“44 günlük Vətən müharibəsi tamamilə yeni Azərbaycan dövlətinin və yeni Azərbaycan millətinin qanla və torpaqla yoğrulduğu epoxal bir andır. Cənab Prezidentin qeyd etdiyi kimi, 44 günlük Vətən müharibəsi milli iradə, milli ruh və milli ləyaqətin təntənəsidir”. Belə bir açıqlama ilə Prezident Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsinin müdir müavini Səadət Yusifova çıxış edib.
Onun sözlərinə görə, ötən bir il ərzində yenilənmiş Azərbaycana daxildən və xaricdən baxış fundamental şəkildə dəyişib, ölkəmizə və xalqımıza qarşı oturuşmuş stereotiplər dağılıb, dünya tamamilə yeni bir Azərbaycanı kəşf edib: “Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev cənablarının BMT-nin 76-cı sessiyasındakı tarixi çıxışı XXI əsrin əsas paradiqmasına çevriləcək ümumbəşəri prinsip kimi ədalətə çağırışdır, hər bir azərbaycanlının düşündüyü və bütün dünyaya çatdırmaq istədiyi mesajdır. Ermənistanın münaqişə dövründə status-kvonu saxlamaq və işğalı möhkəmləndirmək, münaqişənin son 2 ili ərzində danışıqların formatını və mahiyyətini dəyişdirmək cəhdləri, ona qarşı sanksiyaların tətbiq edilməməsi və illər ərzində hökm sürən cəzasızlıq, 2020-ci ilin iyul-avqust aylarında törətdiyi təxribatlar 2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistanın Azərbaycana qarşı yeni irimiqyaslı hücumu ilə nəticələndi. Buna cavab olaraq, Azərbaycan BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsində təsbit edilmiş özünümüdafiə hüququndan istifadə edərək, hərbi-siyasi yollarla 30 illik münaqişəni həll etdi, ərazi bütövlüyünü və tarixi ədaləti bərpa etdi. Münaqişə keçmişdə qaldı”. PA rəsmisi qeyd edib ki, Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasını özü təmin etdi: “Bu, yəqin ki, BMT-nin yarandığı vaxtdan bugünə qədər dünyada ilk belə haldır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasında ikili standartlara və selektiv yanaşmaya yol verilməməsi üçün BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrası mexanizminin yaradılması üçün səylərin birləşdirilməsinə ehtiyac var. Beynəlxalq hüquq və BMT Nizamnaməsinə əsasən, Ermənistan dövlət səviyyəsində Azərbaycana qarşı hərbi təcavüz və digər ağır cinayətlərə görə məsuliyyət daşımalıdır”. Əslində, Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi cinayət əməllərinə görə Ermənistanın beynəlxalq məhkəmələrdə cavab verməsi istiqamətində ölkəmiz tərəfindən müvafiq addımlar atılır.
Məsələ burasındadır ki, Azərbaycanın ərazilərinin işğalına son qoyulması bu torpaqlarda Ermənistan tərəfindən onilliklər ərzində həyata keçirilən qeyri-qanuni fəaliyyəti geniş şəkildə üzə çıxardı. Buraya kütləvi şəkildə minaların basdırılması, Azərbaycanın tarixi, mədəni, dini irsinin məqsədli şəkildə məhv edilməsi, mənimsənilməsi, təbii ehtiyatların talan edilməsi, infrastrukturun darmadağın edilməsi və digər beynəlxalq hüquq pozuntuları daxildir. Həmçinin, Ermənistanın çoxsaylı müharibə cinayətlərinə dair dəlillər aşkar edildi. Ermənistanı beynəlxalq humanitar hüquq və insan hüquqları pozuntularına görə məsuliyyətə cəlb edilmək üçün Azərbaycan İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi və Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə müraciətlər edib. Azərbaycana vurduğu ziyana görə də Ermənistanın beynəlxalq məhkəmələrdə cavab verməsi qaçılmaz sayılır. Bundan başqa, qeyd edildiyi kimi, Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxladığı vaxt həmin yerlərə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən çoxsaylı mina döşənib, xeyli sayda partlamamış mərmi basdırılıb. Çoxsaylı tələblərə baxmayaraq, Ermənistan postmüharibə dövründə həmin ərazilərin xəritələrini ölkəmizə verməkdən imtina edir, bununla da beynəlxalq hüquqi aktların tələblərini kobud şəkildə pozur. Bu məsələ Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) payız sessiyasında qəbul edilən "Ermənistan və Azərbaycan arasındakı münaqişənin humanitar nəticələri" adlı qətnamədə də öz əksini tapıb. Qətnamədə 1991-1994-cü illərdə baş verən birinci Qarabağ müharibəsi və 2020-ci ildə 44 günlük ikinci Qarabağ müharibəsi zamanı həlak olanlar, itkin, qaçqın, məcburi köçkün düşənlər, mədəni irsə dəyən ziyanlar, minalanmış ərazilər və digər məsələlər yer alıb. Qətnamənin müzakirəsi zamanı çıxış edən AŞPA üzvləri mina xəritələrinin Azərbaycana verilməsinin bundan sonrakı insan ölümünün qarşısının alınması üçün vacib olduğunu xüsusi vurğulayıblar. Minalanmış ərazilərin xəritəsini Azərbaycana verməkdən imtina etməklə Ermənistanın ölkəmizə qarşı müharibə cinayətlərini davam etdirməsi dünya mediasında da tənqid hədəfinə çevrilib. Bununla bağlı dünya mediasında yer alan və Ermənistanın müharibə cinayətini ifşa edən materialların sayının artması da qeyd edilənlərin əyani təzahürüdür. Ukraynanın “İnformasiya müqaviməti” qrupunun hərbi və siyasi şərhçisi Aleksandr Kovalenko Ermənistanın başqa bir cinayətinə də diqqət edir. O, Vətən müharibəsinin gedişində Gəncə şəhərində ermənilərin törətdiyi dağıntılar haqda danışarkən qeyd edib: “Ermənistan tərəfi hansısa hərbi obyektlərə zərbə endirmək adı altında dinc əhaliyə qarşı cinayətlər törədib”. Onun sözlərinə görə, bu, şübhəsiz ki, cəbhədəki vəziyyətin şərtləndirmiş olduğu insanlığa qarşı cinayətdir: “Fikrimcə, buna görə cəza verilməlidir və bu məsələyə birbaşa beynəlxalq məhkəmə instansiyalarında baxılmalıdır”. İndiki halda Azərbaycana qarşı bu və digər müharibə cinayətlərini davam etdirən Ermənistan regionda qalıcı sülhün mövcudluğuna zərbə vurmaqla özünü çıxılmaz vəziyyətə salır. Çünki Azərbaycanla münasibətlərini normallaşdırmadan Ermənistanın inkişafı, ümumiyyətlə bir dövlət olaraq varlığını davam etdirməsi mümkün deyil. Bundan başqa, Ermənistan tezliklə birbaşa beynəlxalq məhkəmə instansiyalarında törətdiyi müharibə cinayətlərinə görə də cavab verməli olacaq.
Nahid SALAYEV
