Xəbər verdiyimiz kimi, Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə 40-dan çox dövlət və beynəlxalq təşkilatın nümayəndələrinin iştirakı ilə beynəlxalq “Krım platforması” öz işinə başlayıb. Ukraynanın Krımın işğalına qarşı beynəlxalq ictimaiyyəti hərəkətə gətirmək və işğalın aradan qaldırılması üçün əməkdaşlıq zəmini formalaşdırmaq məqsədilə təşkil etdiyi bu platformaya Türkiyə Xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu da qatılıb.
Platformaya Türkiyənin Ukraynanın ərazi bütövlüyünə olan dəstəyini və Krım tatarlarının hüquqlarına verdiyi önəmi nümayiş etdirmək üçün qatıldığını bildirən Çavuşoğlu qeyd edib ki, Türkiyə Krımın işğalını tanımayıb və tanımayacaq.
Qeyd edək ki, platformanın zirvə görüşündən bir gün əvvəl Rusiyanın XİN sözçüsü Mariya Zaxarova görüşə qatılan ölkələri açıq şəkildə təhdid edən bir açıqlama verib: “Təbii ki, Rusiya bu platformaya qatılan dövlətlərin mövqelərini qeyd edir və bundan lazımi nəticələri çıxarır”. Zaxarova həmin ölkələri yarımadaya dəvət edib və deyib ki, gələcək sağlam əməkdaşlıq üçün “həqiqi Krım platformasına” qatıla bilərlər.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Budapeştdə macar həmkarı ilə apardığı danışıqların yekunları ilə bağlı keçirilən mətbuat konfransında deyib ki, “Krım platforması” rusofob aksiyadır və süni şəkildə yaradılıb. Belə olan halda ağıllara Türkiyə və Rusiya arasındakı münasibətlərin gərginləşə biləcəyi ehtimalı gəlir. Rusiya Krım məsələsində Ukraynaya verdiyi dəstəyə, həmçinin Ukraynanın silahlandırılmasındakı aktiv iştirakına görə Türkiyə ilə münasibətləri gərginləşdirəcək addımlar ata bilərmi?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Zaxarova və Lavrovun bu yöndə olan çıxışları təbiidir: “Onlar istəmir ki, Krımın ilhaqı ilə bağlı məsələ bu şəkildə böyüsün. Həmin tədbirdə dünyanın 40-a yaxın ölkəsi iştirak edib. İndi Rusiya onların hamısı ilə diplomatik əlaqələrini kəsəcək? Bu mümkün deyil. Belə addım atacağı halda, Rusiyanın özünün vəziyyəti pisləşə bilər. Qardaş Türkiyə hər zaman Krımın Ukraynanın ərazisi olduğunu bildirib. Ərdoğanın Ukraynaya səfəri zamanı əsgərlərə müraciətlə “Slava Ukraine” (Ukraynaya eşq olsun) deməsi rusları qəzəbləndirmişdi. Rusiya mətbuatında Türkiyə prezidentindən açıq-aşkar hesab sorurdular. Çünki “Slava Ukraine” Ukrayna milliyyətçilərinin sevə-sevə işlətdiyi ifadədir. Rusiya mətbuatı Ərdoğanın nəyə işarə vurduğunu soruşur. Türkiyə dövlət başçısı cavabdan qaçmayıb: “Bu, Ukraynada rəsmi salamlaşmadır. Ukrayna müstəqil dövlət deyil məgər? Ukraynaya rəsmi səfərlə gələn hər prezident bu ifadəni işlədir. Məsələn, Türkiyəyə gələnlər “Merhaba, Asker!” deyirlər”- , demişdi. Ərdoğanın salamlaşmasına əsgərlər “Qeroyam slava” (Qəhrəmanlara eşq olsun) deyə cavab vermişdi.
“Slava Ukraine” Ukrayna milliyyətçilərinin sevdiyi şüar olsa da, keçmiş prezident Pyotr Poroşenko 2018-ci ildə buna rəsmi status verib. Həmin vaxt Rusiya bu məsələni kökündən bağladı. Rusiya ilə Türkiyə arasında geniş ticari və siyasi əlaqələri var. Baxın, son illərdə Rusiya ilə Türkiyə arasındakı ticarət dövriyyəsinin həcmi 15,7% artaraq 25 milyard ABŞ dollarına çatıb. Yəni iqtisadi baxımdan Rusiya üçün Türkiyə daha sərfəli əməkdaşdır. Türkiyə Rusiya ilə, “Mavi axın” başda olmaqla, bir sıra enerji layihələrində ortaq fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda Türkiyənin son dövrlər üzləşdiyi iqtisadi problemləri nəzərə aldıqda bu layihələr Rusiya qədər rəsmi Ankara üçün də strateji əhəmiyyətə malikdir. Belə olan vəziyyətdə “Krım platforması”na görə iki ölkənin əlaqələrinin korlanacağını iddia etmək tam yersizdir”.
Ekspertin sözlərinə görə, Krım probleminin həlli üçün Türkiyə yaxşı əlaqələrinin olduğu Ukrayna və Rusiya arasında vasitəçi dövlət də ola bilər. Yaxşı olar ki, Rusiya bu yöndə ciddi ciddi düşünsün”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
