayisə etsinlər və onda hər şey məlum olacaq.
“Çox yaxşı olar ki, bu işə beynəlxalq missiya, beynəlxalq səviyyəli mütəxəssislər, müvafiq sahələr üzrə tədqiqatçılar da cəlb edilsin. Bu da işin xeyrinə olan məsələdir. Beynəlxalq missiya çayda tədqiqat apararkən bir daha da aydın olacaq ki, çay Ermənistan ərazisinə daxil olduqdan sonra nə qədər çirklənməyə məruz qalır. Bu işi beynəlxalq missiya ilə bizim AMEA-nın mütəxəssisləri birgə həyata keçirərsə, nəticələr yenidən təsdiqlənəcək. Eyni zamanda, çayın mikroflora və mikrofaunasını, kimyəvi tərkibini, mikrobiologiyasını müqayisəli şəkildə çıxarmaq olar. Bütün bunlar üzə çıxsa bizim alimlər bu barədə elmi konfransalarda məruzələr edə və dünya alimlərinin də diqqətini bu işə cəlb edə bilərlər. Bütövlükdə isə, bütün bu faktlar sənədləşdirilib beynəlxalq məhkəməyə təqdim edildikdən sonra bu cinayətləri törədən Ermənistan da, onun oyununa düşən şirkətlər də öz cəzalarını almalıdır. Ermənistan təkcə Oxçuçayı deyil, bizim başqa çaylarımızı da zəhərləyiblər, orada ekoloji terror törədiblər, çaylarımıza ölçüyəgəlməz dərəcədə zəhərli tullantılar atıblar. Hətta partlayıcı minalar da çaylarımıza axıdıblar ki, nəticədə bizim uşaqlarımız həlak olmuşdular. Ermənistanın çaylarımızda törətdiyi ekoloji terror yalnız o çayın flora və faunasına zərər vurmur, həm də o çayın ətrafındakı aləmə ziyan vurur”-deyə S.Qarayev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
