Ermənistanın Azərbaycanla həmsərhəd Dilican (ermənilər bu yerə Tavuş adı veriblər) vilayətinin qubernatoru Ayk Qalumyan əhalinin regionun təhlükəli ərazilərindən təxliyyəsinə dair planın yeni redaksiyada işlənib hazırlanması haqda sərəncam verib. Planın redaktə edilmiş variantına əsasən, burada əhalinin Dilican vilayətinin təhlükəli rayonlarından təxliyyəsi, sərhəd zonasından təxliyyə edilmiş əhalinin yaş qruplarına görə sayılması, təxliyyə edilmiş əhalinin qəbul zonalarında sayılması, onların ərzaqla təchizatı kimi məsələlər öz əksini tapacaq. Əhalinin həmsərhəd ərazilərdən təxliyyəsi planının yeni redaktədə işlənib hazırlanmasının hansı zərurətdən irəli gəldiyi göstərilmir.
Erməni mediası bunun Qazaxın işğal altındakı 7 kəndinin boşaldılması ilə bağlı olduğunu yazır. Lakin bunun həmin istiqamətdə yeni hərbi toqquşmaya hazırlıq olması da istisna deyil. Ermənistan parlamentində “Ermənistan” fraksiyasının rəhbəri, Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Seyran Ohanyan da bu fonda vəziyyətin sərhəddə gərginləşməsini istisna etmir: “Sərhəd müdafiəsi işlərində Ermənistan hakimiyyətinin addımları Azərbaycandan dəfələrlə geri qalır. Sərhəddəki vəziyyət gərginləşmə tendensiyasına malikdir, lakin genişmiqyaslı müharibə olacağını düşünmürəm”. Ohanyan qeyd edib ki, yüksək səviyyəli danışıqlara başlamazdan əvvəl Ermənistanın təhlükəsizlik sistemini bərpa etmək və daxili birlik dərəcəsini qaldırmaq lazımdır, çünki Azərbaycanla yüksək səviyyəli danışıqlara başlamaq üçün bu dinc şərait yoxdur. “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının deputatı, erməni general Qaqik Melkonyan da sərhəddə baş verənlərin ölkəsinin lehinə olmadığını bildirib: “Əsas məsələmizi həll etmədiyimiz müddətcə sərhəd atışmaları dayanmayacaq. Bunun daha genişmiqyaslı əməliyyatlara çevriləcəyini düşünmürəm, ancaq onlar hər şeyi etməyə çalışacaqlar. Onlar hücum edəcəklər, yeni mövqe götürməyə, irəliləməyə çalışacaqlar”. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan düşünür ki, Ermənistan ondan qorxmalı, Qarabağı Azərbaycanın tərkibində tanımalı və Zəngəzur dəhlizinə razılıq verməlidir.
Ermənistan parlamentinin keçmiş deputatı Naira Zöhrabyan isə xatırladır ki, Azərbaycan sərhəd zonasında hakim mövqedədir: “Məsələn, Qafan Azərbaycanın birbaşa nişangahı altındadır. 20 iyun seçkilərində qafanlılar “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasına maksimum 10685 səs veriblər. Bu qədər “qürurlu” qafanlı Türkiyə-Azərbaycan dueti tərəfindən Qafanın birbaşa nişangah altına düşməsinə razılıq verib. Nikola səs vermiş süniklilər və xüsusən də qafanlılar, yaxşısınız?”