Bu gün Azərbaycan qonşu ölkələrlə kifayət qədər yüksək münasibətlər qurub. Bu ölkələr sırasında Rusiya və Türkiyə xüsusilə seçilir. Məsələ burasındadır ki, Cənubi Qafqazda əsas geosiyasi oyunçular da məhz bu iki dövlətdir. Lakin onların regionda uğur dərəcəsi sırf Azərbaycandan asılıdır.
Hazırda Azərbaycanın hər iki ölkə ilə münasibətləri yüksək səviyyədədir. Bunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Türkiyənin “Anadolu” agentliyinə müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlərdən də görmək olar. Rusiya ilə bağlı dövlət başçısı bildirib: “Rusiya-Azərbaycan münasibətləri kifayət qədər yüksək səviyyəlidir və biz bütün məsələləri prezidentlər səviyyəsində, müdafiə nazirləri səviyyəsində, xarici işlər nazirləri səviyyəsində açıq şəkildə müzakirə edirik. Hər hansı tərəfi narahat edən məsələ olarsa, dərhal təmasa keçib həll edirik. Bu gün deyə bilərəm ki, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində hansısa məsələni təcili həll etməklə bağlı mövzu yoxdur. Çünki bu əlaqələr kifayət qədər müsbətdir”. Dövlət başçısı Türkiyə ilə əlaqələrə dair də mühüm məqamlara toxunub: “Türkiyənin Azərbaycan üçün, Azərbaycanın Türkiyə üçün nə qədər doğma və əziz ölkə olduğunu bilirsiniz. Biz son illər ərzində nə qədər böyük yol keçdik. Demək olar ki, münasibətlərimizi ən yüksək zirvəyə qədər qaldırdıq. Yəqin siz də bunu xatırlayırsınız, mən demişdim ki, dünyada belə bir əməkdaşlıq, dostluq və qardaşlıq nümunəsi yoxdur. Onu da demişdim ki, bir çox ölkələr var ki, onların da tarixi birdir, etnik kökləri birdir, dili birdir, ancaq onların arasında nə qədər ixtilaf var, nə qədər inamsızlıq var, nə qədər problem var. Yəni etnik, dini və mədəni köklər hələ o demək deyil ki, belə ölkələr qardaş ölkələr olacaq. Belə hallar çoxdur. Həm Yaxın Şərqdə, həm də postsovet məkanında. Ona görə mən hesab edirəm ki, çox güclü bir tarixi və mədəni zəmin üzərində belə gözəl bir münasibətlər sarayını tikmək bizim xüsusi xidmətimizdir. Həm cənab prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın, həm də mənim. Burada mən təvazökarlıqdan uzaq olmalıyam və bu həqiqətdir. İkinci Qarabağ müharibəsi bunu bir daha göstərdi. Türkiyə bizim yanımızda olmaqla bütün dünyaya mesaj göndərdi ki, qarışmayın, müdaxilə etməyin, Azərbaycan haqq yolundadır və əgər qarışsanız, əgər müdaxilə etsəniz, qarşınızda Türkiyəni görəcəksiniz. Bu, əlbəttə çox böyük üstünlük idi. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra münasibətlərimiz daha da yüksək pilləyə qalxdı”.
Səslənən fikirlərin təhlili maraqlı nəticələri üzə çıxarır. Belə ki, Prezident Rusiya ilə bağlı məsələlərdə Kremlə yeni müsbət siqnallar göndərdi. Xüsusən də kiçik problemlərin olmasına baxmayaraq, Qarabağdakı rus sülhməramlıların fəaliyyətindən razılıq etdi. Həmçinin dövlət başçısı Moskvanın İrəvanı yenidən silahlandırması ilə bağlı məsələni erməni təbliğatı adlandırdı və bu məsələnin yanlış təqdim olunduğunu vurğuladı. Ən əsası, Bakı ilə Moskva arasında münasibətləri kifayət qədər yüksək qiymətləndirdi. Türkiyə ilə isə hər hansı problemdən danışmağa dəyməz. Çünki belə problem ümumiyyətlə yoxdur. Dünya siyasi düzəninin indiki şəraitində hər iki ölkənin bölgədə və dünyada gedən proseslərə vahid prizmadan yanaşmaları, xüsusən ərazi bütövlüyü kimi həssas məsələlərdə bir-birinin maraqlarını müdafiə etmələri daha mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Təqdirəlayiq haldır ki, hər iki ölkənin siyasi rəhbərliyi indiki şəraitdə daha prinsipial mövqe nümayiş etdirir. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra iki qardaş ölkənin münasibətlərinin inkişaf xarakteri və dinamikası göstərir ki, yeni tarixi şəraitdə onlar daha dərin və əhatəli əlaqələr səviyyəsinə keçməkdə qətiyyətlidirlər. Bu baxımdan Azərbaycan-Türkiyə dostluğunun, qardaşlığının və birliyinin yeni təsdiqi sayılan müttəfiqlik münasibətlərinə dair Şuşa Bəyannaməsi hər iki ölkə ilə yanaşı, region və dünya üçün də son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya da regionun ən güclü dövlətlərindən biridir. Azərbaycan hər zaman Rusiya ilə əlaqələrin dostluq, qarşılıqlı anlaşma şəklində davam etməsinə çalışıb. Rusiya Azərbaycanla əlaqələrini genişləndirməklə regiondakı nüfuzunu qoruyub saxlamağa çalışır.
Bakı Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin də daim yüksək olmasında maraqlı tərəfdir. Ümumiyyətlə, tarixə nəzər saldıqda Türkiyə-Rusiya yaxınlaşmasının Azərbaycan lehinə nəticələrə gətirib çıxardığını, Azərbaycanın tərəflərdən birini seçmə məcburiyyətində qalmasının isə əks-nəticələrlə sonlandığını görə bilərik. Amma hazırda Rusiya ilə Türkiyə sürətlə bir-birinə yaxınlaşır və bu prosesə Azərbaycan da öz töhfəsini verir. Amma rus-türk qarşılıqlı münasibətləri Ermənistan tərəfindən ciddi təhlükə olaraq dəyərləndirilir.
Tahir TAĞIYEV
