Kitaba münasibət hər bir xalqın mədəni səviyyəsini göstərir. Vaxtilə kitabdan on əlli yapışan Azərbaycan cəmiyyətində kitaba qarşı sanki bir allergiya var. Bu ifadəyə görə bizi qınamayın. Çünki tez-tez qalaq-qalaq kitabların, dəyəri çox böyük olan ensiklopediyaların zibilliklərə atıldığının şahidi oluruq.
Kitaba az-çox sevgisi olanlar o kitabları zibillikdən götürüb evinə aparır. Acınacaqlı haldır ki, çox evdə kitab ağır bir yükə çevrilib, deyəsən elə bəzi kitabxanalarda da belədir. Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə və saytlarda kitabla bağlı yayılan bir görüntü sözün həqiqi mənasında bizi narahat etdi. Görüntüdə belə təqdim edilir ki, Bakıda fəaliyyət göstərən rəsmi kitabxanalardan birindən xeyli sayda kitab zibil maşınına atılıb. Kitabların tullandığı məkan Bakı şəhəri Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin (Kitabxananın üzərindən “Turizm” sözü hələ götürülməyib-İ.S) Nərimanov rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin 1 saylı filialıdır və olay da burada qeydə alınıb.
Məsələni araşdırmaq üçün Mədəniyyət Nazirliyinin Baki şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinə sorğu göndərdik. Eyni zamanda ekspertlə danışdıq.
Aydın Xan Əbilov: “Baş verənlər ciddi şəkildə araşdırılmalıdır”
Yeni Yazarlar və Sənətçilər Birliyinin sədri, analitik-ekspert, yazıçı-kulturoloq Aydın Xan Əbilov bizimlə söhbətində təəssüflə bildirdi ki, bəzi məmurların kitaba münasibəti elə də yaxşı deyil, kitabla bağlı baş verən neqativlər isə əsasən belə məsələlərdən qaynaqlanır. “Sabiq mədəniyyət nazirinin vaxtında Azərbaycanın müxtəlif kitabxanaların, hətta Milli Kitabxananın özünün belə kitab fondunda rus dilində və kiril əlifbası ilə olan kitabları “KamAZ”-la daşıyıb ya zibilliyə atırdılar, ya da Karton Emalı zavoduna təhvil verilirdi. Biz bu prosesi ürək ağrısı ilə izləyirdik. Biz kitaba bu münasibət stresini yaşamışıq. Şəhərin mərkəzindəki bir çox kitabxanaları ləğv etmək üçün bəzən onların kitab fondunun beləcə barbarcasına dağıdılması, kitabların zibilxanalara atılması gözlərimizin qarşısında baş verib. Sonra da həmin kitabxanaların ləğv edilməsinin, binasının, yerinin isə satılmasının şahidi olmuşuq. Hətta yadımdadır ki, kitabxanaçıların müşavirəsində nazirliyin bir çox məmurları sevincək bildirirdilər ki, Azərbaycanda bir neçə yüz kənd kitabxanaları bağlanıb. Ümumiyyətlə, bu proses dünyanın bir çox ölkələrində gedir, amma Azərbaycanda çox sürətlə getdi. Çünki oxucuların kitaba münasibəti bu cürdür. Həmin kitabların əksər hissəsini vərəqləsək görərik ki, onlar çap olunandan və kitabxanaya veriləndən bu yana bircə dəfə də səhifələri açılmayıb, oxucular tərəfindən oxunmayıb. Nə qədər ki, ölkədə kitaba, mütaliəyə, zövqə, intellektə münasibət bu cürdür, belə hallar baş verə bilər. Kitabın hansı dildə olmasına baxmayaraq atılması, xüsusən də zibil maşınına tullanması qəti qınanmalıdır, ictimai təpkiyə məruz qalmalıdır. Hətta belələri inzibati məsuliyyətə cəlb edilməlidir. Bir gün, iki gün bir məmur, bir kitabxanaçı bu işi görürsə və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmirsə əlbəttə, kitaba münasibət belə olacaq. Bu çox absurd bir fikirdir ki, bu kitablar köhnədir, komunizmdən bəhs edir və sair onlar atılmalıdır. Bəyəm biz kommunistlərin dövründə yaşamamışdıq. Biz avesta yazılarını, ərəb əlifbası ilə olan mətnlərin hamısını “köhnədir” deyib zibilliyə atmalıyıq? Bu absurd bir şeydir. Kitab hansı əlifbada çap olunmasından asılı olmayaraq tariximizin, mədəniyyətimizin, dilimizin, beynimizin bir hissəsidir. Kitabı atmaq qəti qadağan olunmalıdır. Bu cür münasibətin nəticəsdir ki, biz “Kitabi Dədə Qorqud”un, Nizami Gəncəvinin qədim əlyazmalarını xaricdən axtarıb tapdım. Bu cür münasibətin nəticəsidir ki, Azərbaycan türkcəsində olan qədim divanların əlyazmalarını tapa bilmirik”.
A.X.Əbilov hesab edir ki, tarixi irsimizə, kitaba bu cür münasibətimiz alban irsinin də, Avesta dəyərlərinin də ilkin mətnlərinin əlimizdən çıxmasına səbəb olub. O, hesab edir ki, kitaba münasibət dəyişməlidir: “Vaxt gələcək ki, zibilliyə atılan həmin o kitablar da tarixi araşdıranlar tərəfindən bir-bir axtarılacaq. Amma artıq o kitablar yandırılacaq...Hesab edirəm ki, baş verənlər ciddi araşdırılmalıdır”-deyə A.X.Əbilov qeyd etdi.
Baş İdarə: “...Məzmunca və siyasi cəhətdən əhəmiyyətini itirmiş kitablar köhnəlmə səbəbindən...”
Mədəniyyət Nazirliyinin Baki şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsindən isə “Bakı-Xəbər”in sorğusuna cavab olaraq bunları bildirdilər: “Oxucular tərəfindən istifadəyə yararsız hala salınmış, məzmunca və siyasi cəhətdən əhəmiyyətini itirmiş kitablar köhnəlmə səbəbindən müvafiq kitabxana qaydası ilə silinib və "Azərbaycan Kağız və Karton İstehsalat Kombinatı" MMC-yə təhvil verilib”.
İradə SARIYEVA