. Sosial şəbəkələrin erməni seqmentində yayılan fikirlərdən də görünür ki, düşmən tərəfdə əsl təslimçilik ruhu hökm sürür. Məsələn, “teleqram” kanallarının erməni seqmentində revanş fikirləri səsləndirənlər haqda qeyd olunur: “Nə revanş? Hansı revanş? Ermənilər özləri qisas almaq üçün deyil, Qarabağdan birdəfəlik imtina üçün Paşinyana səs veriblər”. Artıq erməni mediası da bu tipli şərhlərə geniş yer ayırır. Şərhlərdə deyilir ki, türklərlə və uzun əsrlər boyu tabe olduqları qonşuları ilə ticarət, eləcə də yaxşı münasibətlər qurmaq üçün ermənilər bu yolu tutub. Sosial şəbəkələrdə isə daha sonra deyilir: “Ermənilərin heç bir qisas almağa ehtiyacı yoxdur, onlar ticarət etmək, türklərin eşşəyi olmaq üçün çox həvəslidirlər. İndi ermənilər 1000 il əvvəl Vaspurakan daxilində ilk Səlcuqluların meydana çıxmasından bəri atalarının etdiklərini təkrarlayırlar. Ermənistan erməniləri Paşinyanı seçərək qisasın əleyhinə səs verdilər, Qarabağ erməniləri isə ayaqları ilə qisasın əleyhinə səs verdilər. Bu gün bu intiqamı necə həyata keçirməyi belə bilməyənlər qisas almaqdan danışırlar və bu revanşistlərin əksəriyyəti Ermənistandan uzaqda yaşayır. Yenə deyirəm, istəsə də, istəməsə də, Ermənistan xalqı qisas almaq istəmir və heç vaxt istəməyəcək. Hətta Qarabağdan daha vacib torpaqlarını itirərkən belə. Teorik olaraq revanşistlər iqtidara gələ bilər, amma demokratik yolla deyil. Qul psixologiyası ermənilərin DNT-sinə dərin kök salıb”.
Avropa Partiyasının lideri Tiqran Xemalyan isə qeyd edir ki, Paşinyan iqtidarının Rusiya ilə problemləri də əlavə gərginlik yaradır və rusların Azərbaycanı dəstəkləməsinə səbəb olur: “Baş nazir tədricən, lakin böyük ehtiyatlılıq nümayiş etdirə-etdirə Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxarmağa başlayır. Cəmiyyətdə bir çoxları hesab edir ki, Paşinyan Rusiyaya tam şəkildə bağlı biridir və rusiyapərəst siyasət yürüdür. Reallıqda Paşinyan çox ehtiyatlı şəkildə ölkəni KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqından Qərbə doğru – NATO və Avropa İttifaqına aparır. Bunu sübut edən başqa faktlar da var. Məsələn, 9 aydır ki, Moskva İrəvanı Qarabağ, eləcə də Zəngəzurla bağlı müvafiq razılaşmalara imza atmağa məcbur edə bilmir. Bu fonda artıq Qərbin həddən artıq böyük maliyyə, diplomatik və siyasi dəstəyini göstərmək olar”. Siyasətçi bu kontekstdə ABŞ səfirinin Zəngəzura mütəmadi səfərlərini, Fransa prezidentinin presedentsiz aktivliyini, Avropa İttifaqı və ABŞ-ın əvəzsiz maliyyə dəstəyini göstərir. Xemalyanın qənaətincə, bütün bu dəstəyi ilk növbədə Qərbin özünün maraqları ilə izah etmək gərəkdir: “Onlar üçün Ermənistan İrana açılan qapı deməkdir. Bizim üçün başlıca məsələ Ermənistanın maraqlarının Qərbin maraqları ilə üst-üstə düşməsidir”. Partiya sədri hesab edir ki, Ermənistanın Rusiya orbitindən çıxması qaçılmaz prosesdir və bu proses ilk dəfə deyil baş verir. Ermənistan Siyasi Elm Assosiasiyasının icraçı direktoru Beniamin Poğosyan isə qeyd edir ki, belə vəziyyətdə Qarabağ tədricən ermənilərdən təmizlənəcək: “Azərbaycanın öz mövqeyini dəyişməsi üçün yalnız bəyanatlar kifayət deyil. Zaman ziyanımıza işləyir. 2025-ci ildə Qarabağda 25 min erməni qalsa belə, Rusiya üçün fərq etmir. Bu status-kvonun saxlanılması halında Qarabağ tədricən ermənilərdən təmizlənəcək - Azərbaycan səbrlə gözləyir”.
Samirə SƏFƏROVA
