Azərbaycan Qarabağda daha bir vacib missiyanı uğurla icra etməkdədir. Söhbət Qarabağda Rusiya sülməramlı qüvvələrinin nəzarət zonasında qalan erməni silahlı qüvvələrinin buradan çıxarılmasından gedir. Məlumatlara görə, bu yerlərdəki qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin mövqelərdən çıxarılmasına start verilib.
Artıq Ağdərə istiqamətində erməni tərəfinin postları boşaldılır, Rusiya sülhməramlıları tərəfindən partladılır, Azərbaycan tərəfindən isə buldozerlərlə həmin partladılmış məntəqələr doldurulur. Məlumatda bildirilir ki, erməni tərəfinin postlarının əksər hissəsi boşaldılıb. Mövqelərdə isə Rusiya sülhməramlı qüvvələri yerləşir. Prosesin davam edəcəyi bildirilir. Mərhələli şəkildə Xocavənd, Şuşa və digər istiqamətlərdə də bu iş aparılacaq. Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycanın təzyiqi artıq nəticə verməyə başlayıb. Bundan irəli gəlir ki, Ağdərə rayonu istiqamətində, konkret olaraq Suqovuşan, Şıxarx, Göyarx mövqelərindən ermənilər çıxarılır. İlk saatlarda erməni mənbələr bu informasiyaları təkzib edir, separatçıların qondarma “daxili işlər naziri” Unan Tadevosyan “partlayış səslərinin partlamamış sursatların və minaların təmizlənməsi nəticəsində eşidildiyini” iddia edirdi. Amma sonradan onun yalan danışdığı üzə çıxdı. Bu arada keçmiş Ağdərə rayonu, Xocalı və Xocavəndin mərkəzinin Azərbaycana təhvil veriləcəyini əks etdirən xəritə yayılıb. Bütün bunlar erməni silahlı qüvvələrinin Qarabağdan çıxarıldığının daha bir təsdiqidir. Bu fonda daha bir mühüm hadisə odur ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyi Qarabağda sülhməramlıların yerləşdiyi ərazi ilə bağlı xəritəni dəyişib. Xəritədə qondarma “DQR” və ya keçmiş DQMV sərhədlərini əks etdirən xətlər aradan qaldırılıb və bu ərazilər Azərbaycanın daxilində göstərilib.
Bu da bir reallıqdır ki, erməni yaraqlılarını indi rus sülhməramlıları da qorumaq iqtidarında deyil. Bunu Rusiya sülhməramlılarının komandanı ilə bağlı baş verən son proseslər də göstərdi. Bilindiyi kimi, bu günlərdə Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının komandanı dəyişdi. Rüstəm Muradovu əvəzləyən Mixail Kosobokov cəmi iki həftə sonra yerini Gennadi Anaşkinə verdi. Buna səbəb Bakının Mixail Kosobokovdan narazılığı idi və Moskva bunu nəzərə aldı. Qarabağda rus sülhməramlılarının komandanının dəyişməsi, Kosobokovun cəmi iki həftədən sonra geri çağırılmasının geosiyasi və regional proseslərlə bağlılığı görünür. Beləliklə, Azərbaycan Qarabağda qalan erməni silahlı qüvvələri ilə bağlı məsələni də birdəfəlik həll edir. Rus hərbi ekpert Aleksandr Perenciyev bunları tamamilə təbii hesab edir. Ekspert öncə xatırladır ki, silahlı münaqişə məhz Ermənistan danışıqları imitasiya etdiyinə görə baş verib: “30 il ərazində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması məsələsini hərbi güc tətbiq etmədən həll etmək üçün danışıqlar gedirdi. Minsk Qrupunun üzvü olan dövlətlərin vasitəçiliyilə rəsmi Bakı ilə İrəvan arasında münaqişənin, daha doğrusu, hərbi münaqişənin qarşısının alınması haqqında razılıq imzalanmışdı. Bu məqsədlə Rusiya tərəfindən “Kazan formulu” və “Lavrov planı” da təklif edildi. Təəssüf ki, rəsmi İrəvan bütün danışıqlar prosesinə və sənədlərə müharibənin qarşısının alınması deyil, Azərbaycan torpaqlarının işğal altında saxlanılması vasitəsi kimi baxırdı. Odur ki, müharibə rəsmi İrəvanın danışıqlar prosesinin imitasiyasının məntiqi və qaçılmaz nəticəsi oldu. Rusiya ekspertləri, mən daxil, Azərbaycan və digər KİV-in köməyi ilə erməni tərəfinə dəfələrlə xəbərdar edirdi ki, İrəvanın fəaliyyəti müharibəyə aparır. Amma hər şey əbəs oldu!”. Onun sözlərinə görə, rəsmi İrəvan məğlubedilməz olduğuna, həmçinin, Rusiya və KTMT üzrə digər müttəfiqlərinin ona Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsini təmin edəcəyinə inanırdı: “Şəxsən mən Ermənistan tərəfinə dəfələrlə xəbərdarlıq etmişəm ki, Rusiya və KTMT bu mövqedən çıxış etməyəcək və kənarda qalmağı seçəcəklər. Beləliklə, KTMT digər dövlətlərə qarşı təcavüz vasitəsi deyil, müdafiə ittifaqıdır. Ona görə də Qarabağ müharibəsinin ən əsas nəticəsi Azərbaycan Respublikasının birlik və bütövlüyünün bərpa edilməsi və təcavüzkarın, KTMT-nin üzvü və Rusiyanın müttəfiqi olsa belə, ciddi cəzalandırılmasıdır! Postsovet məkanında Kollektiv Təhlükəsizlik dövlətlərin bütövlüyünə, suverenliyinə, eləcə də keçmiş sovet respublikalarının bütün vətəndaşlarının hüquqlarına, həyati mənafelərinə və azadlıqlarına hörmət etmək deməkdir! Azərbaycan əraziləri erməni işğalından azad olunandan sonra bütün dünya Qarabağdakı infrastrukturun necə məhv edildiyini gördü. Yalnız işğalçılar belə hərəkət edir. Torpaqların əsl sahibləri isə azad edilmiş ərazilərin bərpasına başlayıblar. Hər şey göz önündədir. Bütün postsovet məkanı, eləcə də bütövlükdə dünya bunu anlamalı oldu. Buna görə də yalnız köhnə deyimə gəlmək məcburiyyətindəyik: nə olursa, yaxşılığa aparır. 2020-ci ilin payızında Azərbaycan üçün Vətən müharibəsinin nəticələrindən danışarkən məhz bunu demək olar”. O hesab edir ki, bu gedişlə Azərbaycan tezliklə bütün Qarabağ üzərində nəzatəti tam ələ alacaq. Çünki ermənilərin güclü Azərbaycan qarşısında duruş gətirməsi mümkün hesab edilmir. Digər tərəfdən, ruslar da erməniləri qorumaq iqtidarında deyil.
Nahid SALAYEV
