Prezident İlham Əliyev “Anadolu” Agentliyinə müsahibəsi zamanı bildirib ki, Qarabağda yaşayan ermənilər bizim televiziyaları izləyir, radioları dinləyir, orada gedən işləri görürlər:
“Artıq bir neçə dəfə erməni xalqından olan şəxslərin Şuşadakı hərbi mövqelərimizə gələrək onların da bu işlərə cəlb edilməsini xahiş etmələri təsadüfi deyil. Onlar da orada işsiz qalıb. İşsizlik, səfalət və ümidsiz bir vəziyyətdədirlər. Biz buna müsbət yanaşırıq. Ancaq bunun qanuni tərəfi tam olmalıdır. Biz orada yaşayan erməniləri öz vətəndaşımız kimi qəbul edirik. Onlar Azərbaycan torpağında yaşayırlar. Qarabağ hər zaman Azərbaycan torpağı olub. Sovet dövründə, əvvəlki dövrdə də, işğal dövründə də bu belə idi. Biz onları Azərbaycan vətəndaşı kimi görürük, sadəcə onlar bunu qəbul etməlidirlər. Onlar bu erməni təbliğatından qurtulmalıdılar. Onlar öz gələcəklərini, uşaqlarının gələcəyini təmin etməlidilər. Biz onların da işlərə cəlbini təmin etməyə hazırıq. Niyə də etməyək? Biz gələcəyə strateji cəhətdən sülh prizmasından baxırıq. Çünki mən bir daha müharibə olmasını istəmirəm. Əgər Ermənistanda bizə qarşı hər hansı bir təhdid yarandığını görsək, o təhdidi məhv etməliyik. Bu bizim qanuni haqqımızdır. Ancaq belə bir təhdid olmasa, bizim başqa bir düşüncəmiz yoxdur. Qarabağda yaşayan 25 min erməni də tikinti, yenidənqurma işlərində yer ala bilər. Eyni zamanda gələcəkdə yaşadığı yerlərdə, kəndlərdə onlar üçün də imkanlar yaradarıq. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla bağlı planlarımız göz qabağındadır. Ağdam şəhərinin baş planı təsdiqləndi. Yaxın gələcəkdə Cəbrayıl və Füzuli şəhərlərinin də baş planları təsdiqlənəcək. Bu, bizim gücümüzü göstərir və biz ermənilərin Qarabağda yaşadığı kəndlərdə də bunu edə bilərik. Mən qələbədən sonra bölgələrə dəfələrlə səfərlər etdim. Orada ermənilərin yaşadığı kəndlərdə qarşılaşdığım mənzərə məni heyrətə gətirdi. İnsana yaraşmayan bir vəziyyətdir. Evlərin 95 faizi yararsızdır. Yəni orada heç kim yaşamaz. Onlar sökülməlidir. Bu cür rəzil vəziyyətdə 30 il yaşayan cəmiyyət xoş gün görmək istəyir. İşıq isə yalnız Azərbaycandan gələcək. Onlar üçün də bunun asan olmadığını anlamaq lazımdır. Burada psixoloji vəziyyət də nəzərə alınmalıdır. Lakin biz xoş niyyət nümayiş etdiririk və onların xoşbəxt və rifah içində bir gələcəyinin ancaq Azərbaycan dövlətinə bağlı olduğunu anlayacaqlarına ümid edirəm”.
Göründüyü kimi, ölkə başçısı Qarabağda yaşayan 25 min erməniyə hər cür şəraitin yaradılmasını, hətta onların işlə təmin edilməsinin mümkünlüyünü də vurğulayıb. Bu prosesin reallaşması üçün ermənilər hansı addımları atmalıdır?
Beynəlxalq idarəetmə üzrə ekspert, iqtisadçı Asif Məhərrəmov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycanın Xankəndi şəhərində yaşayan bir qrup erməni əhali iş üçün Şuşadakı Azərbaycan hərbçilərinə müraciət etmişdi: “Həmin kadrların əks edildiyi videoda ermənilərin Rusiya sülhməramlı hərbçilərinin iştirakı ilə Şuşanın giriş postuna yaxınlaşaraq, Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməyə hazır olduqlarını bildirdikləri nümayiş olunurdu. Daha sonra ermənilər Azərbaycan dövlətindən iş istəyirdilər. Onlar bildiriblər ki, çox bərbad vəziyyətdə yaşayırlar. Xankəndidə iş, çörək yoxdur, ac qalıblar. Azərbaycan dövlətindən xahiş edirdilər ki, onları vətəndaşlığına qəbul edib iş versin. Bu prosesin reallaşması mümkündür. Ancaq həmin ermənilər müəyyən hüquqi mexanizmləri həyata keçirməlidirlər. Əvvəlcə onların kimliyi dəqiq araşdırılmalıdır. Əgər 1992-ci il yanvarın 1-dən əvvəl Azərbaycan ərazisində yaşayıblarsa və ya həmin adamların övladlarıdırsa, onların müraciətinə baxmaq olar. Təklif etmək olar ki, ən yaxın ASAN Mərkəzə gedib, vətəndaşlıqlarını təsdiq etdirsinlər. Şəxsiyyət vəsiqələrini alandan sonra onların məşğulluq məsələsi nəzərdən keçirilə bilər. Qarabağın bütün ərazisi hüquqi baxımdan bizim yurisdiksiyadadır, faktiki baxımdan isə kiçik bir hissəsi nəzarətimizdən kənardı. Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edəndən sonra bu məsələ pilləli həllini tapa bilər. Kənardan ora gələn ermənilərin vətəndaşlığı məsələsinə fərqli baxılmalıdır. Ya vətəndaşlıq verilə bilər, ya da imtina olunar. Azərbaycanda vətəndaşlıq həm də qan hüququ ilə keçir. Valideynlərindən biri 1992-ci ilin yanvar ayına kimi Azərbaycan vətəndaşı olubsa, ona verilə bilər. Əgər onlardan hansılarsa bu proseduru keçməyə hazırdırsa, bəzəilərini nəzarətimiz altında olan quruculuq işlərinə cəlb edə bilərik. Onların başqa seçimi də yoxdur. Ya ordan köçüb getməlidirlər, ya da bizim vətəndaşlığı qəbul etməlidirlər. Prezidentimiz də deyir ki, Qarabağda yaşayan ermənilərin bizimlə inteqrasiyasında maraqlıyıq. Yaxşı olardı ki, Qarabağdakı ermənilər bu çağırışdan düzgün nəticə çıxarıb, separatçıların girovluğundan azad olunma yolunu tutsunlar. Öz legitim haqları uğrunda mübarizə aparsınlar. Belə fürsəti onlar dünyanın heç bir yerində qazana bilməzlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
