İşğaldan azad olunmuş ərazilərə böyük qayıdışın təmin edilməsi üçün şəhər və kəndlərin bərpası və yenidən qurulması, həmin ərazilərdə müasir infrastrukturların yaradılması (elektrik enerjisi, təbii qaz, su, rabitə, yol, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, mənzil-kommunal və digər zəruri infrastrukturların və mədəni-tarixi abidələrin bərpası və yenidən qurulması, yaşayış evlərinin tikintisi və sair) məqsədilə 2021-ci ilin dövlət büdcəsindən 2,2 milyard manat vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulub.
Bu barədə “Azərbaycan Respublikasının 2021-ci il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsində deyilir.
Onu da qeyd edək ki, ayrılacaq 2,2 milyard manatla, ilk növbədə, daha vacib olan layihələr icra ediləcək. Maraqlıdır, böyük qayıdışı təmin etmək məqsədilə ayrılacaq vəsaitlə, ilk növbədə, hansı işlərin görülməsinə ehtiyac var?
“İlkin görüləcək işlər minaların təmizlənməsi, təhlükəsizliklə bağlı kompleks işlərin görülməsi...”
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli bildirdi ki, işğaldan azad edilən ərazilərdə görüləcək işlər çoxdur və bu işləri 1-2 il ərzində həyata keçirmək mümkün deyil: “İşğaldan azad edilən ərazilərdə işlərin görülməsi üçün yaxın 5-8 il ərzində dövlət büdcəsindən vəsaitin ayrılmasının şahidi olacağıq. Təbii ki, ilkin görüləcək işlər minaların təmizlənməsi, təhlükəsizliklə bağlı kompleks işlərin görülməsi, sərhədlərin möhkəmləndirilməsi, yol infrastrukturunun, kommunal xidmətlər şəbəkəsinin bərpasından ibarət olmalıdır. Təhlükəsizlik və infrastruktur daha əhəmiyyətlidir. Təbii ki, təhlükəsizliklə bağlı məsələlər çox önəmlidir. Tikinti aparılacaq ərazilər minalardan təmizlənməlidir, ərazilərə erməni silahlılarının müdaxiləsinın qarşısı tam alınmalıdır. Bundan sonra geniş konsepsiya hazırlanmalıdır. Rəsmilər tərəfindən bir neçə dəfə açıqlanıb ki, hazırda həmin proqram hazırlıq mərhələsindədir. Bu proqram hazırlandıqdan sonra hansı addımların hansı ardıcıllıqla atılacağını biləcəyik. Amma ilkin olaraq təhlükəsizlik və yol infrastrukturu ilə bağlı məsələlər öz həllini tapmalıdır. Burada yol infrastrukturu dedikdə avtomobil, dəmir yollarının çəkilməsi, körpülərin tikintisi nəzərdə tutulur. Bunun üçün böyük vəsait lazımdır. Dövlət həm Şuşaya, həm Kəlbəcərə avtomobil yolu, Ağdama və Araz çayı boyunca dəmir yolu xətti çəkməlidir. Eyni zamanda, elektrik şəbəkəsi qurulmalıdır, su xətti çəkilməlidir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, gələn il hökumət əsas diqqəti sərhəd bölgəsinin qurulmasına yönəldəcək. Müharibə nəticəsində İran və Ermənistanla 500 km-dən artıq yeni sərhəd bölgəsi yaranıb. İran və Ermənistanla sərhədlər möhkəmləndirilməlidir. Sərhədlər möhkəmlənmədən insanların əraziyə təhlükəsiz yerləşdirilməsi mümkün deyil. Xüsusilə Ermənistanla sərhəddə təhlükəsizliyin təmin edilməsi vacibdir. Ermənistan tərəfindən təxribatların olmaması üçün tədbirlər görülməlidir. Təxribatlar olduqca əraziyə əhalinin köçürülməsi də düzgün deyil.
Ekspert onu da vurğuladı ki, simvolik olaraq, Şuşanın bərpası işlərinin görülməsi və insanların köçürülməsi mümkündür. Bu cür tədbirləri işğaldan azad edilən Dağlıq Qarabağ ərazisində də görmək olar. Amma digər tam dağıdılmış ərazilərə gələn il əhalinin köçürülməsi real deyil.
Günel CƏLİLOVA
