ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkəsi kimi Rusiyanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə yanaşması, hələ də işğalçı Ermənistanı silahla təchiz etməsi Azərbycan tərəfindən kifayət qədər sərt reaksiya ilə qarşılanır. Xüsusən də məlum Tovuz döyüşlərindən sonra Kremlin İrəvana göndərdiyi silahlar bu məsələdə Bakının səbrini daşırdı. Kremlin bu xüsusda izahlarını isə Bakı məqbul hesab etmir.
Artıq məlumdur ki, Ermənistana hərbi yük daşınması ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin rus həmkarı Vladimir Putinin qarşısında qaldırdığı məsələyə Rusiyanın verdiyi cavab Azərbaycanı qane etməyib. Xatırladaq ki, avqustun 25-də Bakıda səfərdə olan Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu Ermənistana hərbi təyyarələrlə daşınan yükün oradakı Rusiya hərbi bazası üçün nəzərdə tutulan "tikinti materialları" olduğunu bildirmişdi. Amma qeyd edildiyi kimi, rəsmi Bakı Rusiyanın Ermənistana hərbi yük yox, tikinti materialları göndərməsi cavabına qane olmayıb. Ekspertlər bu durumda proseslərin daha maraqlı məcrada inkişafını istisna etmir. Bəzi politoloqların fikrincə, Azərbaycan baş verənlərdən nəticə çıxararaq, hərbi sahədə Türkiyə ilə daha şıx əməkdaşlıq etməlidir. Ermənistana etdiyi yardımlar fonunda Rusiyanın bundan narazı qalmağa isə haqqı yoxdur. Üstəlik, belə bir məsələdə Türkiyənin də maraqlı olması sirr deyil. Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar bu günlərdə “Anadolu” agentliyinin təşkil etdiyi canlı yayımda qeyd edilən məsələ ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib:“Azərbaycan xalqı bizim doğma qardaşımızdır. Biz bir millət, iki dövlətik. Heç kimin buna şübhəsi olmasın. Əlbəttə, biz burada tərəf tuturuq. Biz haqqın, hüququn və qardaşlığın tərəfindəyik”. Azərbaycanla Türkiyə arasında hərbi sahədə münasibətlərə toxunan nazir deyib:“Bizim müxtəlif təcrübə mübadilələri və tədris əməkdaşlığı istiqamətində aparılan işlərlə hər zaman azərbaycanlı qardaşlarımızın yanında olduğumuzu hər kəs bilməlidir. İstər tədris, istərsə də təlimlər sahəsində əməkdaşlığımız davam edir və bu istiqamətdə görüşlər keçirilir. Ermənistan tərəfi ağılla, məntiqlə və düşünərək addımlar atmır. Ətrafdan dəstək görərək öz boyundan böyük işlər görmək istəyir. Təbii ki, onlar bunun həll yolu olmadığını görməlidirlər”.
İndi Ermənistanın bu mövqeyi və Rusiyanın izlədiyi siyasət fonunda ekspertlər Bakı və Ankaranın müttəfiqlik, xüsusən də hərbi əlaqələri daha da dərinləşdirməsini vacib sayır. Digər tərəfdən, Bakının reaksiyası ona dəlalət edir ki, Azərbaycan Rusiyanın bu cür mövqeyindən özü üçün nəticə çıxaracaq və bundan sonra Rusiya hərbi-sənayə kompleksi ilə əməkdaşlığın həcmini getdikcə azaltmağa çalışacaq. Halbuki, Azərbaycan indiyədək postsovet məkanında Rusiya hərbi-sənaye kompeksi üçün, belə demək olarsa, ən "yağlı" müştərilərdən biri idi. Bundan sonra isə Azərbaycan hərbi sahədə Türkiyə ilə daha şıx əməkdaşlıq etməyi düşünür. Bunun əsas günahkarı isə Rusiyanın öz siyasətidir. Bu durumda ekspertlər qeyd edir ki, misal üçün, sabah Türkiyədən hərbi yük təyyarəsi Bakıya ensə və Rusiya bu təyyarələrin nə daşıması ilə maraqlansa, o zaman Azərbaycan da cavab verə bilər ki, tikinti materiallarıdır. Yəni bu situasiyanı Rusiya özü yaradır. Bununla yanaşı, faktdır ki, Azərbaycan-Türkiyə hərbi təlimləri və türk ordusunun torpaqlarımızda varlığı Rusiya üçün təkcə Qarabağ münaqişəsi baxımından yox, tarixi-siyasi maraqlar fonunda qəbuledilməzdir. Amma yenə Rusiyanın siyasəti bölgədə güclü Azərbaycan-Türkiyə ittifaqının yaranmasını zərurətə çevirir. Çünki Tovuz döyüşləri ərəfəsində və sonrakı günlərdə Rusiyadan Ermənistana tonlarla silah daşındı, daşımanın müəyyən aralıqlarla hələ də davam etdiyinə dair məlumatlar var. Məhz bu proseslər fonunda Ermənistanda məlum kadr təyinatı təsadüfi deyil. Belə ki, Nikol Paşinyan keçmiş müdafiə naziri Vaqarşak Harutyunyanı müşaviri təyin edib. Bakı Hərbi-Dənizçilik məktəbinin məzunu olan Harutyunyan Rusiya ilə sıx əlaqələrə malikdir, Azərbaycanı və bölgəni yaxşı tanıyır. Hesab edilir ki, erməni baş nazir bu təyinat üzərindən Moskva ilə körpülər inşa edir. Həm də bu durumda yeni hərbi planların ruslarla koordinasiya edilməsində Harutunyanın əsas vasitəçi olacağı da istisna deyil. Elə bu səbəbdən, cavab gedişi kimi Azərbaycan da Türkiyə ilə hərb müstəvisində münasibətləri daha da sıxlaşdırmaqla Kremlin İrəvan üzərindən gedişlərinə tutarlı cavab verə bilər. Elə hadisələr də məhz bu istiqamətdə inkişaf edir. Baş verənləri şərh edən rusiyalı analitik Vladimir Yevseyev qeyd edir: “Rusiyanın Azərbaycana qarşı siyasətində, çətin ki, ciddi dəyişikliklər olsun. Rusiya müdafiə naziri Şoyqu Prezident İlham Əliyevlə görüşdü, bu o deməkdir ki, Rusiya Azərbaycanla da münasibətləri saxlamaq marağına sahibdir. Lakin mən deməzdim ki, bunun arxasında Rusiyanın xarici siyasətinin dəyişməsi, Rusiyanın Ermənistanın əvəzinə Azərbaycanı seçmək istəməsi dayanıb. Bunlar fərqli mövzulardır”.
Yevseyev qeyd edib ki, Rusiya hər hansı şəkildə Azərbaycanı aktiv əməliyyatlardan çəkindirmək istəyir, sonuncu isə Rusiyanın Ermənistandan imtina etməsini istəyir. Əks halda Azərbaycan Rusiya ilə siyasətində müəyyən korrektələr edəcək.
Ramil QULİYEV
