Qondarma “DQR”in “prezidenti” Araik Arutunyan deyib ki, Livandakı 9 erməni ailəsi Qarabağ ərazisinə köçürüləcək. Bu barədə açıqlama ilə çıxış edən separatçıların rəhbəri qeyd edib ki, bundan əvvəl isə 4 etnik erməni ailəsi Livandan Dağlıq Qarabağa köçürülüb.
A.Arutunyanın açıqlamasından belə çıxır ki, guya Yaxın Şərqdən etnik ermənilərin Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinə köçürülməsi prosesi “yenidir”. Əslində isə belə deyil. Azərbaycan əraziləri ermənilər tərəfindən işğal edildiyi ilk dövrlərdən başlayaraq xarici ölkələrdə yaşayan ermənilərin Dağlıq Qarabağa və ətraf rayonlara köçürülərək məskunlaşdırılması prosesinə başlanıb. Ermənistan hökuməti planlı şəkildə əvvəlvə həmin erməniləri Ermənistana gətirir, bundan sonra isə işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarında yerləşdirir.
Uzağa getməyək, elə son 10 ildə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində Suriyadan olan erməni qaçqınların yerləşdirilməsi geniş miqyas alıb və onlarla erməni ailəsi Azərbaycan torpaqlarına köçürülüb. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi dəfələrlə Ermənistanın bu addımını tənqid edib, zərərli siyasət yürütdüyünü qeyd edib, bütün bu halların yolverilməz olduğunu bildirib.
“Daşnaksütyun”un keçirdiyi zərərli “dəyirmi masa”nın məqsədi nə idi?
Bir neçə il bundan əvvəl Dağlıq Qarabağda Ermənistanın “Daşnaksütyun” partiyasının yerli nümayəndəliyinin keçirdiyi “dəyirmi masa”da Suriya ermənilərinə yardım məsələsi müzakirə olunurdu və burada əsas məsələ kimi Yaxın Şərqdən ermənilərin işğal altında olan Azərbaycan ərazisinə köçürülməsi işinin sürətləndirilməsi qeyd edilirdi. Hətta 2012-ci ildə Ermənistan mətbuatı yazırdı ki, Qarabağ erməniləri suriyalı ermənilərə yardım göstərməyə və onları qəbul etməyə hazırdır, onların bu ərazilərə köçürülməsi həyata keçirilir. 2012-ci ildə erməni mətbuatı Suriyadan 5 erməni ailəsinin daimi yaşamaq üçün Laçın rayonuna gətirildiyini və burada yerləşdirildiyini, daha 7 ailənin isə gəlişinin gözlədildiyini yazırdı.
Suriyada yaşayan ermənilərin Azərbaycanın işğal altında olan Dağlıq Qarabağ ərazisinə növbəti köçürülmə prosesi ərəfəsində xatırlayırsınızsa, suriyalı ermənilərin bizim ərazilərimizdə məskunlaşdırılması üçün qondarma rejim tərəfindən “Yenidən məskunlaşma üzrə İctimai Şura” yaradılması məsələsi gündəmə gətirildi.
Qeyd etdiyimiz kimi, onların qanunsuz yerləşdirilməsi həm Dağlıq Qarabağda, həm Laçın, Zəngilan, Qubadlı, həm də digər rayonlarımızda reallaşdırılır.
Livan ermənilərinin işğal altındakı ərazilərimizə qanunsuz köçürülməsi...
Son həftələr isə erməni əsilli livanlıların işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi daha da genişləndirilib.
Onu da bildirək ki, qondarma Qarabağ rejiminin rəhbəri A.Arutunyan bir müddət əvvəl Livanda yerləşən Kilikiya Katolikosluğunun rəhbəri, diaspor ermənilərinin dini lideri I Arama zəng edib. O, Beyrutdakı partlayışa görə 100-150 erməni ailəsinin Livandan Qarabağa köçürülməsini təklif edib. Bu gün rəsmi İrəvan Livan ermənilərini Ermənistandan daha çox işğal altındakı Azərbaycan ərazilərinə köçürməyə çalışır və bu istiqamətdə işlər görür.
Ekspertlər deyirlər ki, avqustun əvvəlində Livanın paytaxtı Beyrutun dəniz limanında baş verən partlayış əsrlərdir ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına, xüsusilə də hazırda işğal altında olan Dağlıq Qarabağa və ətraf rayonlara köçürülməsi prosesinə yeni təkan verdi. Belə ki, Yaxın Şərqdə ermənilərin daha çox kompakt yaşadığı ölkələrdən olan Livanın paytaxtı Beyrutda partlayış nəticəsində ölən və yaralananlar arasında erməni mənşəli vətəndaşların olması, erməni məhəllələrinə və tikililərinə də ziyan dəyməsi planlaşdırılan köçürmə siyasətini reallaşdırmaq üçün işğalçı ölkəyə yeni fürsət yaradıb.
