“İranın sərhədlərimiz yaxınlığında hərbi təliminə gəlincə, bu çox təəccüblü hadisədir. Çünki 30 illik müstəqilliyimiz müddətində belə hadisələr olmamışdı. İlk olaraq söyləməliyəm ki, hər ölkə öz ərazisində istədiyi hərbi təlimi keçirə bilər. Bu onun suveren haqqıdır. Buna kimsə söz deyə bilməz. Ancaq bunu bir zaman çərçivəsində təhlil etdikdə bunun heç vaxt olmadığını görürük. Niyə məhz indi və niyə bizim sərhədlərimizdə?”. Bunu Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Anadolu agentliyinə müsahibəsində deyib.
Prezident eyni zamanda bildirib ki, bu məsələ Azərbaycan cəmiyyətini narahat edir. “Həmçinin sual olunur ki, nə üçün işğal dövründə (1993-2020-ci illərdə, Azərbaycan ərazisinin bir hissəsi işğal altında olarkən – İ.S) həmin rayonda hərbi təlim keçirilmirdi? Ermənilər Cəbrayıl, Zəngilan və Füzulidə olduğu zaman nə üçün hərbi təlim keçirilmirdi? Nə üçün biz bu torpaqları işğaldan azad etdikdən və 30 illik işğala son qoyduqdan sonra bu edilir? Bunlar qanuni suallardır”, - dövlət başçısı vurğulayıb.
İlham Əliyev əlavə edib ki, Azərbaycan bölgədə uzunmüddətli əməkdaşlığa zərbə vuracaq heç bir durumun olmamasını istəyir:“Bir daha qeyd etmək istəyirəm, Azərbaycan burada da çox məsuliyyətli və ölçülü davranır. Ümid edirəm ki, bizim qanuni addımlarımıza qarşı göstərilən emosional reaksiya müvəqqəti xarakter daşıyır”.
“İran Azərbaycan torpaqları işğal altında olduğu dövrdə müsəlman həmrəyliyi göstərib hərbi təlimlər keçmək, Ermənistana qarşı sərt mövqe tutmaq əvəzinə ermənilərlə alverə qurşanmışdı...”
Tanınmış hərbi ekspert Tərlan Eyvazov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Prezidentin ünvanladığı suallar tamamilə yerindədir və haqlıdır. İranın bizim sərhədlərdə hərbi təlim keçməsinin cəmiyyət tərəfindən normal qarşılanmadığını və çoxsaylı suallar yartdığını deyən T.Eyvazov qeyd etdi ki, xalqımız bu təlimlərin arxasında çirkin niyyətlər dayandığını hiss edir. “Prezidentin ünvanladığı suallar doğrudan da bütün xalqımızı narahat edən, düşündürən, eyni zamanda çox haqlı suallardı. İnanmıram ki, cənab Prezidentin haqlı arqumentlərinin qarşına İran hansısa bir əsaslandırma çıxara bilər, çünki görünən dağa nə bələdçi.
Bəli, xalqımız tez-tez sual verir ki, nə üçün İran müsəlman dövlət kimi ermənilərlə alveri müsəlman qardaşlığından üstün tutur? İran Azərbaycan torpaqları işğal altında olduğu dövrdə müsəlman həmrəyliyi göstərib hərbi təlimlər keçmək, Ermənistana qarşı sərt mövqe tutmaq əvəzinə ermənilərlə alverə qurşanmışdı, alver edirdi, qanunsuz yollarla Azərbaycan ərazilərinə maşınlar göndərirdi. Bilirsiz ki, İran 30 il Qarabağa yemək, yanacaq, İran xalçaları, kürü və ən müxtəlif vasitələr daşıyır və öz məhsullarını “Arsax” markası ilə dünya bazarlarına çıxarırdı. İndi bizim sərhədlərimiz bərpa edildikdən sonra haqlı olaraq İran TIR-larının qabağı kəsildi, onlara qarşı konkret şərt irəli sürülməyə başladılar. Onlar da bundan cırnamağa başladılar. Azərbaycan bu məsələni diplomatik kanallarla İranın diqqətinə çatdırsa da, bu ölkə sanki saymazlıq etdi və əməllərini davam etdirməyə başladı. Bu halda Azərbaycan da haqlı olaraq İran TIR-larına qarşı qanunlarımız çərçivəsində tədbir gördü. Bu da İranı, sözsüz ki, qıcıqlandırdı və Azərbaycana öz hərbi gücünü göstərmək üçün bizim sərhədlərdə hərbi təlimə başladı. İran öz aləmində hesab edib ki, Azərbaycana artıq diplomatik yolla yox, hərbi təsirlər göstərməklə nələrsə əldə edə bilərlər, ona görə də hərbi təlimlər keçməyə başladılar, lakin heç nəyə nail ola bilmədi. Bunun da qarşılığında Azərbaycan və Türkiyə silahlı birləşmələri Naxçıvanda hərbi təlimlərə başladılar. İran o tərəfdə, Türkiyə və Azərbaycan hərbiçiləri bu tərəfdə hərbi təlimlər apararkən bilavasitə onların səviyyələri üzə çıxdı. İran tərəfi ötən əsrin 70-ci illərinin silahları ilə orada təlim keçirdisə, Azərbaycan və Türkiyə hərbi birləşmələri tam müasir texnologiyalarla təhciz olunmuş silahlarla, texnika ilə təlim keçirdilər”.
T.Eyvazovun sözlərinə görə, təbii ki, bütün bunlar kimin hansı dərəcədə müasir müharibəyə hazır olduğunu göstərdi. Ekspert qeyd etdi ki, İran istər havadan müdafiəni, istər pilotsuz uçaqları, istərsə də xüsusi təyinatlılar birləşməsini və sair bütün bunları, bu operativliyi görüb bildikdən sonra geri çəkildi: “İran bütün bunları gördükdən sonra geri çəkilməyə məcbur oldu və bəyan etdi ki, guya planlaşdırılmış hərbi təlimlər idi. Halbuki, belə deyildi. Ora gedən maşınlar da özəl şirkətlərin maşınları olub, bundan sonra belə hallar olmayacaq. Bütün bunlar Azərbaycan Prezidentinin həyata keçirdiyi siyasətin diplomatik və siyasi uğurudur. Çünki bütün bunlar düşünülmüş və öz yaxın müttəfiqləri ilə birgə hərkətin nəticəsidir, yəni istər bu Türkiyə, istərsə də Pakistan olsun.
Azərbaycan bu ölkələr arasında nisbətən kiçik olduğuna görə düşünürdülər ki, Azərbaycana hansısa təsir vasitəsilə nəyisə qəbul etdirmək olar. Amma təbii ki, göründüyü kimi, Azərbaycan öz müttəfiqlərini seçməkdə səhv etmədi və bu dostluq, bu qardaşlıq ona gətirib çıxardı ki, əvvəl Rusiya, sonra da İran bizə qarşı mənasız təzyiqlərindən əl çəkməyə məcbur oldu”.
İradə SARIYEVA
