Fransa prezidenti Emmanuel Makron Qarabağda sentyabrın 27-dən başlayan döyüşlərə dair mövqeyində və təcavüzkar Ermənistanı birmənalı müdafiə etməkdə daha da irəli gedib. Məsələ ondadır ki, Makron Brüsseldə Avropa İttifaqı liderlərinin görüşü ərəfəsində jurnalistlərə açıqlamasında “Azərbaycanın Dağlıq Qarabağa endirdiyi zərbələrə haqq qazandırmağın mümkün olmadığını” bildirib.
Habelə, Makron Azərbaycanın tərəfində “Suriyadan cihadçıların vuruşduğuna dair sübutların olduğunu” da bildirib: “Minsk Qrupunun həmsədri olaraq biz bütün mümkün olanı edirik ki, tərəflərin yenidən danışıqlar masası arxasına qayıtması üçün atəşin dayandırılmasına nail olaq”.
Makron heç bir dəlil-sübut olmadan Azərbaycanın Suriyadan “cihadçı muzdlular” cəlb etdiyini iddia edir və onun erməni təbliğatının neçə vaxtdır dövriyyəyə buraxdığı feyk xəbərlərin təsiri altında olduğu açıq şəkildə görünür. Azərbaycanın “cihadçı muzdlulara” ehtiyacı necə yarana bilər ki, onun özünün döyüşlərə kifayət qədər canlı qüvvə səfərbər etmək imkanları var?
Azərbaycanın öz ərazilərini işğaldan azad etmək üçün hərbi zərbələr endirirsə və buna Makronun məntiqincə “bəraət yoxdursa”, o zaman Ermənistanın Dağlıq Qarabağı və ətraf əraziləri 30 ilə yaxındır işğal altında saxlamasına, orada etnik təmizləmə aparmasına və yüz minlərlə azərbaycanlını öz ev-eşiyindən qovmasına bəraət var? Makron bunu necə izah edə və əsaslandıra bilər? Yaxşı olardı ki, Fransa prezidenti bunlara cavab versin.
Bütövlükdə, Fransa prezidentinin məlum mövqeyi nəinki ədalətsizdir, hətta indiki situasiyada açıq-aşkar təcavüzkar tərəfin müdafiəsinə yönəlib. Bu, Fransanın ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi missiyasına tamamilə ziddir. ATƏT-in mandatına görə, vasitəçi dövlətlər münaqişə tərəflərindən birinə açıq və birmənalı dəstək verə bilməz. Makron isə bu siyasəti ilə açıq şəkildə bu tələbi pozur. Axı bu necə ola bilər ki, münaqişənin nizamlanmasına dair vasitəçilik missiyasını üzərinə götürən dövlətin başçısı təcavüzkara, işğalçıya bu cür açıq-aşkar haqq qazandırsın?
Azərbaycan on illərdir çox qurbanlar verib və ərazilərinin işğal altında qalmasına dözüb. Ona görə dözüb ki, Fransa və digər həmsədrlərin nəhayət münaqişənin ədalətli, beynəlxalq hüquq prinsipləri çərçivəsində həlli üçün üzərlərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirəcəyinə ümid edib. Ancaq bu ümidlər boşa çıxdı, danışıqlara olan bütün ümidlərə Ermənistan hərbi-siyasi rəhbərliyi nöqtə qoydu və Fransa baş nazir Paşinyanın bir-birinin ardınca danışıqlar prosesini tamamilə dayandırmağa xidmət edən bəyanatlarına heç bir səs çıxarmadı. Fransa ənənəvi olaraq ermənimeylli dövlətdir və onun Minsk Qrupundakı həmsədrliyindən Azərbaycanın heç vaxt böyük gözləntiləri olmayıb. Lakin Makrona qədər heç bir Fransa dövlət başçısı da bu cür açıq-aşkar qərəzli, tərəf tutan mövqe ortaya qoymayıb. Makronun heç bir diplomatik missiyaya uyğun olmayan bu mövqeyi seçkilərə hesablanmış bir addımdır. Faktiki olaraq, Makron bu minvalla seçki kampaniyası ilə məşğul olur. O bununla erməni əsilli seçicilərin səsini qazanmaq üçün belə tərəfkeş mövqe sərgiləyir. Digər tərəfdən, vaxtilə Fransanın Əlcəzairdə, Liviyada törətdiyi qırğınlar tarixin yaddaşından silinməyib. Makron bu qədər diqqətlidirsə, bununla bağlı tarixə bir nəzər salsın.