2011-ci ildə Azərbaycan torpaqlarına yerləşdirilən erməni ailələri haradan gətirilib?
Ekspertlər deyirlər ki, Suriyada müharibə alovlanarkən, Ermənistan fürsətdən istifadə edərək 2011-ci ildən bəri bu ölkədəki bir çox erməni ailəsini işğal altında olan Azərbaycan torpaqlarına yerləşdirməyə başlayıb.
Erməni mediasında və xarici nəşrlərdə dərc edilmiş çoxsaylı material və reportaj Suriya ermənilərinin Qarabağa köçürülməsini təsdiqləyir. Məsələn, 2014-cü ilə aid materiallarda qeyd edilir ki, Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlaması ilə 22 ailə (58 sakin) köçürülüb. Bu ailələr əsasən Zəngilan, Kəlbəcər və Laçın torpaqlarında yerləşdirilib.
“Times.am” saytının 2013-cü ildə Qarabağdakı Suriya ermənilərinə həsr edilmiş məqalələrinin birində qeyd edilir: “Kaşataqın (Kəlbəcər – red.) Qarabağın ən böyük rayonu olmasına baxmayaraq, 2011-ci ildə burada cəmi 8500 adam yaşayırdı. Yerli məmurlar rayonda məskunlaşmaq arzusunda olan hər kəslə görüşlərə gedirlər. Məskunlaşanlar üçün evlər tikilir və ya müharibədən sonra boş qalmış evlər təmir edilir.
Maraqlıdır ki, Ermənistan müxtəlif yollarla, ianələr və donorlar hesabına xaricdə fəaliyyət göstərən erməni fondları və iş adamlarının maliyyə vəsaitləri ilə Dağlıq Qarabağda “həyat” və “yaşayış” tablosunu yaratmağa çalışır”.
İşğalçı ölkənin Dağlıq Qarabağa köçürdüyü ermənilərin üzləşdiyi problemlər...
2014-cü ilin martında “Tüfengyan” Xeyriyyə Fondunun dəstəyilə Suriyadan olan bir qrup erməni ailəsi üçün Laçında mənzillərin tikilib təhvil verilməsi hamıya məlumdur. Lakin məskunlaşmış ailələrin dərinləşən sosial problemləri və şəraitsizliyi sonradan narazılıqla qarşılanır.
“Kafkazskiy uzel” portalının 2019-cu il avqustun 2-də “Ermənistandan gətirilmiş insanlar Dağlıq Qarabağda kəndin geriliyi barədə danışıblar” sərlövhəli məqaləsində qeyd edilir ki, işğalçı ölkənin Dağlıq Qarabağa köçürdüyü sakinlərin üzləşdiyi problemlər və şəraitsizlikdən narazı olanlar hara müraciət edəcəklərini belə bilmirlər. Şəraitsizlikdən şikayət edən insanlar etiraf ediblər ki, bir vaxtlar buraya köçmək üçün şirin vədlər verənlər indi onları unudublar.
Düşmənin bu cür süni məskunlaşdırma siyasəti...
İstər Ermənistandan, istərsə də xaricdən Azərbaycan torpaqlarına köçürülən bu cür ailələr ilk vaxtlar vədlərə inansalar da, sonradan onlardan, sadəcə, istifadə edildiyini, şəraitsiz halda taleyin ümidinə buraxıldıqlarını dərk edirlər. Məlumatlara görə, düşmənin bu cür süni məskunlaşdırma siyasətinin tərkib hissəsi kimi son illər işğal altında olan rayonlarda, o cümlədən, Cəbrayılda “Aracamux”, Laçında “Ariavan” adlı yaşayış kompleksi, Zəngilanda, Qubadlının Xanlıq kəndində yeni yaşayış məntəqələrində evlərin tikilməsi ilə bağlı qanunsuz fəaliyyət həyata keçirilib.
Bu yaxınlarda Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş direktoru, “Hayrenik” (“Vətən”) partiyasının rəhbəri Artur Vanetsyan işğal altında olan torpaqlara səfər edib, görüşlər keçirib. Diqqətçəkən məqam odur ki, Dağlıq Qarabağa səfər çərçivəsində hazırda müxalif düşərgədə təmsil olunan partiya rəhbəri “Beşinci dalğa” telekanalına verdiyi açıqlamada işğal altında olan Azərbaycan torpaqlarının ermənilər tərəfindən məskunlaşdırılması proqramı barədə danışıb. Bildirib ki, köçürülmə-məskunlaşdırma proqramı ümumerməni problemidir, burada “ermənistanlılar”, “qarabağlılar”, diaspordan olan ermənilər fəal iştirak etməlidirlər.
