“Nikol var olduğu müddətcə İlham Əliyev Ermənistandan həmişə istədiyini alacaq”. Belə bir açıqlama ilə erməni politoloq Qaqik Hambaryan çıxış edib.
O hesab edir ki, Azərbaycan rəhbəriinin Zəngəzura azərbaycanlıların qayıdışı ilə bağlı dedikləri də əbəs deyil: “Kəlbəcər rayonunda olmuş Azərbaycan Prezidenti Zəngəzur mahalını azərbaycanlılara qaytaracağını bildirmişdi, eləcə də tarixi Azərbaycan ərazisi olduğu üçün Vardenisi Basarkeçər adlandırmağa çağırış etmişdi. Bu, Xarici İşlər Nazirliyimizi və başqa dövlət qurumlarımızı maraqlandırmır?.. Onlar ya heç nə ilə məşğul olmurlar, ya da torpaqsız Nikolun tənqidçilərini və rəqiblərini həbs edərək ona xidmət edirlər”. Bu fonda erməni mediası yazır ki, Azərbaycanın qarşısında duruş gətirə bilmək üçün İrəvanın Moskvaya ümid bəsləməsi əbəsdir. Çünki Rusiyanı maraqlandıran əsas məsələ üçtərəfli razılaşmaların icrasıdır. Əslində, bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova da xüsusi olaraq vurğulayır.
Onun sözlərinə görə, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 9 noyabr 2020-ci il və bu ilin 11 yanvar tarixli üçtərəfli razılaşmalarının həyata keçirilməsi Rusiyanın xarici siyasətinin qeyd-şərtsiz prioritetidir: “Bakı və İrəvanla ən yüksək və yüksək səviyyədə təmaslar mütəmadi olaraq həyata keçirilir. Yay dövründə Rusiya prezidentinin iyulun 7-də Ermənistanın baş naziri ilə, 20-də isə Azərbaycan prezidenti ilə görüşləri keçirilib. Xarici siyasət, müdafiə və sərhəd idarələri xətti ilə lazımi iş aparılır. Əlbəttə ki, səfirliyimiz fəal işləyir”. Zaxarova vurğulayıb ki, tərəflər məsələləri müzakirə edir və qərarlar verilir: "Bildiyiniz kimi, təhlükəsizlik məsələləri də daxil olmaqla, xüsusi həssaslıq nəzərə alınmaqla bəzi məsələlərin müzakirəsinin təfərrüatları heç də hər zaman ictimaiyyətə açıqlanmır. Çünki bu, davamlı nəticəyə nail olunmasına həqiqətən də mane ola bilər. Rusiya Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin hərtərəfli yaxşılaşmasının tərəfdarıdır və əlbəttə ki, biz bu mövqeyi, o cümlədən ən yüksək və yüksək səviyyədə Bakıya və İrəvana çatdırırıq. Hər iki tərəfi humanitar sahədə mövcud olan qarşılıqlı qıcıqlandırıcı amilləri ən qısa zamanda aradan qaldırmağa, "hər kəsi hər kəsə" formulu üzrə hərbi əsirləri və tam həcmdə mina sahələrinin xəritələrini dəyişməyə çağırırıq". Zaxarova ölkəsinin mövqeyini bir daha diqqətə çatdırıb ki, uzunmüddətli həllin yolu sərhədin demarkasiyası və delimitasiyası üzrə danışıqların başlanmasından keçir: "Biz bu prosesə lazımi məsləhət yardımı göstərməyə hazırıq. Rusiya, Azərbaycan və Ermənistanın baş nazir müavinlərinin həmsədr olduğu üçtərəfli işçi qrupuna gəldikdə, çox güman ki, artıq gördüyünüz kimi, onun avqustun 17-də fəaliyyətini bərpa etdiyi barədə məlumatlar dərc edilmişdi. İclas Moskvada keçirilib, müvafiq məlumatlar Rusiya Federasiyası Hökumətinin saytında yerləşdirilib. Biz məmnuniyyətlə qeyd edirik ki, tərəflər Cənubi Qafqazda təsərrüfat və nəqliyyat əlaqələrinin açılmasına yanaşmaların praktiki müzakirəsinə qayıtmağa nail oldular". Rusiyalı diplomatın dediklərini şərh edən erməni ekspert Ruben Torosyan qeyd edir ki, Kremlin fəaliyyəti Ermənistan üçün yaxşı heç nə vəd etmir: “Düzdür, Rusiyadan Bakıda da narazılıq var. Amma rusların fəaliyyət istiqaməti indi Azərbaycanın istəkləri ilə uzlaşır. Hər halda, Mariya Zaxarovanın açıqlamaları da bunu göstərir. Azərbaycan məhz üçtərfli razılaşmalar əsasında Zəngəzur dəhlizinin açılmasına can atır. Mariya Zaxarovanın dedikləri göstərir ki, bunu Rusiya da istəyir. Rusiya, Azərbaycan və Ermənistanın baş nazir müavinlərinin həmsədr olduğu üçtərəfli işçi qrupun fəaliyyətinin bərpası da Moskvanın istəyi ilə baş tutub. Proseslər Ermənitsanın lehinə inkişaf etmir”.
