Prezident İlham Əliyev “Anadolu” Agentliyinə müsahibəsində Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşmək istəməsi barədə suala cavabında bildirib ki, müharibədən əvvəl və sonra Ermənistan rəsmiləri tərəfindən çoxlu sayda təzadlı, yanlış və yalan bəyanatlar olub:
“Biz saatlarla belə nümunələr göstərə bilərik. Biz şəhərləri, kəndləri azad edərkən onlar bizim şəhərlərimizi yenidən işğal etdiklərini bildirirdilər. Biz azad edilən şəhərlərimizdə bayrağımızı yüksəltdikdə onlar bunu inkar edirdilər. Yəni ağa qara, qaraya ağ demək onların xarakteridir. Ona görə də, açığı, onlar hər hansı açıqlama verəndə biz bunu ciddiyə almırıq”.
Prezident bildirib ki, analiz etmək, dəqiqləşdirmək lazımdır: “Söhbət bir yalanın, gerçəkləşməyən arzuların, xəyalların və təxribatın sintezindən gedir. Bugünkü Ermənistan budur. Biz deyəndə ki, Ermənistan uğursuz dövlətdir, beynəlxalq aləmdə bunun adı da var - "failed state", bunu demək istəyirdik. Hər dövlətin dövlətçilik simvollarından biri də məsuliyyətli davranmaqdır, lakin Ermənistanın timsalında bunu görmürük. Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasına gəlincə, əlbəttə, biz bütün bölgədə sülh olmasını istəyirik. Hörmətli Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təklif etdiyi 3+3 platformasının bunun ən gözəl yolu olacağını düşünürəm. Lakin Ermənistan hələlik bunu qəbul etmir. İndi Türkiyə Prezidenti də bildirir ki, Ermənistana şans verilir. Bu təşəbbüsü Azərbaycan, Rusiya, İran dəstəklədi, Ermənistan isə buna qarşı çıxır. Buna qarşı çıxan Ermənistan indi Türkiyə ilə münasibətlərini normalaşdırmaq istədiyini bəyan edir. Əgər normallaşdırmaq istəyirsənsə, ilk olaraq bu təklifə müsbət cavab ver. Əks təqdirdə, burada yenə ziddiyyət yaranır, anlaşılmazlıq ortaya çıxır. Əlbəttə, əgər nə zamansa Ermənistan tərəfindən səslənən rəsmi açıqlamalar gerçək siyasətlə uzlaşarsa, o zaman analiz etmək daha asan olacaq. Siz də bilirsiniz ki, Ermənistan Konstitusiyasında Türkiyəyə qarşı torpaq iddiası var. Bundan vaz keçməlidirlər. Öncə konstitusiyalarını yenidən hazırlayıb qəbul etməlidirlər. Ermənistan kimi gücsüz və tamamilə darmadağın edilmiş ölkə Türkiyə kimi böyük ölkəyə qarşı necə torpaq iddiası irəli sürə bilər? Bu, psixoloji xəstəliyə bənzəyən bir şeydir, bundan vaz keçməlidirlər”.
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın Azərbaycana qarşı da ərazi iddialarından vaz keçməli olduğunu vurğulayıb: “Azərbaycanla münasibətlərini normallaşdırmalıdırlar. Türkiyənin hər zaman bölgədə sülh və genişmiqyaslı əməkdaşlığa tərəfdar olduğuna əminəm. Bu gün də belədir. Türkiyədən çox müsbət siqnallar gəlir. Amma Ermənistanda bunun doğru dəyərləndirilməsi lazımdır. Təəssüf ki, savaşdan, İkinci Qarabağ savaşından öncəki 2 illik dövrdə Azərbaycan tərəfindən verilən müsbət siqnallar orada yanlış anlaşıldı, gücsüzlük, zəiflik olaraq qəbul edildi. Əslində isə biz qan tökmək istəmirdik. Biz gücümüzü bilirdik və problemi güc yolu ilə həll edə biləcəyimizi bilirdik. Ermənistan isə buna inanmırdı. İndi də gec deyil. Yeni yaranan reallığı düzgün qavrasın, bu reallığa görə addımlar atsın, xəritəyə baxaraq öz yerini orada tapsın, əgər tapa bilərlərsə, bir nöqtədirlər və buna uyğun addımlar atsın. Bu halda bölgədə genişmiqyaslı əməkdaşlıq mümkün ola bilər. Öz təcrübəmə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, onların bir çox addımları irrasional addımlardır. Yəni gerçəklikdən uzaq, hər hansı bir mifologiyaya, xəyallara və gerçəkləşməyən arzulara əsaslanan bir yanaşmadır. Bunu da siyasət aləmində doğru analiz etmək çox çətindir. Hər halda, tibbi baxımdan analiz edilərsə, daha doğru olar”.
