Məlum olduğu kimi, “Taliban” Əfqanıstanda hakimiyyəti ələ keçirib. Bundan əvvəl Azərbaycan-Əfqanıstan münasibətləri həm iqtisadi, həm siyasi müstəvidə hər iki tərəfin maraqlarına uyğun həyata keçirilirdi. Diplomatik münasibətlərin təməli isə iki ölkə arasında hələ 1994-cü ildə qoyulub.
Azərbaycan Əfqanıstana strateji enerji məhsulları ixrac edir. Ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi ötən il 37.7 milyon dollar olub. İki ölkə arasında illik ticarət dövriyyəsi 2014-cü ildə ən yüksək məbləğdə, 275 milyon dollardan çox olub. Son ilin statistikası göstərir ki, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi sadəcə Azərbaycandan Əfqanıstana ixrac üzərində formalaşıb. Azərbaycanla Əfqanıstan Lapis-Lazuli ticarət dəhlizinin qurulması ilə bağlı əməkdaşlıq edir. Lapis-Lazuli Beynəlxalq Tranzit Dəhlizinin yaradılması ilə bağlı 2017-ci il noyabrın 15-də Aşqabad şəhərində Türkiyə, Gürcüstan, Azərbaycan, Türkmənistan və Əfqanıstan hökümətləri arasında müqavilə imzalanıb. Müqaviləyə əsasən, adları sadalanan ölkələr öz aralarında regional dəmir yolları və magistral yollarla birləşərək yeni ticarət dəhlizi formalaşdırır. Həmçinin yeni müqavilə tarixi Lapis-Lazuri ticarət yolunun yenidən bərpasını nəzərdə tutur.
Ümumilikdə, Əfqanıstan hökuməti Azərbaycanın dostu olub, bütün beynəlxalq təşkilatlarda da Azərbaycana dəstək nümayiş etdirib. Tərəflər arasında bir sıra ortaq layihələr var və s. Bütün bunlardan çıxış edərək Azərbaycan “Taliban”la əməkdaşlıq edə bilərmi?
“Yeni hakimiyyətin maraqları Azərbaycanın maraqları ilə üst-üstə düşərsə, əməkdaşlıq əvvəlki qaydada davam edəcək”
Məsələyə münasibət bildirən “İki sahil” qəzetinin baş redaktoru Vüqar Rəhimzadə prinsipcə bunu istisna etmədi: “Düzdür, indidən konkret nəsə demək çətindir. Çünki bu ölkədə, necə deyərlər, daşlar hələ yerinə oturmayıb. Ancaq onu da nəzərə almaq lazımdır ki, dünyanın bir sıra böyük dövlətləri bəyanatla çıxış edərək, mövcud hökumətlə əməkdaşlığa hazır olduqlarını deyiblər. O baxımdan, biz proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini nəzərə alacağıq. Reallıq ondan ibarətdir ki, Azərbaycan sülhməramlıları Əfqanıstanda öz xidməti fəaliyyətini davam etdirir. Hesab edirəm ki, qarşılıqlı münasibətlərin formalaşdırılmasına uyğun olaraq bu məsələlər öz həllini tapacaq. Düzdür, bütün bunları zaman göstərəcək. Ancaq Əfqanıstandakı yeni hakimiyyətin maraqları Azərbaycanın maraqları ilə üst-üstə düşərsə, əməkdaşlıq əvvəlki qaydada davam edəcək. Bir məqamı nəzərə almaq lazımdır ki, 1996-cı ildən fərqli olaraq, “Taliban” başqa cür siyasi mövqe sərgiləyir. O zaman Əfqanıstanda hakimiyyəti ələ keçirəndə 5 il ərzində 3 ölkə bunları tanıdı. Ancaq indi situasiya belədir ki, “Taliban” bütün ölkələrlə əməkdaşlığa çalışır, münasibətləri normal müstəvidə inkişaf etdirməyə dair açıqlamalar verir. Bütün bunlar, təbii ki, Azərbaycan və Əfqanıstan arasında əməkdaşlığın yaranacağına ümid verir”.
Bütün hallarda, V.Rəhimzadə hesab edir ki, bir qədər gözləmək lazımdır.
Vidadi ORDAHALLI