Fransanın Qarabağ məsələsində o qədər də ədalətli mövqe tutmamasına baxmayaraq, Azərbaycan bu ölkə ilə ikitərəfli münasibətlərə həmişə xüsusi önəm verib. Fransa Azərbaycan iqtisadiyyatında ən böyük iştiraka malik olan Avropa dövlətlərindən biridir. Azərbaycan bu ölkədə kilsələrin təmirinə pul ayırıb. Fransa ilə mədəni əlaqələrin inkişafı üçün əlindən gələni edib. Ancaq öz ərazilərini işğaldan azad etmək istəyəndə Fransadan bu cür ədalətsiz və qəbuledilməz mövqe eşidir. 1993-cü ildə Heydər Əlitev prezident seçiləndə ilk səfərini Fransaya etdi. 2003-cü ildə lham Əliyev də prezident seçiləndən sonra ilk səfər etdiyi ölkə Fransa oldu. Makron beynəlxalq siyasətdə təcrübəsi olmayan, ölkəsinin geosiyasi maraqlarını düzgün hesablaya bilməyən, xarici siyasətdə çoxlu səhvlər buraxan siyasətçidir və buna görə ölkəsində müxalifətin tənqidləri ilə üzləşir. Əgər Makron ölkəsinin geopolitik maraqlarını, o cümlədən Cənubi Qafqazdakı maraqlarını düzgün hesablaya bilsəydi, heç vaxt belə primitiv yanaşma ortaya qoymazdı. Çünki onun mövqeyi Fransanın Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlərini çox ciddi zədələməklə yanaşı, Minsk Qrupunun həmsədri kimi rolunu da şübhə altına alır. De Qol kimi şəxsiyyətin başçılıq etdiyi Fransaya gör kim rəhbərlik edir... Sarı mətbuatın yazdıqlarını təbliğ edən, açıq şəkildə ermənilərin tərəfini tutan və xarizması olmayan Makron. Bu, Fransanın tarixinə, mədəniyyətinə və siyasətinə utanc gətirən bir haldır.
“... bundan sonra Fransanın tərəfsiz vasitəçiliyindən əsla söhbət gedə bilməz”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP sədri Arzuxan Əlizadənin sözlərinə görə, Fransa prezidentinin məlum açıqlaması heç bir əndazəyə sığmır: “Makronun bu açıqlaması açıq-aşkar bu ölkənin ermənipərəst mövqe sərgilədiyini sübut etdi. Son əməliyyatlarla bağlı Makron tərəfindən verilən bəyanat və orada ifadə olunan fikirlər Fransanın bu çətin və gərgin mərhələdə işğalçı Ermənistan tərəfinin mövqeyini dəstəklədiyini göstərir. Bu isə Azərbaycan vətəndaşlarında dərin təəssüf hissi yaradır. Çünki Fransa bu münaqişənin nizamlanmasına cavabdeh olan ATƏT həmsədrlərindən biri kimi indiyə qədər bir dəfə də olsun BMT qətnamələrinin yerinə yetirilməməsinə munasibət bildirməyib. Belə olan vəziyyətdə Fransa ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi fəaliyyətini şübhə altında qoyur. Bu ölkənin vasitəçi kimi yalnız Ermənistan mövqeyindən fəaliyyətini davam etdirməsi nə Azərbaycan rəhbərliyini, nə də Azərbaycan xalqını qane edə bilməz. Makron bu yanaşması ilə bütün beynəlxalq hüquq prinsiplərinə tüpürdü. O üzdən, bundan sonra Fransanın tərəfsiz vasitəçiliyindən əsla söhbət gedə bilməz”.
Partiya sədri hesab edir ki, Azərbaycan sərt şəkildə Fransaya öz etirazını bildirməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
