Son dövrlər Türkiyə-Avropa İttifaqı münasibətlərində bir yaxınlaşma meylləri müşahidə olunur. Tərəflər arasında müəyyən səylər diqqəti cəlb edir. Bu günlərdə Brüsseldə səfərdə olan Türkiyәnin xarici işlәr naziri Mövlud Çavuşoğlu Avropa İttifaqının bir sıra rəsmiləri ilə görüşlər keçirib. Brüssel səfərində Çavuşoğlu Avropa İttifaqına tamhüquqlu üzvlük prosesinin canlandırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
“Tamhüquqlu üzvlük prosesi canlandırılmalıdır” - deyәn Çavuşoğlu Gömrük Birliyinin güclәndirilmәsinin vә viza rejiminin sadәlәşdirilmәsinin әhәmiyyәtini vurğulayıb. Çavuşoğlu bildirib ki, nizamsız miqrasiya vә terrorla mübarizәdәki әmәkdaşlığımızı güclәndirmәliyik. Avropada artan irqçilik, ayrıseçkilik vә islamofobiya ilә mübarizә aparmalıyıq.
M.Çavuşoğlu Cozef Borrel ilә keçirdiyi görüşlә bağlı etdiyi paylaşımda da bu ifadәlәrә yer verib: “Avropa İttifaqı ilә yeni sәhifә açmaq istәyirik. 2016-cı ilin 18 mart tarixindә әldә olunan müqavilә yenilәnmәlidir. Müsbәt gündәm üçün birlikdә işlәmәliyik. Aİ Şurası vә Komissiyasının sәdrlәrinin sәfәrinin hazırlıqlarını müzakirә etdik’’.
Aİ Komissiyasının sәdr müavini Marqarites Schinas da etdiyi paylaşımda bildirib ki, müsbәt addım atmağın vaxtı gәldi.
Avropa Birliyinin xarici işlər üzrə rəhbəri C.Borrel Türkiyə ilə aparılan danışıqları ümidverici hesab edib.
Bu arada Brüssel danışıqlarını şərh edən NATO-nun baş katibi Andres Foq Rasmussen maraqlı məqamlara toxunub: “Türkiyə ilə yaxın bir ittifaqa ehtiyacımız var. Cozef Baydenin seçilməsinin yeni bir vəziyyət yaratdığını düşünürəm”.
Maraqlıdır, Türkiyə-Aİ münasibətlərində müşahidə edilən dəyişiklik nədən irəli gəlir? Baydenin gəlişinin həqiqətən də bunda rolu varmı? Aİ-yə üzvlük danışıqlarının fəallaşması Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin gələcəyinə nə vəd edir?
“Düşünmürəm ki, Aİ ilə yaxınlaşma Rusiya ilə əlaqələri zədələsin”
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə aspektdən yanaşdı. Politoloqun fikrincə, Türkiyənin rolu artdığına görə Aİ-nin bu ölkə ilə münasibətləri keyfiyyət baxımından yaxşılaşır: “Türkiyə 1987-ci ildən Aİ-yə üzv olmağa çalışır. Bu illər ərzində ölkədə bir sıra islahatlar keçirilib. Ölkə qanunvericiliyi Avropa standartlarına uyğunlaşdırılıb. Ordunun siyasi fəaliyyətə müdaxiləsi aradan qaldırılıb. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Türkiyə Aİ-yə qəbul edilmədi. Ancaq son illər Türkiyənin regional dövlət olaraq artan gücü, NATO-da ABŞ-dan sonra ən güclü orduya malik olması, Yaxın Şərqdə artan rolu bu ölkənin önəmini artırır. Üstəlik, Türkiyənin iqtisadi gücü də artır. Suriyadan 3,5 milyon nəfər qaçqın düşərək Türkiyədə məskunlaşıb. Türkiyə onların Aİ-yə keçməsinə imkan verməyərək, bütün ağırlığı öz üzərinə götürüb. Hansı ki, onlar Avropaya üz tutsalar, Aİ bir sıra problemlərlə üzləşəcək. Ancaq məsələ ondadır ki, belə vəziyyət sonsuza qədər davam edə bilməz. Bütün bunları nəzərə alan Aİ Türkiyəni itirmək istəmir. Hesab edirəm ki, danışıqlarda müşahidə edilən müsbət meyllər bundan irəli gəlir. Baydenə gəldikdə isə, o, NATO-nun rolunu artırmağa çalışacaq. Çünki Trampın prezidentliyi dövründə hərbi alyansa diqqət azaldı. NATO-nun rolunun artırılması isə Türkiyəsiz mümkün deyil. Hesab edirəm ki, bütün bunlar arasında müəyyən əlaqə var. Aİ-yə üzvlük danışıqlarının fəallaşmasının Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin gələcəyinə təsirinə gəldikdə isə, burada narahatlıq doğuracaq ciddi məqam görmürəm. Ona görə ki, Rusiya Türkiyə ilə Suriyada, Cənubi Qafqazda, Liviyada bir sıra məsələlərdə əməkdaşlıq edir. İki ölkə arasında böyük iqtisadi əlaqələr var. O baxımdan düşünmürəm ki, Aİ ilə yaxınlaşma Rusiya ilə əlaqələri zədələsin”.
Politoloqun fikrincə, yaxın perspektivdə Türkiyənin bölgədə rolu daha da artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
