“Mənim bəyanatlarımda heç vaxt ərazi iddialarının əlamətlərini tapa bilməzsiniz. Mənim nəzərdə tutduğum tarixi həqiqətdir. Bu bir tarixi faktdır ki, 1920-ci ildə sovet hakimiyyəti Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Zəngəzuru qopararaq onun Ermənistana birləşdirilməsi ilə bağlı qərar qəbul edib və bu qərar icra olunub. Bu hadisə 1920-ci ildə baş verib - 101 il bundan əvvəl”. Bunu Prezident İlham Əliyev “France-24” televiziya kanalına müsahibəsində bildirib.
Dövlət başçısı indiki Ermənistanın tarixi Azərbaycan ərazilərində yaradılmasına da diqqət çəkib və bu fonda ermənilərin ölkəmizə qarşı ərazi iddialarının yolverilməz olduğunu deyib: “Tarixi torpaqlarımız haqqında danışarkən mən ərazi iddialarından bəhs etmirdim. Siz mənim heç bir çıxışımda buna rast gələ bilməzsiniz. Bununla yanaşı, hər bir ölkə kimi, biz də tariximizi bilməli, gənc nəsil qədim tariximizi bilməli, keçmişdə hansı ərazilərdə yaşadığımızdan xəbərdar olmalı və oralara necə qayıtmalı olduğunu bilməlidir. Əminəm ki, biz oralara qayıdacağıq. Mən artıq bunu demişdim ki, biz ora tanklarla deyil, piyada, avtomaşın və təyyarələrlə gedəcəyik. Vəziyyət normallaşandan sonra sülh müqaviləsinə nail olunacaqsa, niyə də biz geri qayıtmayaq? Bu bizim legitim hüququmuzdur”. Bundan başqa, Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları var: “Onlar hələ də iddia edirlər ki, “Dağlıq Qarabağ” bizə məxsus deyil. Onlar hələ də iddia edirlər ki, o ya Ermənistana məxsusdur, ya da ki, “müstəqil” bir qurumdur. Azərbaycanın siyasi və coğrafi xəritəsində “Dağlıq Qarabağ” adlı ərazi vahidi yoxdur. Belə bir qurum mövcud deyil. Beləliklə, Ermənistan ilk növbədə Azərbaycana qarşı istənilən ərazi iddiasını geri götürməli və özünü yaxşı aparmalıdır. Biz isə adekvat münasibət göstərəcəyik”.
Azərbaycan Prezidentinin bu fikirləri artıq Ermənitanda ciddi narahatlıq yaradıb. Erməni politoloq Armine Adibekyanın açıqlamaları da bunu təsdiq edir: “Azərbaycanlılar öz proqramlarını minimum həyata keçirdilər. Yəni Qarabağı azad etdilər. İndi isə onların qarşısında maksimum proqramı həyata keçirmək durur”. O bildirib ki, indi Azərbaycanın qarşısında dayanan maksimum məsələ Zəngəzuru, Basarkeçəri, İrəvanı, Qarakilsəni və digər əraziləri azad etməkdir: “Hazırda Azərbaycanda növbəti nəsli buna hazırlayırlar. Çünki bilirlər ki, xoşulqla heç kim bu əraziləri onlara qaytarmayacaq. Əgər onlar Qarabağı azad ediblərsə, onda niyə sadaladığım torpaqları da geri qaytarmasınlar”. Ermənistanın “1in.am” nəşrində dərc olunan məqalədə isə qeyd olunur ki, Azərbaycanın tələblərini yerinə yetirməklə və sülh qarşılığında tələb olunan qiyməti ödəməklə sülhə getmək intihara getmək deməkdir: “Lakin əksi o demək deyil ki, müharibə mühitinə də ritorika yaratmaq yolu ilə getmək lazımdır. Buna görə də Bakının gözləntisini doğrultmaq lazım deyil, olmaz, çünki yeni gərginlik eskalasiyası Ermənistan üçün təkcə hərbi-siyasi yox, həmçinin mənəvi-psixoloji risqlər gətirəcək. Bu günlərdə Rusiyanın RBK xəbər agentliyi bir xəritə yayımladı, daha sonra sildi. Xəritəyə əsasən, əslində Ermənistan hakimiyyəti demarkasiya və delimitasiya haqqında yeni razılaşma imzalamağa hazırlaşır, bununla erməni tərəfi birtərəfli ərazi güzəştlərinə gedir. Xüsusən, bu xəritəyə görə, erməni tərəfi Ağdərə, Xocalı, Xocavənd rayonlarını Azərbaycana verir. Azərbaycan bununla Qarabağı tam nəzarətə götürəcək. Sonra istəsə, Ermənistanda istədiyi əraziləri də alacaq. Bunun üçün tarixi əsaslarının olduğunu Bakı indi daha çox bəyan edir”.
Xarici siyasət, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində rus ekspert Qriqori Trofimçuk isə bildirir ki, Ermənistan üçün çıxış yolu Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmaqdır. Bunun əksi ermənilər üçün yeni faciə ola bilər: “44 günlük müharibəni xatırlayaraq, ilk növbədə onun "44 gün" qalmasını arzu etmək vacibdir. İndi əsas məsələ bu rəqəmin artmamasını təmin etməkdir”. Onun sözlərinə görə, regionda sabitliyin bərqərar olunması üçün noyabrın 10-da Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanan üçtərəfli bəyanata praktikada riayət edilməsi təmin olunmalıdır. Əks təqdirdə daha acınacaqlı müharibə ola bilər. Ermənistan tərəfi bunu unutmamalıdır: “Hazırda müharibənin başa çatdığını dəfələrlə vurğulayan Bakının rəsmi mövqeyini yalnız alqışlamaq olar. Lakin belə bir sülhün əlavə təminatı üçün daha bir sənəd - Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması vacibdir. İstənilən halda, 27 sentyabr və 10 noyabr 2020-ci il günləri artıq tarixə çevrilib və Cənubi Qafqazın daşlarında əbədi həkk olunub. Azərbaycan müsbət mövqedədir, Rusiya təminatlara nəzarət etmək əzmindədir, Ermənistan hətta Türkiyə ilə də danışmağa hazırdır”. Bunlar fonunda Ermənistan bilməlidir ki, ölkəmizin ərazi bütövlüyünü tanımırsa, Azərbaycan öz tarixi torpaqları üçün ermənilərə iddia qaldıra bilər. İrəvan qəbul etməlidir ki, müharibə artıq sona çatıb və Ermənistan sərhədlərin demarkasiya, delimitasiya olunmasına önəm verməlidir. Ermənilərin yeganə çıxış yolu Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaqdır.
Tahir TAĞIYEV
