“...Bir də siz də yaxşı bilirsiniz ki, Ermənistan konstitusiyasında Türkiyəyə qarşı torpaq iddiası var, ondan əl çəkməlidir. Öz konstitusiyasını yenidən işləyib qəbul etməlidir. Ermənistan kimi gücsüz və bu gün tamamilə darmadağın edilmiş ölkə Türkiyə kimi nəhəng ölkəyə qarşı necə torpaq iddiasında ola bilər? Bu, psixi xəstəliyə bənzəyən bir şeydir. Ona görə, Türkiyəyə və Azərbaycana qarşı iddialardan əl çəkməlidirlər...” Bunu Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Anadolu Agentliyinə müsahibə zamanı deyib.
Azərbaycan Prezidenti haqlı olaraq Ermənistanın konstitusiyasında yer alan separatçı, işğalçı maddələri ifşa edib bütün dünyaya göstərdi, beynəlxalq aləmə göstərdi ki, Ermənistanın konstitusiyası hansı vəziyyətdədir.
Qeyd edək ki, ümumiyyətlə, Ermənistanın konstitusiyasinda təkcə Türkiyəyə və Azərbaycana qarşı deyil, butun qonşu dövlətlərə qarşı əsassız ərazi, torpaq iddialari var və hətta bu, hərbi doktrinalarinda da əks olunub.
“...Çox təəssüflər olsun ki, indiyə qədər Azərbaycandan və Türkiyədən başqa heç bir dövlət rəsmi olaraq Ermənistanı bu əsassız ərazi iddialarından və separatçılıqdan əl çəkməyə çağırmayıb”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, siyasi şərhçi Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Prezident İlham Əliyev bu faktları gündəmə gətirməklə dünya dövlətlərinə, dünya birliyinə, beynəlxalq təşkilatlara, eləcə də Ermənistanı dəstəkləyən məlum ölkələrə Ermənistanın konstitusiyasının mahiyyətini açıb göstərib. Heç şübhəsiz, həmin dövlətlərin, təşkilatların da qarşısında Ermənistanı konstitutsiyasında dəyişiklik etməyə vadar etmək durduğunu deyən F.Ələkbərlinin sözlərinə görə, Ermənistanın konstitusiyası və hərbi doktrinası nəinki bölgə, bütövlükdə dünya üçün təhlükəlidir. “Bilirik ki, Ermənistan adlı dövlət yarandığı gündən bugünə qədər əsassız ərazi iddiaları irəli sürüb. Yəni 1918-ci ildə ki Azərbaycan ərazisində Ermənistan adlı dövlətin yaradıldığı elan edildi, iddialarını da həmin gündən irəli sürməyə başladılar. Halbuki, ermənilər söz vermişdilər ki, Azərbaycan Cumhuriyyətinin onlara dövlət yaratmaq üçün verdiyi 9 min kvadrat kilometrlik ərazi ilə razılaşacaqlar və ümumiyyətlə, heç bir ərazi iddiası ilə çıxış etməyəcəklər. Amma ermənilər Azərbaycan ərazisində öz dövlətlərini elan etdikdən sonra verdikləri vədi çox tez unutdular, Azərbaycana, Gürcüstana və Osmanlı dövlətinə qarşı bu cür əsassız torpaq iddiaları irəli sürməyə başladılar. Yəni Ermənistanın 1918-ci ildə yaranandan bugünə qədər bu cür cəfəng iddiaları var. Amma çox təəssüflər olsun ki, indiyə qədər Azərbaycandan və Türkiyədən başqa heç bir dövlət rəsmi olaraq Ermənistanı bu əsassız ərazi iddialarından və separatçılıqdan əl çəkməyə çağırmayıb”.