Göründüyü kimi, Ermənistan qanunsuz məskunlaşma prosesini bu gün də davam etdirir və bununla da öz məkrli niyyətlərini gerçəkləşdirir.
“Ermənilərin Livandan Dağlıq Qarabağ ərazisinə köçürülməsi məqsədli şəkildə həyata keçirilir”
Mövzunu şərh edən AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ermənilər qanunsuz köçə indi başlamayıblar, illərdir bu məkrli niyyətlərini həyata keçirirlər. “Ermənilərin əsas məqsədi işğal altında olan Azərbaycan torpağında etnik ermənilərin sayını süni sürətdə artırmaqdır. Ermənistan illərdir Yaxın Şərqdən, Suriyadan, Livandan, eləcə də başqa ölkələrdən evsiz-eşiksiz erməniləri Azərbaycan ərazilərinə köçürür, adını da qoyur ki, guya bunlar elə burada doğulublar. Bu isə tamamilə yalandır. Ermənilər neçə ildir bu cür saxtakarlıqlarla məşğul olurlar. Çünki ermənilər Azərbaycan ərazilərində ilk dəfə məskunlaşdıqdan sonra müxtəlif üsullarla digər ermənilərin də bizim torpaqlara köçünü təşkil ediblər. Ermənilər XX əsrin əvvəllərində də, Sovetlər dövründə də etnik ermənilərin Dağlıq Qarabağ ərazisində məskunlaşmasını təbliğ və təşkil ediblər. Onlar bəzən təbliğatla, bəzən də başqa vasitələrlə, çətin şəraitdə yaşayan ermənilərə yaxşı şərait yaradıb yerləşdirmək adı ilə onların bizim ərazilərə köçünü gerçəkləşdiriblər. Demək istəyirəm ki, ermənilər bu prosesə indi deyil, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi başlamamışdan əvvəl başlayıb. Müharibə başlayandan sonra isə bilirsiniz ki, ermənilər bu ərazilərə daha çox diqqət yetiriblər. Bura “vətən uğrunda mübarizə”, bir az da “qədim yurdlarına qayıdış” əlavə edib, bu cür qanunsuz təbliğatlarla xaricdə, eləcə də Yaxın Şərqdə yaşayan etnik ermənilərin diqqətini işğal altında olan ərazilərimizə cəlb ediblər. İlk dəfə Aralıq dənizi sahillərindən Ön Asiyaya gələn ermənilərin birinci məskəni eradan əvvəl Livan ərazisində olub. Əslinə qalsa, Ege və Aralıq dənizinin sahillərindən gələndən sonra ermənilərin ikinci vətəni Livandır. Görürsünüz, ermənilərin xislətidir, “vətən” saydıqları ölkələrdə çətinlik, problem olan kimi oranı tərk edib, özlərinə başqa “vətən” axtarırlar. Ermənistan Yaxın Şərqdən, Suriyadan, Livandan etnik ermənilərin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə köçürülməsi işinə yeni başlamayıb, bu, planlı şəkildə yeridilən bir siyasətdir, imkan düşən kimi, onları Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlara köçürürlər. Livandan əvvəl Suriyada hadisələr başlayanda Suriya vətəndaşları Avropaya üz tuturdular, Ermənistan hökuməti orada yaşayan erməniləri şirin dilə tutaraq, onları gətirib Dağlıq Qarabağ ərazisində yerləşdirdilər. Bu proses xeyli vaxtdır başlayıb. Ermənistan xüsusən 1994-cü ildən başlayaraq qanunsuz şəkildə etnik ermənilərin Dağlıq Qarabağa və işğalda olan digər ərazilərimizə köçürülmə prosesini sürətlə davam etdirir. Livan erməniləri başqa yerlərdə yaşayan ermənilərdən daha çox Azərbaycana, türkə qarşı aqressivdirlər. Ermənilərin Türkiyəyə qarşı xəyanəti nəticəsində onlar oradan qovulub, ona görə də türkə qarşı çox aqressivdirlər. Ermənilərin Livandan Dağlıq Qarabağ ərazisinə köçürülməsi məqsədli şəkildə həyata keçirilir və bu prosesə də təkan verən qüvvələr, dövlətlər var. Dünyanın başı pandemiya kimi bəlaya qarışdığı bir dövrdə Ermənistan Livandan Dağlıq Qarabağa kütləvi erməni köçü həyata keçirir. Əlbəttə, beynəlxalq birlik susmamalı və Ermənistanın bu qanunsuz məskunlaşdırma prosesinə etiraz etməli, onun qarşısını almalıdır” - deyə Q.Hacıyev bildirdi.
İradə SARIYEVA