Beynəlxalq münaqişələr üzrə rus ekspert Yevgeni Mixaylov da bildirir ki, İrəvan, Zəngəzur dəhlizi də daxil olmaqla, üçtərəfli razılaşmaları yerinə yetirməlidir: “Yalnız Cənubi Qafqazda sabitlik saxlanacağı təqdirdə, Zəngəzur dəhlizi region ölkələri arasında logistikanı yaxşılaşdırmağa imkan verəcək. Sabitlik isə yalnız rəsmi İrəvan Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamağa məcbur ediləcəyi təqdirdə bərqərar olacaq”. Ekspert qeyd edib ki, Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin açılması prosesini ləngitmək məqsədilə təxribatlara meyl etsə də, bu dövlət öz iqtisadiyyatı üçün bu qədər perspektivli olan belə bir layihədən imtina etməyəcək: “Çalışacaqlar ki, onların fikirlərinin də əhəmiyyət kəsb etdiyini nümayiş etdirsinlər və bu imkandan öz xalqları və dövlətləri naminə istifadə edəcəklər. Lakin güman edirəm ki, rəsmi İrəvan region üçün bu dərəcədə əhəmiyyətli layihənin tam icrası prosesini ləngitmək üçün bu və ya digər münaqişəni qızışdırmağın yolunu tapacaq. Buna hazır olmaq lazımdır, çünki təəssüf ki, Ermənistan rəhbərliyi öz ağlı ilə düşünmür, Qərbdəki tərəfdaşlarının yöndərləndirməsi ilə hərəkət edir”. Onun fikrincə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Zəngəzur dəhlizinin bütün Avrasiyanın yeni nəqliyyat layihəsinə çevrilməsi haqqında verdiyi bəyanat kifayət qədər əsaslandırılıb: “Bu dəhliz yeni avtomobil və dəmir yollarının yaranmasına səbəb olacaq, əvvəllər mövcud olmuş kommunikasiyalara ikinci nəfəs verəcək. Elə Ermənistanın özü üçün Rusiya və digər ölkələrlə birbaşa əlaqə qurmaq, o cümlədən Mərkəzi Asiya ölkələrinə maneəsiz şəkildə mal tədarük etmək imkanı yaranacaq”. Mixaylov vurğulayıb ki, regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsinə yönəlmiş bütün təşəbbüslər dərin hörmətə layiqdir. Ekspert regionda yeni əməkdaşlıq formatlarının yaradılmasının vacibliyini qeyd edib: “İlham Əliyev tərəfindən təklif edilmiş “3+3” formatı və buna oxşar təşəbbüslər əhalinin rifahına və Cənubi Qafqaz regionu ölkələrinin təhlükəsizliyinə yönəlib. Əvvəlki formatlar köhnəlir və reallıqla ayaqlaşa bilmir, faktiki olaraq öz potensiallarını itirirlər. Dövlətlərarası səviyyədə yeni ünsiyyət formatları təklif etmək lazımdır”.
Samirə SƏFƏROVA