F.Ələkbərli xatırlatdı ki, əslində 1918-ci ildə Osmanlı dövləti və Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti tərəfindən ermənilərin qarşısına şərt qoyulmuşdu, bu şərtə əsasən Ermənistan bir dövlət olaraq yaradıldığı, elan edildiyi 9 min kvadrat kilometrdən kənara çıxmamalı idi. Hətta hayların Qarabağa və Naxçıvana ərazi iddialarının da həmin dövrdə əsassız olaraq ortaya sürüldüyü və Cumhuriyyət tərəfindən kəskin qarşılandığını qeyd edən F.Ələkbərlinin sözlərinə görə, Ermənistan, hətta zaman-zaman Rusiya ərazisinə də iddialar irəli sürüb: “Gizlin deyil ki, Ermənistan Rusiyaya qarşı da ərazi iddialarını hər zaman açıq şəkildə büruzə verib. Krasnodar bölgəsinə ermənilər həmişə iddialı olublar. Sovet dövründə Ermənistan rəsmi Moskvanın icazəsi və dəstəyi ilə əsas iddianı Türkiyə və Azərbaycan ərazilərinə qarşı irəli sürürdü. Mikoyan və başqaları bu işdə “ilhamverici” rol oynayırdılar. Tarixə baxsaq görərik ki, Sovet dövründə ərazi iddiaları ən çox Azərbaycana və Türkiyəyə yönəlib. Müəyyən zamanlarda, xüsusən də İkinci Dünya müharibəsindən sonra Qarabağa sahib olmaq üçün Ermənistan rəsmi Moskvanın razılığı ilə kiçik “irəliləyişlər də əldə etmişdi”. Lakin o zaman Azərbaycan SSR-ə rəhbərlik edən Mircəfər Bağırovun və başqa səlahiyyətli şəxslərin, xüsusilə Dərbənd, Zəngəzur məsələləri ilə bağlı əks arqumentlər irəli sürməsi nəticəsində rəsmi Kreml bir növ bu məsələni bağladı. Ancaq SSRİ-nin dağılması ərəfəsində məsələ yenidən alovlandırıldı, Azərbaycan və Türkiyə ərazilərinə qarşı ərazi iddiaları daha da gücləndi. 1991-ci ildə ortaya atılan Ermənistan dövləti əvvəlkilərin məkrli, separatçı siyasətini davam etdirdi, hətta əsassız ərazi iddialarını konstitusiyaya saldılar. Bununla yanaşı Türkiyənin, Gürcüstanın və başqa ölkələrin ərazi bütövlüyünü təhdid edən bəyanatlar verdilər, Azərbaycanın isə ərazisini necə işğal etdikləri məlumdur. Biz bunun ağrı-acısını çəkmişik”.
F.Ələkbərlinin fikrincə, dünya birliyi, xüsusən də Ermənistana havadarlıq edən dövlətlər Azərbaycan Prezidentinin mesajından nəticə çıxarmalıdırlar. Tarixçinin sözlərinə görə, Ermənistanın konstitusiyası və hərbi doktrinası separatizm, işğalçılıq kimi məkrli siyasət üstə qurulub, o konstitusiya da, hərbi doktrina da dəyişilməlidir. “Ermənistanın konstitusiyasında və hərbi doktrinasında Azərbaycana, Türkiyəyə, Gürcüstana qarşı ərazi iddialarının əks olunması olduqca dəhşətli faktdır. Dünya birliyi, dünya dövlətləri Ermənistana təzyiq göstərməlidir ki, konstitusiyasından və hərbi doktrinasından əsassız ərazi iddiaları ilə bağlı maddələri çıxarsın. Ermənistan işğalçılıq, separatçılıq və terrorçuluq yolunu tutduğunu öz konstitusiyası ilə təsdiqləyir, bu isə həm bölgə, həm də dünyanın özü üçün bir təhdiddir”
F.Ələkbərli hesab edir ki, Ermənistan əsassız ərazi iddialarını və revanşizmi davam etdirsə, Türkiyə və Azərbaycanla, hətta Gürcüstanla münasibətlərini normal məcraya salması mümkün olmayacaq. Onun sözlərinə görə, bu məsələyə mövcud Ermənistan hökuməti son verməlidir. “Ermənistan bilməlidir ki, mövcud ərazisi ilə kifayətlənməlidir. Əgər bundan artığına iddia edəcəklərsə, Ermənistanın heç bir gələcəyi yoxdur. Paşinyan höküməti düşünməli və öz konstitusiyasından, eləcə də hərbi doktrinasından işğalçılıq siyasətini, ərazi iddialarını birdəfəlik çıxarmalıdır. Bu aradan qaldırılmadan bölgədə sülh və əminamanlığın olması mümkün olmayacaq. Cənab Prezidentin öz müsahibəsində bu məsələni vurğulaması təsadüfi deyil. Ermənistana bir daha o fikir ifadə olunur ki, siz konstitusiyanıza, hərbi doktrinanıza yenidən baxmalısınız, işğalçılqdan, başqa ölkələrin ərazi bütövlüyünü təhdid edən siyasətdən əl çəkməlisiniz. Əks təqdirdə bu kimi məsələlər bumeranq kimi Ermənistanın özünün üzünə qayıdacaq. Ermənistan unutmamalıdır ki, Azərbaycan ərazilərində bərqərar olub. Cənab Prezidentin bu məsələyə xüsusi toxunması həm Ermənistana, həm də onu dəstəkləyən ölkələrə bir xəbərdarlıq mesajıdır. Fikrimcə, Prezidentin aktuallaşdırdığı bu məsələ ilə bağlı dünya birliyi real addımlar atmalı, Ermənistanın konstitusiyasında və hərbi doktrinasında ərazi iddiaları ilə bağlı maddələrin dəyişdirilməsinə nail olmalıdır. Əks halda bu, Ermənistanın özü üçün böyük problemə çeviriləcək”-deyə F.Ələkbərli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
