Azərbaycanın Qarabağ zonasındakı əminamanlığı qorumaq cəhdlərini hazırda yalnız Rusiya və Türkiyə dəstəkləyir. ABŞ da bu regionda öz mövcudluğunu bərqərar etmək istəyir. Amerikanın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Riçard Kozlariçin guya Rusiya və Türkiyə sülhməramlılarının regionda öz işlərinin öhdəsindən gələ bilməməsi və Azərbaycana dünya ictimaiyyətinin dəstək verməsinin vacibliyi barədə söylədiyi sözlər ABŞ-ın bu regiona soxulmaq istəyindən başqa bir şey deyil.
Bu sözləri Rusiya Dövlət Dumasının MDB İşləri üzrə komitəsinin üzvü, "Yedinaya Rossiya" fraksiyasının üzvü, deputat İrek Zinnurov bildirib. Onun sözlərinə görə, dünyanın hərbi münaqişələr xəritəsinə nəzər salsaq və amerikalıların harada olduğuna baxsaq, bir vacib detalın şahidi ola bilərik – bu regionların heç birində sülh və əminamanlıq yoxdur: ”Rusiya, Türkiyə və Azərbaycanın Qarabağda əminamanlığın bərqərar olması üçün gördüyü işlər həqiqətən də çox dəyərlidir. Əsası da odur ki, ədalət bərpa edildi. İndi tərəflər öz haqq işlərini davam etdirməlidirlər. Təbii ki, təcrid olunaraq hər şeyə bağlana bilmərik. Amma hazırda nə Rusiya, nə də Türkiyə sülhməramlılarının kiminsə yardımına ehtiyacı var”.
Erməni quldur birləşmələrinin Qarabağ meşələrində, daha dəqiq desək, Rusiya sülhməramlılarının nəzarəti altında olan ərazilərdə törətdiyi təxribatlardan danışan rusiyalı deputat qeyd edib ki, bu ərazilərdə qanunsuz birləşmələrin bütün hərəkətləri sərt şəkildə aradan qaldırılmalıdır:
“Bütün bu prosesləri qanuni normalar çərçivəsinə gətirmək lazımdır. Rusiya və Azərbaycan arasında bağlanmış sazişlərin müəyyən bəndlərində analoji hallar üçün birgə əməliyyat tədbirləri də göstərilib. Yəni ki, Moskva və Bakı antiterror əməlliyatına hər an start verə bilər”.
ABŞ-dan səslənən irada Rusiyadan verilən sərt təpki ilə bağlı ekspertlər nə düşünür?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, regionda yaşananlardan narahat olan yalnız ABŞ deyil: “ Bəzi Qərb ölkələri, xüsusilə də Fransa bu məsələdə açıq mövqe ortaya qoyur. Hiss edilir ki, onlar ciddi geostrateji önəm daşıyan Cənubi Qafqaz uğrunda son döyüşə atılmağa cəhd edirlər. ABŞ və bəzi Qərb ölkələri son Qarabağ müharibəsindən sonra regiondakı reallıqların dəyişdiyinin tam fərqindədirlər. Bu baxımdan da, vəziyyətin onları qane etmədiyini açıq biruzə verirlər. Azərbaycan Ordusunun 44 günlük müharibədə işğal altındakı torpaqların əhəmiyyətli bir hissəsini azad etməsi və bundan sonra Ermənistanın təslim olması, Rusiya və Türkiyənin regiona sülhməramlılarını göndərməsi bütün Cənubi Qafqazda geosiyasi vəziyyəti və qüvvələr nisbətini kəskin dəyişdi. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin vasitəçiliyi ilə atəşkəs haqqında bəyanatdakı imzaların mürəkkəbi qurumamış ABŞ və Fransa əldə olunan razılaşma ilə bağlı suallarının olduğunu əks etdirən açıqlama yaydılar. Vaşinqton və Paris hərbi əməliyyatların dayandırılmasını alqışlasa da, prosesin ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin vasitəçiliyi ilə aparılmasını önə sürdülər. ABŞ və Fransanı narahat edən məqamlardan biri də atəşkəsdən sonrakı prosesdə Türkiyənin rolu ilə bağlıdır. Hətta Türkiyənin prosesdə yer almasının beynəlxalq qanunlara uyğun olmadığı da iddia edilməyə başlandı. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri qismində ABŞ və Fransanın Moskvaya ünvanladıqları sual və iradlara Rusiya prezidenti Vladimir Putin cavab verərək, Türkiyənin prosesdə yer almasının beynəlxalq qanunlara zidd olmadığını bildirdi. Türkiyənin ATƏT-in Minsk Qrupunun 11 üzvündən biri olduğuna diqqət çəkən Rusiya prezidenti Azərbaycanın da müstəqil dövlət kimi istənilən dövlətlə hərbi sahədə əməkdaşlıq etmək və yardım istəmək hüququna malik olduğunu bəyan etdi”.
Ekspertin sözlərinə görə, bunun ardınca isə Rusiya ilə Türkiyə regionda daha bir ortaq hərbi layihədə təmsil olundular: “Söhbət Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzinin fəaliyyətinə startın verilməsindən gedir. Təbiidir ki, bu tandemin yaxınlaşması ABŞ-ı ciddi narahat edir. Çünki bir sıra faktorlara görə ABŞ-ın bu regionda ciddi strateji maraqları var. Xüsusilə də fəaliyyətə başlayacaq kommunikasiyalarda İranın da iştirakından söhbət gedirsə, bu heç də ABŞ-ın ürəyincə olan məsələ deyil. Ancaq rusiyalı deputatın dediklərinin hamısına da mütləq həqiqət kimi baxmaq olmaz. Əslində, heç rusların da təmsil olunduğu münaqişə zonalarında hər şey rəvan deyil. Biz bunu Qarabağa yerləşdirilən sülhməramlıların fəaliyyətində də aydın sezirik. Bir sözlə, biz çalışmalıyıq ki, böyük güclərin arasındakı mübarizədə maksimum öz maraqlarımızı təmin edək və onu qorumağı bacaraq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
