Ötən ilin noyabrında Qarabağda hərbi əməliyyatların tam dayandırılmasına dair Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderləri arasında əldə edilmiş razılaşmanın başlıca nəticəsi münaqişə zonasında situasiyanın stabilləşməsidir. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov keçirdiyi mətbuat konfransında belə deyib:
“2020-ci il noyabrın 9-dan keçən az qala bir ilin başlıca nəticəsi ondan ibarətdir ki, stabillik təmin olunub, qorunub saxlanılır və Rusiya sülhməramlı kontingenti buna imkan yaradır, hansısa zorakı hərəkətləri biz hazırda müşahidə etmirik. İlkin mərhələdə olan xırda insidentlər tezliklə həll olundu. Bir daha qeyd edirəm: indi orada situasiya stabildir, hərçənd, əlbəttə, problemlər də az deyil”.
Rusiya xarici işlər naziri onu da qeyd edib ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri Nyu-Yorkda Bakı və İrəvanla “Dağlıq Qarabağ regionuna işçi səfərlərin bərpa edilməsinə dair” razılıq əldə ediblər: ”Sözün əsl mənasında bu günlərdə Rusiya, ABŞ və Fransadan olan üç həmsədr Nyu-Yorkda Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri ilə görüşdülər. Onlar, mənim başa düşdüyüm qədər, regiona Azərbaycan, Ermənistan nümayəndələri ilə yerində görüşmək üçün səfərlərini bərpa etməyi razılaşdırıblar, o cümlədən Stepanakertdə (Xankəndi-red.) görüşlər planlaşdırılıb”.
Çox təzadlı məsələ yaranır. Azərbaycan Prezidenti deyir ki, Dağlıq Qarabağ adlı ərazi bölgüsü yoxdur, ancaq Lavrov Dağlıq Qarabağdan danışır. Biz deyirik ki, Minsk Qrupu adlı ölü təsisatı yenidən diriltmək mənasızdır, Lavrov həmsədrlərin regiona səfərindən danışır. Bütün bunları necə anlamaq olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ATƏT-in Minsk Qrupu bütün istiqamətlər üzrə işlək format deyil: “Fərqli qütblərdə yerləşən, xarici siyasətləri bir- birinə təzadlı isitqamət təşkil edən dövlətlərin prosesləri öz maraqları çərçivəsində interpretasiyası, tənzimləmə və nəzarət istəyi hər hansı bir həll yolu tapılmasını müşkül edir. Bu, təxminən, bir məşhur təmsildəki kimi, qu quşu, durna balığı, bir də xərçəngin arabanı yerindən tərpətməsi istəyinə oxşayır. ATƏT-in Minsk Qrupu 30 ilə yaxın bir dövr ərzində öz fəaliyyətsizliyi ilə faktiki nizamlama prosesini dondurdu. Real təkliflər və təsiredici mexanizm ortaya qoymadığı səbəbindən özü-özünü proseslərdən kənarlaşdırdı. İndi onu prosesə cəlb etmək təşəbbüsləri, əlbəttə, nəticəsiz bir təşəbbüsdür. Çünki yenə də fərqli maraqlara görə istənilən məsələnin həllini fərqli istiqamətlərə çəkməklə mümkünsüz edəcəklər.
ATƏT-in Minsk Qrupu formatında arabanı müxtəlif tərəflərə çəkən qu quşu, durna balığı və xərçəngdən kənarda Lavrov da var.
Biz daha öncələr Rusiyada etnik erməni şəbəkəsinin xaç atası olan Lavrov və onun Rusiya dövlətinin imkanları hesabına erməni maraqlarını təşviq etməsi haqqında dəfələrlə danışmışıq. Onun fəaliyyətinin əsasını Rusiya dövlətinin marağından fərqli və sırf ümumerməni marağına xidmət təşkil edir. Odur ki, biz ondan 44 günlük vətən müharibəsi və sonra həmişə Ermənistan rəsmi tezislərini belə keçən canfəşanlıq müşahidə edirik.
ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin rəsmilərindən status haqqında danışan ilk şəxs də məhz Lavrovdur. Lavrovun səsləndirdiyi sabitliyin Rusiya sülhməramlıları tərəfindən qorunması, buna görə də zorakılıq hərəkətləri müşahidə edilməməsi haqqında fikirlərinə ən dolğun cavabı Prezident İlham Əliyev “Anadolu” Agentliyinə müsahibəsi zamanı verib. Ölkə başçısı deyib ki, “sülhməramlıların bölgəyə yerləşməsi ilə ermənilər razılaşmalara əməl etməyi dayandırdı”. 44 günlük Vətən müharibəsi və sonrakı dövrdə Prezident İlham Əliyev Qarabağın statusu, adı və gələcək gedişatı ilə bağlı istiqaməti müəyyənlədirib. Lavrovun “Nyu-Yorkda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri Qarabağ regionuna işgüzar səfərlərin bərpasını razılaşdırıb” fikirlərində artıq Xankəndinı Stepanakert adlandırması da diqqət çəkir. Bu onun məramından xəbər verir. Ancaq bundan narahat olmağa dəyməz. Çünki Azərbaycan həmin təsisatı ölüyə bənzədibsə, heç bir səylə onu dirildə bilməyəcəklər. Əvvəlki qaydada yenə turist kimi gəlib, gəzib geri qayıdacaqlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