Maraqlıdır ki, Paşinyanın Ərdoğanla görüşmək təklifinə Türkiyə prezidenti Azərbaycanla bağlı öhdəliklərin Ermənistan tərəfindən yerinə yetirilməsindən sonra bunun mümkün ola biləcəyini deyib. Azərbaycan Prezidenti isə Türkiyə ilə bağlı problemi qaldırıb və Ermənistanı konstitusiyasına düzəliş etməyə çağırıb. Bu bir daha sübut edir ki, hər iki ölkə rəhbəri bir-birinin problemini qaldırmaq, ifadə etmək kimi yaxınlığa malikdirlər. Hətta bəzi platformalarda Türkiyə iştirak etməyəndə İlham Əliyev qardaş ölkənin əvəzindən ittihamlara cavab verib. Bütün bunlar nəyin göstəricisi sayıla bilər?
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Paşinyan bəyanat verir, ancaq real addım atmır: “Prezident doğru olaraq qeyd etdi ki, indiyə qədər belə təklifləri çox eşitmişik. Ermənistan çıxılmaz vəziyyətdədir. Yaranmış yeni reallıqlar fonunda onun özünü inkişaf etdirmək şansı yaranıb. Bunun üçün müəyyən addımlar atılmalıdır. Əvvəlcə sərhədlərimizin dəqiqləşməsinə mane olunmamalıdır. Sonra Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb, sülh müqaviləsini imzalamalıdır. Bunları etmirlər. Onlar istəyir ki, həm bütün qonşularına qarşı ərazi iddialarından vaz keçməsinlər, həm də həmin ölkələrlə iqtisadi əlaqələr qursunlar. Tamamilə rəzil günə düşmüş bir ölkə yenə də öz sərsəm ambisiyalarından vaz keçmir. Ərdoğan onların Türkiyə ilə əlaqələr qurmaq istəyinə “gedin dəhlizi açın” kimi cavab verdi. Prezident Əliyev isə ermənilərə təklif etdi ki, konstitusiyalarını dəyişsinlər. Çünki həmin sənəddə Türkiyəyə qarşı açıq ərazi iddiaları var. İki qardaş ölkə prezidentlərinin bir-birinin problemlərini ifadə etməsi qarşılıqlı etibardan, güvəndən irəli gəlir. Bəli, biz dəfələrlə şahidi olmuşuq ki, İlham Əliyev “Türkiyə burada yoxdur, mən varam” prinsipi ilə addım atıb. Qardaş ölkəyə yönələn ittihamlara cavab verib. Bütün bunlar sübut edir ki, bu iki ölkənin dostları və düşmənləri eynidir. Ermənistan və onun havadarları bundan ciddi nəticə çıxarmalıdır. Bilməlidirlər ki, regiondakı yeni reallıqları bu iki ölkə birgə yaradıb. Bizim iştirakımız olmadan heç bir layihə bu coğrafiyada reallaşa bilməz. Ermənistan nələrinsə üstündən atlanıb irəli düşmək istəyir. Ancaq bilməlidir ki, bütün bu proseslər addım-addım və ardıcıl olmalıdır. Bəli, Ermənistan əvvəlcə ana qanununu dəyişməlidir və Türkiyəyə olan ərazi iddialarından əl çəkməlidir. Bunun ardınca isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalıdır. Biz bu iddiaları özündə saxlayan Ermənistanı gücləndirib, sonra yenə özümüzə qarşı qaldırmaq istəmirik”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
